Кіріспе
Шветашватара Упанишад (немесе Шветашватара Упанишад) – Яджурведаға енген ежелгі санскрит мәтіні. Бұл 108 Упанишадтың Муктика канонында 14-ші орынды иеленеді. Упанишада алты тарауда 113 мантра немесе тармақтан тұрады. Упанишад – Тайттирия мектебінің 33 Упанишадының бірі және Яджурведаның Каракa бұтағындағы Шветашватара дәстүрімен байланысты. Шветашватара Упанишадының жасалу кезеңі даулы, бірақ көбінесе бұл Упанишадтардың соңғы кезеңінде жазылған деп есептеледі. Мәтіннің соңында Упанишадтың авторы саналатын дана Шветашватара есімі айтылады. Дегенмен, ғалымдар мәтіннің кейбір бөлімдері стиль жағынан ерекшеленсе де, тармақтар мен басқа бөлімдер уақыт өте келе қосылып, кеңейтілгенін жасайды; қазіргі Упанишад бірнеше автордың еңбегі. Шветашватара Упанишад барлық болмыстың бастапқы себебі, оның пайда болуы, соңы және уақыт, табиғат, қажеттілік, жағдай, кездейсоқтық және рух бастапқы себеп ретінде қандай рөл атқаратыны туралы метафизикалық сұрақтармен басталады. Бұл Шивалық философияның, сондай-ақ индуизмнің Йога және Веданта мектептерінің негізгі мәтіні болып табылады. Шветашватара – (Śvetaśva + tara) құрама сөз, мұнда тара – «кесу», «артыға алып өту» дегенді білдіреді. Шветашватара сөзі «ақ атпен жүретін» немесе жай ғана «ақ қашыр» деп аударылады. Ранаде Шветашватара Упанишадының жасалу кезеңін ежелгі Упанишадтардың төртінші тобына, Ката және Мундака Упанишадтарынан кейін жатқызады. Деуссен Шветашватара Упанишады Катха Упанишадының тіркестерін қамтиды және одан кейін жасалғанын айтады, Будданың замандасы. Поль Мюллер Ортега мәтінді б.з.д. 6-5 ғасырлар аралығында жазылғанын көрсетеді. Филипс Шветашватара Упанишадын Мандукья Упанишадынан кейін, бірақ Майтри Упанишадынан бұрын және шамамен сол уақытта жазылған алғашқы буддалық Пали және джайна каноникалық мәтіндерімен бірге тізімдейді. Бұл Светасватара Упанишады Ката, Иша, Мундака және Прасна Упанишадтармен бірге буддалық емес мәтін болғанын болжайды, бірақ Брихадарняка, Чандогья, Тайтирия, Айтария, Каушитаки және Кена сияқты прозада жазылған көне Упанишадтардың бірінші кезеңінен кейін жазылған. Винтерниц Ишаның Майтри және Мандукья сияқты буддалық Упанишадтардан бұрын жазылғанын айтады. Шветашватара Упанишадының кейбір бөлімдері, шамамен толықтай, хронологиялық жағынан көне санскрит мәтіндерінде кездеседі, оның ілімдерін «Ведалық дәлелдеу мәтіндерімен» қолдауға тырысу ретінде қарастырылады. Мысалы, 2.1-ден 2.3-ке дейінгі тармақтар Тайттирия Самитаның 4.1.1-тарауында, сондай-ақ Шатапатта Брахмананың 6.3.1-тарауында кездеседі, ал 2.4-тен 2.5-ке дейінгі тармақтар тиісінше Риг Веданың 5.81-ші және 10.13-ші тарауларында гимн ретінде кездеседі. Сол сияқты, 3-6 тараулардағы көптеген тармақтар Риг Веда, Атхарва Веда және Яджур Веданың Самхиталарында да кездеседі. 6.21-ші аяттағы эпилогта дана Шветашватараға Брахман туралы білімді аскеттерге жариялағаны үшін құрмет көрсетілген.
