Кіріспе

Ежелгі Рим шекара белгісі немесе шақырым тасы – Ежелгі римдіктер шақырым тасын немесе шекаралық белгіні орнату үшін қойған төмен, дөңгелек немесе тікбұрышты тұғыр болды. Этрусктер мен карфагендіктер де оларды кейбір басқа мақсаттарда пайдаланған.

Римдік циппи

Римдік циппи ағаштан немесе тастан жасалатын; тасқа жазылған жазулар олардың қызметін немесе оларды қоршаған аумақты, мысалы, қасиетті орындар мен ғибадатханалардың аумақтарын көрсетеді. Римде олар қала қабырғалары кеңейтілгеннен кейін помериумның шектерін, су құбырларының бағытын және cursus publicus жолын белгіледі. Циппилер қатарлап орналастырылғанда көбінесе нөмірленеді, оларға оларды орналастырған адамның аты немесе ең жақын циппиге дейінгі қашықтық жазылған. Кейбір циппилердегі жазулар олардың кейде жерлеу ескерткіштері ретінде қолданылғанын көрсетеді.

Этруск циппі

800–100 жылдары б.з.д. этрускілер циппилерді қабір тастары ретінде пайдаланған, олардың пішіні шығу орны мен уақытына қарай әртүрлі болған. Циппилер этрускі қабірінің дромосында немесе қабір кіреберісінде стела, бағана немесе мүсін түрінде орнатылған. Олардың сиқырлы және діни маңызы болған. Циппилердің пішіні текше, түйме, пияз, жұмыртқа, шар немесе цилиндр болуы мүмкін. Кейбір пішіндер мен канопалық құмыралардың бейнелері арасында байланыс бар; адам денесі пішінде жасалған кремациялық урналар, ал басы – қақпақ ретінде. Черветериде әйелдер мен еркектердің жерленген жерлеріндегі циппилер әртүрлі болған. Ерлерге бағана (фаллус) қойылған, ал әйелдерге кішкентай үйлер немесе ғибадатханалар қойылған. Киузи аймағындағы ескерткіштер (б.з.д. 6–5 ғасырлар) кремациялық урна мен циппидің үйлесімін көрсетеді. Олардың негізінде өлгендердің күлі сақталған. Орвиетода екі «соғысшы басы» циппи деп аталатын адам басының суреттері бар (б.з.д. 6 ғасырдың соңы). Перуджада акант жапырақтарымен әшекейленген жолақты бағаналар қолданылған. Б.з.д. 4 ғасырдан бастап циппилерде есімдер де жазылатын болған. «Cippus Abellanus» (оскан тілінде), «Cippus Perusinus» сияқты, қабір тасы емес.

Пуникалық циппи

Карфагендік циппилердің негізі египеттік стелаларға ұқсас, олар кейде циппи деп те аталады (мысалы, Метрополитен өнер музейіндегі "Меттерних ципписі"). Олар Солтүстік Африкада, сондай-ақ Сардинияда (Кальяри, Тети, Таррос), Сицилияда (Мотья) және Испанияда (Хуэльва және Барселона) табылған.