1656 жылғы Лабиау шарты: Бранденбург пен Швеция арасындағы тәуелсіздік келісімі
Treaty of Labiau
Лабиау шарты (1656) – Швеция мен Бранденбург арасындағы келісім. Пруссияның тәуелсіздігі, Швецияның соғыста қолдау алу мақсаты жайлы ақпарат. Тарих, келісімдер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1656 жылы Швеция мен Бранденбург арасында жасалған келісім
1656 treaty between Sweden and Brandenburg
Лабиу келісім-шарты – 1656 жылдың 10 қарашасы (ескі стиль) / 20 қарашасы (жаңа стиль) күні Лабиу (қазіргі Полеск) қаласында Бранденбургтың курфюрсті Фридрих Вильгельм I мен Швецияның Карл X Густав арасында жасалған келісім. Бірнеше жеңілдіктер жасалып, олардың ең маңыздысы – Фридрих Вильгельм I-ді Швецияның қарауындағы вассал статусынан Пруссия герцогтігі мен Ермланд (Эрмеланд, Вармия) аймақтарында толық тәуелсіз егемендікке көтеру болды. Карл X Густав осылайша Екінші Солтүстік соғысында Фридрих Вильгельмнің қолдауын сатып алуға тырысты.
The Treaty of Labiau was a treaty signed between Frederick William I, Elector of Brandenburg and Charles X Gustav of Sweden on 10 November (O. S.) / 20 November (N. S.) 1656 in Labiau (now Polessk). With several concessions, the most important being the elevation of Frederick William I from a Swedish vassal to a full sovereign in the Duchy of Prussia and in Ermland (Ermeland, Warmia), Charles X Gustav strove to "buy Frederick William's support" in the ongoing Second Northern War.
Өмірбаян
1654 жылы Екінші Солтүстік соғысы басталғанда Швеция королі Карл X Густав Бранденбургтың «Ұлы сайлаушысы» және Пруссия герцогы Фридрих Вильгельмге одақ құруды ұсынды. Бұл одақтың құны – Пруссияның Пиллау (қазіргі Балтийск) және Мемель (қазіргі Клайпеда) порттарын Швецияға беру болғандықтан, Фридрих Вильгельм I бас тартты және 1655 жылы Голландия Республикасымен қорғаныс одағына қол қойды. Фридрих Вильгельм I 1656 жылғы 7 қаңтарда (ескі стиль) / 17 қаңтарда (жаңа стиль) Кенигсберг шарты бойынша Пруссияны швед королінен вассал ретінде алуға мәжбүр болды. Бұрын Фридрих Вильгельм I бұл герцогтікті Польша королінің вассалдығында ұстаған болатын. Швеция басып алған польша жерлерін ұсынды, ал Фридрих Вильгельм I 28-30 шілдеде Варшава шайқасында жаңа құрылған армиясымен Карл X Густавты қолдауға барып, «пруссиялық әскери тарихтың басталуын» қадағалады. Жеңіске жеткенімен, Ресей патшасының, қасиетті Рим императорының және голланд теңіз күштерінің соғысқа қосылуы Швецияны қиын жағдайға түсірді және Бранденбургтің қолдауына мұқтаж етті. Шартының III бабында бұл Фридрих Вильгельм I-нің мұрагерлеріне де қатысты екені, олардың да principes summi & absoluti Suverenii мәртебесіне ие болатыны көрсетілген. Швеция пруссиялық порттардағы кедендік алымдарды жинау құқығынан бас тартты. Өзі кальвинист болғандықтан, ол пруссиялық жерлеріндегі лютерандарға діни еркіндік беруге міндеттенді, бұл Мариенбург және Кенигсберг шартының сәйкесінше IV және XVII баптарын бекітті.
When the Second Northern War broke out in 1654, Charles X Gustav of Sweden offered an alliance to Frederick William I, the "Great Elector" of Brandenburg and duke of Prussia. As the price for this alliance would have been the surrender of the Prussian ports of Pillau (now Baltiysk) and Memel (now Klaipėda) to Sweden, Frederick William I refused and instead signed a defensive alliance with the Dutch Republic in 1655. Frederick William I was forced to take Prussia as a fief from the Swedish king in the Treaty of Königsberg on 7 January (O. S.) / 17 January (N. S.) 1656. Before, Frederick William I had held that duchy as a fief of the Polish king. Sweden offered conquered Polish territories, and Frederick William I went to support Charles X Gustav with his newly formed army in the Battle of Warsaw on 28–30 July, which marked "the beginning of Prussian military history". Though victorious, the subsequent entry into the war of the Russian tsar, the Holy Roman Emperor and the Dutch navy left Sweden in an unfavourable condition, and dependent on further Brandenburgian support. Article III specifies that this applies also to Frederick William I's successors, who likewise would have the status of principes summi & absoluti Suverenii. Sweden further relinquished her rights to collect custom dues in Prussian ports, A Calvinist himself, he also obliged himself to grant religious freedom to the Lutherans in his Prussian territories, confirming the similar articles IV and XVII of the treaties of Marienburg and Königsberg, respectively.
Салдарлар
Шарттан кейін Фридрих Вильгельм I алғашқыда Карл X Густавқа әскери қолдауын жалғастырды, 1657 жылдың басындағы Польша науқандарына қосылу үшін бір бөлім әскерін жіберді. Осы кезде Гогенцоллерндердің Пруссия герцогтығына билігі, бірақ Ермландқа емес, расталды. Фридрих Вильгельм I сондай-ақ Габсбургтердің үміткеріне дауыс берді, император 1658 жылғы 29 ақпанда Фридрих Вильгельмді Швеция Помераниясындағы науқанына 10 000 әскермен көмектесуге келісетін тағы бір шартқа қол қойғаннан кейін.
After the treaty, Frederick William I first continued his military support for Charles X Gustav by detaching some forces to join the latter's Polish campaigns in early 1657. wherein the Hohenzollern sovereignty over the Duchy of Prussia, but not Ermland, was confirmed Frederick William I also gave his vote to the Habsburg candidate, after the emperor on 29 February 1658 agreed to another treaty providing Frederick William I with 10,000 forces to support his campaign in Swedish Pomerania.