The Shvetashvatara Upanishad ( or श्वेताश्वतरोपनिषत् or श्वेताश्वतर उपनिषद्, IAST: Śvetāśvataropaniṣad or Śvetāśvatara Upaniṣad) is an ancient Sanskrit text embedded in the Yajurveda. It is listed as number 14 in the Muktika canon of 108 Upanishads. The Upanishad contains 113 mantras or verses in six chapters. The Upanishad is one of the 33 Upanishads from Taittiriyas, and associated with the Shvetashvatara tradition within Karakas sakha of the Yajurveda. The chronology of Shvetashvatara Upanishad is contested, but generally accepted to be a late period Upanishadic composition. The text includes a closing credit to sage Shvetashvatara, considered the author of the Upanishad. However, scholars believe that while sections of the text shows an individual stamp by its style, verses and other sections were interpolated and expanded over time; the Upanishad as it exists now is the work of more than one author. The Shvetashvatara Upanishad opens with metaphysical questions about the primal cause of all existence, its origin, its end, and what role, if any, time, nature, necessity, chance, and the spirit had as the primal cause. It is a foundational text of the philosophy of Shaivism, as well as the Yoga and Vedanta schools of Hinduism. Shvetashvatara is a bahuvrihi compound of (Śvetaśva + tara), where tara means "crossing", "carrying beyond". The word Shvetashvatara translates to "the one carrying beyond on white horse" or simply "white mule that carries". Ranade places Shvetashvatara Upanishad's chronological composition in the fourth group of ancient Upanishads, after Katha and Mundaka Upanishads. Deussen states that Shvetashvatara Upanishad refers to and incorporates phrases from the Katha Upanishad, and chronologically followed it. contemporary with the Buddha. Paul Muller Ortega dates the text between 6th to 5th century BCE. Phillips chronologically lists Shvetashvatara Upanishad after Mandukya Upanishad, but before and about the time the Maitri Upanishad, the first Buddhist Pali and Jaina canonical texts were composed. suggests that Svetasvatara Upanishad was probably a pre Buddhistic composition along with Katha, Isha, Mundaka and Prasna Upanishad, but after the first phase of ancient Upanishads that were composed in prose such as Brihadaranyaka, Chandogya, Taittiriya, Aitareya, Kaushitaki and Kena. Winternitz states that Isha was likely composed before post Buddhist Upanishads such as Maitri and Mandukya. Some sections of the Shvetashvatara Upanishad are found, almost in its entirety, in chronologically more ancient Sanskrit texts, as attempts to support it's doctrines "with Vedic proof texts." For example, verses 2.1 through 2.3 are also found in chapter 4.1.1 of Taittiriya Samhita as well as in chapter 6.3.1 of Shatapatha Brahmana, while verses 2.4 and 2.5 are also found as hymns in chapters 5.81 and 10.13 of Rig Veda respectively. Similarly, many verses in chapters 3 through 6 are also found, in nearly identical form in the Samhitas of Rig Veda, Atharva Veda and Yajur Veda. The epilogue verse 6.21 is a homage to sage Shvetashvatara for proclaiming Brahman knowledge to ascetics.
Бастапқы себеп - әр адамның бойындағы, туа біткен күш.
Упанишада 1.3 тармақта медитация және йога арқылы өздерінің ішкі, туа біткен Өзінің күшін, өз гуналарымен (тумысынан келген мінез, психологиялық ерекшеліктер) жасырылған күшін сезінген адамдар бар екенін айтады. Сондықтан, әрбір адамның ішіндегі осы "Құдайлық Өзінің күші" (Deva Atman Shakti, देवात्मशक्तिं) уақытты және өзіндік сананы қоса алғанда, барлық бастапқы себептердің үстінен билейді.
Атман жеке құдай (Иша немесе Рудра) Үшінші Адхьяя
Шветашватара Упанишадасының 3.1–3.6 тармақтарында «Атман, Өзім» жеке Құдай ретінде, іштейгі бірден-бір Тәңір ретінде, барлық құдайлардың бастауы ретінде сипатталады, оны Иша немесе Рудра деп атайды. Мәңгілік, барлыққа жететін және өзінің күшімен әлемді жасайтын Эка-дева (бір Құдай) тақырыбы Светасватара Упанишадада ғана емес, Ригведаның 10.72.2 және 10.81.3 гимндерінде, Тайттирия Самитаның 4.6.2.4-тармағында, Тайттирия Араньяканың 10.1.3-тармағында, Ақ Яджур Веданың Ваджасанеи Самитасының 17.19-тармағында, Атарва Веданың 13.2.26-тармағында және басқа да көне санскрит мәтіндерінде де кездеседі. Сол сияқты, 3.5 және 3.6 тармақтары ежелгі Ваджасанеи Самитасында 16.2 және 16.3 тармақтары ретінде, Тайттирия Самитасында 4.5.1.1 тармағында, сондай-ақ хронологиялық тұрғыдан кейінірек жазылған Ниларудра Упанишадасының 8.5-тарауында да табылады. Бұл тармақтарда Рудрадан мейірімділік тілеп, «ешбір адамға да, жануарға да зиян келтірмеуін» сұрайды. Ол – барлық нәрсенің Өзі, Атман.
