Кіріспе

Сауд Арабиясының бұрынғы Гуантанамо тұтқыны

Гассан Абдалла Гази әл Шарби (1974 жылғы 28 желтоқсанда туған) – Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамо тұтқыны лагерінде соттан тыс қамауда ұсталған Сауд Арабиясының азаматы. Оның Гуантанамодағы тіркеу нөмірі 682 болды. 2002 жылдың наурыз айында Пәкістанның Фейсалабад қаласында қолға түскен әл Шарби сол жылдың соңында Гуантанамоға жеткізілді. 2006 жылы әскери комиссия алдында әл Шарби өзінің «Әл-Қаида» мүшесі екенін және АҚШ-қа қарсы іс-әрекеттерімен мақтанғанын мәлімдеді. 2008 жылдың қазанында оған тағылған ауыр соғыс қылмыстары айыптамасы алынып тасталды, өйткені бұл айыптамалар Әбу Зөбайданы азаптап алғаннан кейін алынған мәліметтерге негізделгені анықталды. Әл Шарбидің әкесі оның атынан Habeas Corpus өтінішімен жүрген; ол 2009 жылдың наурыз айында сотқа жеткенде, әл Шарби оны қарауды тоқтатуды сұрады. Ол оны жалғастырмады. Әл Шарби Гуантанамода жиырма жыл ұсталды.

Ерте өмір және білім

АҚШ Қорғаныс министрлігі Гасан әл Шарби 1974 жылдың 28 желтоқсанында Сауд Арабиясының Джидда қаласында туғанын хабарлады. Ол орта білім алу үшін АҚШ-қа жіберілді және кейін Аризона штатының Прескотт қаласындағы Эмбри Риддл Аэронаутикалық университетін электротехника мамандығы бойынша бітірді.

Ауғанстан

Әл Шәрби 2000 жылы АҚШ-тан Ауғанстанға кетіп, әйелі мен қызын тастап кетті. Ол өзінің ешқандай қылмыс жасаған жоқ екенін растайтын бірнеше американдық сыныптастарының, профессорларының және үй иелерінің есімдерін, мекенжайларын және телефон нөмірлерін ұсынды. Сондай-ақ, ол Талибанның Ауғанстанды басқаруына қуанғанын айтып, олардың үкіметі кезінде қылмыс көрсеткіштерінің күрт төмендегені және жаңа мектептердің салынуы туралы статистика келтірді. 2006 жылы оның про боно адвокаты Боб Рахлин, әл Шәрбидің ата-анасымен телефон арқылы сөйлесуін ұйымдастыруға тырысты, олардың оны әкесі бастаған Рахлиннің заңдық көмегін қабылдауға көндіруді үміттенеді. 2008 жылдың 21 қазанында әскери комиссиялар кеңсесінің басшысы Сьюзан Крауфорд, әл Шәрбиге және тағы төрт тұтқынға – Джабран әл-Қахтани, Суфьян Бархуми, Биньям Мохамед және Нур Усман Мохамедке қарсы қозғалған істер тоқтатылғанын жариялады. Кэрол Уильямс, Los Angeles Times газетінде жазған мақаласында, бұл бесеуінің Әбу Зубайданың куәлігі арқылы байланысты болғанын хабарлады. ЦРУ Зубайданың "суға батырып азаптау" деп белгілі әдіспен ұзақ сұраққа алынған үш жоғары құнды тұтқынның бірі екенін мойындады, бұл әдіс әдетте азаптау түрі деп есептеледі. ЦРУ оларды 2006 жылдың қыркүйегінде Гуантанамо шығанағындағы әскери күзетке тапсырды. Зубайданың осындай қысыммен алынған куәлігі басқа күдіктілерге қарсы сотта қолданылмады. Есепте әл Шәрби 2003 жылдың қарашасынан 2004 жылдың ақпанына дейін "жиі ұшатын" бағдарламаға қатысқандығы айтылған. Сондай-ақ, мұндай ұйқыдан айыру көптеген тұтқындарға қатысты кеңінен қолданылған және күзетшілер оны тыйым салынғаннан кейін де бірнеше ай бойы қолдануын жалғастырған. Салливан әл Шәрбидің өтініші бойынша арызды қараусыз қалдырды. Арызды оның әкесі бастаған, ол әскери қорғаушылар тағайындалғанға дейін АҚШ-та заңдық көмек алу үшін Конституциялық құқықтар орталығымен жұмыс істеген. Әл Шәрбидің адвокаты Роберт Рахлин, әл Шәрбидің барлық заңдық көмекті қабылдаудан үнемі бас тартқанын растады. Ол тұтқынның АҚШ процесіне жиі наразылық білдіргенін және "шехид болуға ұмтылғанын" айтты. Ол лагерьде азаптау тоқтатылатынына уәде берді. Ол жаңа тексеру жүйесін енгізуге уәде берді. Бұл жаңа тексеру жүйесі алты ведомствоның өкілдерінен құралды, ал OARDEC тексерулері Қорғаныс министрлігімен толығымен жүргізілді. Бір жылдан кейін, Бірлескен тексеру тобы кейбір адамдарды Гуантанамодан шығаруға тым қауіпті деп сақтады, тіпті оларға қарсы айып қоюға ешқандай дәлел болмаса да. 2013 жылдың 9 сәуірінде бұл құжат Ақпараттық ашықтық туралы заң бойынша сұраныс бойынша жарияланды. Гасан Абдалла Гази әл Шәрби 71 адамның бірі болды, олар айыптауға тым кінәсіз, бірақ босатуға тым қауіпті деп танылды. Обама айыптауға тым кінәсіз, бірақ босатуға тым қауіпті деп танылғандарға Периодикалық тексеру кеңесінен тексерулер басталатынын уәде бергенімен, ер адамдардың төрттен бірінен азы ғана тексеруден өтті. Әл Шәрби 2022 жылдың 4 ақпанында ауыстырылуға рұқсат берілді.

Шығару

Әл Шарби 2023 жылдың 8 наурызында Сауд Арабиясына ауыстырылды.