Кіріспе

Каскет д’Африка – 1830 жылдардың басынан 1860 жылдарға дейін француз метрополиясы мен колониялық әскерлерінде көбінесе қолданылған жеңіл әскери бас киімнің бір түрі.

Өмірбаян

18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында еуропалық әскери киім, сарбаздардың барлық жағдайда киетін салыстырмалы түрде ыңғайлы, көп мақсатты пальто/жилет/түннель/шалбар/қалпақтан тұратын "костюм" киімдерінен, қатты шапкасы бар жеке парадтық киімге және басқа да мақсаттар үшін жұмсақ қалпақпен екінші қарапайым киімге айналды. Еуропалық әскерлердің көпшілігінің жауы басқа еуропалық әскерлер болғандықтан, соғысқа тек ең жақсы парадтық киім кию қабылданды, бірақ ауа райының қолайсыздығына кейбір жеңілдіктер берілуі мүмкін еді. Дегенмен, Ұлыбритания сияқты колонияларын кеңейткен елдер колониялық соғыстарда осындай формальдылыққа мұқтаж болған жоқ, және жергілікті өзгерістер енгізілген екінші реттік киімдерді киді. Франция да 1830 жылы Алжирде отарлау бағдарламасын бастағанда осы пікірге келді.

Сипаттама

Бастапқыда негізінен қою көк / қызғылт түсті толық әскери формалар мен қара матамен қапталған, үлкен мыс белгісі бар ауыр былғары шейкалар киген француз әскері, Алжирдің ауқымды климатында мұндай форманың ыңғайсыз екенін тез байқады. Олар көп ұзамай Наполеон стиліндегі жұмсақ қалпақ – "полиция шапқысы" деп аталатын қарапайым, қосалқы формаларын кие бастады. Бұл – ұзын, конус тәрізді матадан тігілген, ұшында мақтаны бар, ал негізінде кең жиегі бар "жасау" немесе үлкен бүйрек қалпақ болды. Жиек "түрбан" деп, ал конус тәрізді бөлік "жалын" деп аталды. Ұзын жалынды киген адамның басының жанына және иығына асырып тағуға, немесе екі еселеп түрбанның ішіне тығып, тек мақтаны түрбанның алдыңғы бөлігінен шығарып қоюға болады. Жаяу әскер үшін жалын қызыл түсті, ал түрбан – қою көк түсті болды. Жалынның төрт жағынан ұшына дейін жіңішке көк түсті өрнектер (паспепуіл) жүргізілген. Түрбанның алдыңғы жағына жарылған граната сияқты матадан жасалған белгілер тағылған.

Эволюция

Полиция капотында визор болмағандықтан, ол киген адамның көзін күннен қорғай алмады, сондықтан визорлы бас киімдер сынақтан өтті. Олардың бірі бүгінгідей кең қалпаққа ұқсады, көк түсті жолағы және қызыл жоғарғы және төменгі жағы бар. Басқа үлгілер цилиндр тәрізді болды, сәл ойыс қызыл жоғарғы бөлігі, қызыл бүйірлері (жалын), ұлттық қызыл/ақ/көк кокадасы алдыңғы жағында, және жалпақ дөңгелек визормен, сондай-ақ қайтарылатын былғары мойын қорғағышы бар, қою көк түсті лентасы (турбан) болды. Алғашқы үлгілерде қатайтылған астар болған, бірақ кейінгілері салмақты азайту үшін қамыс (ратандардан) жасалған қаңқаға ие болды. Ескі полиция капотының ықпалымен жасалған бұл бас киім «Африкалық бас киім» (casquette d'Afrique) деп аталды және Францияның еуропалық әскерлерінің барлығы дерлік кие бастады. Кейінгі үлгілер көбірек стильді және жеңіл болды, ең басты тенденция – жалынды/денені жоғары қарай тарылту, нәтижесінде бас киімнің дөңгелек жоғарғы бөлігі төменгі бөлігінен кішірек болды және жалынды/денені алға қарай иілтіп жасады. Бұл бас киімді жеңілдетіп қана қоймай, оған әдемі, тартымды көрініс берді.

Жаңа Шако

1844 жылдың желтоқсанында француз армиясы үшін Африкалық бас киімінің (каскетка) пішініне негізделген жаңа қара шатырша енгізілді. Бұл жылдар бойында жаңа шатырша модельдерінің тізбегін бастады, олар көбінесе Наполеон III-нің соңғы империясының даңқты жылдарымен байланысты болды. Жаңа, конусты шатырша Францияның мәртебесін осы деңгейге жеткізді, осыдан кейін француз әскери киім үлгісі 1850-60 жылдардағы көптеген маңызды армиялармен, соның ішінде британ, ресей, АҚШ армиялары және тіпті кейбір неміс мемлекеттерімен көшірілді.

Кепимен алмастыру

1852 жылы африкалық каскет жойылып, кішірек, жұмсақ нұсқасы енгізілді, ол bonnet de police à visière деп немесе көбінесе кепи деп аталады. Кепи негізінен африкалық каскеттің дененің жалпы көлемі және басқа да өлшемдері қысқартылған, қатайтуы алынған түрі болды. Дегенмен, каскет толығымен жоғалып кеткен жоқ, Францияның белгілі еуропалық отаршылдық кавалериясы – Les Chasseurs d'Afrique 1939 жылға дейін өздерінің аспан көгі/қызыл (bleu ciel/garance) каскеттерін мерекелік киім ретінде киіп жүрді, сонымен қатар араб стиліндегі chéchia түріндегі феске де киді. Роджер Фентонның түсірген Қырым соғысының суретінде Les Chasseurs d'Afrique әскерлерінің каскеттерін киген топ бейнеленген.