Міне, мета-сипаттама:
Автосегменттік фонологиядағы міндетті контур принципі (ОКП) – тілдердегі ұқсас дыбыстар тізбегін болдырмау қағидасы. Тоналды тілдерде жиі кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Міндетті контурлық принцип (жиі қысқартылып OCP деп аталады) – автосегменттік фонологиядағы гипотеза, онда (кейбір) тізбектелген бірдей белгілер түбірлік өрнектемелерде тыйым салынады. OCP көбінесе тоналды тілдердің тондары туралы әңгімелегенде еске алынады (мысалы, бір морфемада екі түбірлік жоғары тон болуы мүмкін емес), бірақ ол фонологияның басқа да салаларына да қолданылған. Бұл принцип – жалпылама «horror aequi» ұғымының бір бөлігі, яғни тіл қолданушылары әдетте бірдей тілдік құрылымдарды қайталаудан сақтануға тырысады.
The obligatory contour principle (frequently abbreviated OCP) is a hypothesis in autosegmental phonology that states that (certain) consecutive identical features are banned in underlying representations. The OCP is most frequently cited when discussing the tones of tonal languages (stating for example that the same morpheme may not have two underlying high tones), but it has also been applied to other aspects of phonology. The principle is part of the larger notion of horror aequi, that language users generally avoid repetition of identical linguistic structures.
Қорғаушылық мән-жайлар
Фоналогияда кең таралған түсінік бойынша, ешбір морфемада екі қатарынан жоғары тон болуына рұқсат етілмейді. Егер бір морфема ішінде екі қатарынан жоғары тон пайда болса, онда қандай да бір ереже қолданылған болуы керек. Мүмкін, бір жоғары тонды дауыс бастапқыда жоғары тонды болса, ал екіншісі тонсыз болған. Содан кейін, осы гипотетикалық тілдегі барлық дауыстылардың үстіңгі деңгейінде тон болуы керек болғандықтан, бір дауыстың жоғары тоны екіншісіне тараған болуы мүмкін. Басқаша айтқанда, бір (немесе екеуі де) дауыстылар бастапқыда төмен тонды болып, кейін қандай да бір ереженің нәтижесінде жоғары тонға айналған болуы мүмкін; немесе, екі жоғары тонның арасында төмен тон болған, ол кейін жойылған болуы да мүмкін. Дегенмен, ОЦП (ОКҚ) екі қатарынан жоғары тонның (немесе екі қатарынан төмен тонның, т.б.) морфеманың бастапқы түрінде, яғни морфеманың лексикалық жазуында болмауы керек деп мәлімдейді.
A commonly held conception within phonology is that no morpheme is allowed to contain two consecutive high tones. If two consecutive high tones appear within a single morpheme, then some rule must have applied Maybe one of the surface high tone vowels was underlyingly high toned, while the other was underlyingly toneless. Then, since all vowels must have tone at the surface (in this hypothetical language), the high tone of the one vowel spreads onto the other. Alternatively, one (or both) of the vowels may have started out low toned and become high toned due to the application of some rule; or perhaps there was a low tone between the two high tones that got deleted at some point. Regardless, the OCP claims that there can not have been two consecutive high tones (nor two consecutive low tones, etc.) in the underlying representation of the morpheme, i. e. in the morpheme's lexical entry.
Тарих
ОКП-ның классикалық тұжырымы , онда ол түбірлік өрнектердегі бірдей тон тізбектерін қабылдамайтын морфемалық құрылым шектеуі ретінде формулировкаланды. Автосегменттік фонологияда, белгілі ерекшеліктер мен скелеттік бірліктер арасындағы байланыстар туралы ұғымдармен (яғни CV фонологиясы, қараңыз , , ,), морайлық фонология (Хайман 1985, Хейс 1989), ОКП жақын орналасқан, жалғыз байланысқан дыбыстарға қатысты деп есептелді, бірақ екі байланысқан дыбыстарға емес. Осы "ережелер мен шектеулер" дәуірінде ОКП енді тек түбірлік нысандарға ғана шектеу емес, сонымен қатар фонологиялық туынды процесінде де рөл атқара бастады. ОКК фонологиялық ережелердің қолданылуын белсенді түрде тоқтатуға немесе олардың нәтижесін түзетуге қабілетті екенін ұсынды, ал Мойра Ип ОКП-нің рөлін ережелерді қолдануды іске қосу үшін кеңейтуге тырысты. Алайда, Дэвид Одден бастаған фонологиялық теорияда ОКП-ге ресми шектеу ретінде қарсы шығушылар да көп болды. Африкалық тональдық жүйелерді зерттеу ОКП-нің көптеген көзге көрінетін бұзушылықтарын көрсетті. Джон Маккарти мен Одден арасында бірнеше жыл бойы қызу пікірталас жүрді, олардың әрқайсысы екіншісінің алдыңғы мақаласының тақырыбына қосымша "анти" сөзін қосты, мысалы, "Анти-анти екі үндеттілік және ОКП", бұл мақалаға жауап ретінде жазылған.
The locus classicus of the OCP is , in which it was formulated as a morpheme structure constraint precluding sequences of identical tones from underlying representations. In autosegmental phonology , with articulated conceptions about associations between featural melodies and skeletal units (i. e. CV phonology, see , , , ), moraic phonology (Hyman 1985, Hayes 1989), the OCP was considered to be relevant to adjacent singly linked melodies but not to doubly linked melodies. The OCP in this "rules and constraints" era was no longer simply a constraint on underlying forms, but also began to play a role in the course of a phonological derivation. proposed that the OCP can actively block the application of or repair the output of phonological rules, while in , Moira Yip attempted to extend the role of the OCP to trigger the application of rules as well. However, there was also a strong opposition to the OCP as a formal constraint in phonological theory, headed by David Odden. showed that, contrary to the contemporaneous assumption that constraints were inviolable, an examination of African tonal systems reveals many apparent surface violations of the OCP. A lively debate continued between John McCarthy and Odden for several years, with each adding an extra "anti " to the title of the previous article of the other e. g. "Anti anti gemination and the OCP" , a reply to .
Талқылау
Оптималдылық теориясында (ОТ) ОКК қайтадан бұзылатын шектеу ретінде анықталды. Дегенмен, оның нақты формальды сипатына қатысты көптеген мәселелер шешілмеген күйде қалады: жергіліктілік – ОКК-ның қолданыс аймағы қандай (яғни, тікелей үйлесімділік, т.б.) және теорияда бұл аймақ қалай бейнеленеді; көптеген тілдерде ОКК-ға ұқсас түрде, бір ғана айырмашылық ерекшелігі бар дыбыстық сегменттер тізбегіне қарсылық байқалады; мұның ОКК-ның әсері ме, әлде басқа шектеулердің салдары ма деген сұрақ туындайды. Егер соңғысы дұрыс болса, онда бұл шектеудің ОКК-мен формальды байланысы қандай деген мәселе туады; ОКК-ның ОТ шектеуі ретіндегі статусы – ОКК бір ғана шектеу ме, әлде белгілену шектеулерінің жергілікті өзіндік қосылысы ма (Alderete 1997). Осы және ОКК-ға қатысты басқа да мәселелер фонологиялық теорияда әлі де талқыланып жүр.
In optimality theory (OT) , the OCP has been again redefined as a violable constraint. Yet many issues as to its precise formal character remain: locality what is the domain of the OCP (i. e. strict adjacency, etc.) and how is the domain represented in the theory; near identical sequences many languages show an OCP like resistance to sequences of segments that differ in just one distinctive feature; there is a question of this being the effect of the OCP, or possibly some other constraint. If the latter, then there is the question of how this constraint formally relates to the OCP; status as an OT constraint if the OCP is a single constraint, or the local self conjunction of markedness constraints (Alderete 1997). These and other issues related to the OCP continue to be debated in phonological theory.
Мюссен ережесі
ОКП-ның нақты бір мысалы – Меюссен ережесі, бельгиялық банту тілдері маманы А. Э. Меюссеннің есімімен аталып, түрлі банту тілдеріндегі HH дыбысталу тізбегінің HL-ге қалай өзгеретінін түсіндіруге қолданылады.
A particular instance of the OCP is Meeussen's rule , named after the Belgian Bantu specialist A. E. Meeussen, which has been used to explain how a sequence HH tones becomes HL in various Bantu languages.