Брахман - жеке тұлға және ең жоғарғы Өзім Төртінші Адхьяя
Шветашватара Упанишадасы 4.1–4.8 тармақтарында барлық нәрсе – Брахман, барлық нәрседе – Дева (Құдай), ол – жеке Жән және ең жоғарғы Жән. Упанишаданың басқа тарауларындағы сияқты, осы тармақтардың бірнешеуі көне мәтіндерде де кездеседі; мысалы, Шветашватара Упанишадасының 4.3-аяты Атарва Веданың 10.8.27 әнұранымен толық сәйкес келеді. Бұл тармақтар грамматикалық ерекшеліктерімен көзге түседі, онда көптеген поэтикалық тіркестер арқылы ең жоғарғы Өзімнің (Құдайдың) жынысы, кейбір ежелгі мәтіндерде кездесетін сирек еркек жынысына қарамастан, мұқият және метрикалық тұрғыдан бейтарап жыныс ретінде берілген. Упанишадада Брахманның барлық Веда құдайларында, барлық әйелдерде, барлық ерлерде, барлық ұлдарда, барлық қыздарда, таяққа сүйеніп жүрген әрбір қартта, әрбір ара мен құста, барлық маусымда және барлық теңізде бар екені айтылады. Шветашватара Упанишадасы жоғары Жаратушыдан әндердің, Веда ілімдерінің, өткен мен болашақтың шығатынын мәлімдейді. Упанишаданың төртінші тарауындағы баталар Рудраны құдайлардың бастауы және олардың пайда болуы, барлық нәрсеге ие, әлемнің негізі, бүкіл ғаламды өзіне қамтитын, бәрін жарататын, әрбір тірі жанның ішінде болатын, бастапқы білімге ие, мәңгілік және өлмейтін деп мадақтайды. Осы баталар, негізінен ұқсас формада, бірақ басқа контекстте, көне Веда мәтіндерінде де кездеседі, мысалы, Риг Веда 1.114.8, 3.62.10 және 10.121.3, Ваджасанейи Самхита 16.16 және 32.2, Брихадараняка Упанишад 4.3.32 және басқа да жерлерде. Сондай-ақ, бұл мәтіндер шайвизммен де байланысты. Ғылымтанушылар.
The benedictions in the fourth chapter of the Shvetashvatara Upanishad praise Rudra, as He who is the origin of gods and one from which gods arise, the one who is lord of all, the one on whom the world is founded, the one who envelops all of universe within Him, the one who creates everything, the one who is inside every living creature, the one with primal knowledge, the one who is eternal and immortal. These benedictions are found, in essentially similar form but different context in more ancient Vedic texts, for example in Rig Veda 1.114.8, 3.62.10 and 10.121.3, Vajasaneyi Samhita 16.16 and 32.2, Brihadaranyaka Upanishad 4.3.32, and elsewhere. and to Shaivism. Scholars
Қабылдау
Ежелгі және ортағасырлық үнді ғалымдары Шветашватара Упанишадқа көптеген Бхасия (шолу, түсіндірме) жазды. Олардың ішінде Ади Шанкара, Виджнянатма, Шанкаранда және Нараяна Тиртаға жатқызылатындары бар. Дегенмен, үнді дәстүрлеріндегі ашық зерттеулердің ерекшелігін ескере отырып, осы түсіндірмелердің кейбіреуі бір ғана автордың жеке туындысы ма, әлде олардың бір бөлігі немесе толығымен басқа кейінгі ғалымның еңбегі ме екені белгісіз. Шанкараға жатқызылған Шветашватара Упанишадқа түсіндірме бір немесе бірнеше кейінгі авторлармен қайта өңделіп, түзетулер енгізілген болуы мүмкін. Чакраварти Шветашватара Упанишады шайва философиясының ең алғашқы жүйелі мәтіндік тұжырымы деп атайды. Флуд Рудраның кейін Шиваға тән космологиялық функциялары бар Īśa ("Тәңір") статусына көтерілгенін айтады.
Епилогтың Құдайға деген сүйіспеншілікпен берілгендігі туралы пікірталас
Шветашватара Упанишадасының үш эпилогтық тармағының соңғысы, 6.23-те, Бхакти сөзі былай қолданылады.
This verse is notable for the use of the word Bhakti, and has been widely cited as among the earliest mentions of "the love of God". Scholars Grierson as well as Carus note that the first epilogue verse 6.21 is also notable for its use of the word Deva Prasada (देवप्रसाद, grace or gift of God), but add that Deva in the epilogue of the Shvetashvatara Upanishad refers to "pantheistic Brahman" and the closing credit to sage Shvetashvatara in verse 6.21 can mean "gift or grace of his Self". Paul Deussen makes a similar conclusion as Max Muller, and states in his review of verse 1.3 of the Shvetashvatara Upanishad,
EH Johnston presents another perspective on Samkhya theories and dualistic themes in the Shvetashvatara Upanishad.
Бұл тармақ Бхакти сөзін пайдалануымен ерекшеленеді және "Құдайға деген махаббат" туралы ең алғашқы айтылған сөздердің бірі ретінде жиі сілтеме жасалады. Ғалымдар Гриерсон және Карус 6.21-ші тармақтағы алғашқы эпилогта Дева Прасада (देवप्रसाद, Құдайдың рақымы немесе сыйы) сөзінің қолданылуын да атап көрсетеді, бірақ Шветашватара Упанишадасының эпилогында Дева "пантеистік Браманды" білдіретінін, ал 6.21-ші тармақтағы дана Шветашватараға жасалған соңғы сілтеме "Өзінің сыйы немесе рақымы" дегенді білдіруі мүмкін екенін қосады. Пол Деуссен Макс Мюллерге ұқсас қорытынды жасайды және Шветашватара Упанишадасының 1.3-ші тармағын қарастырғанда, Е.Х. Джонстон Шветашватара Упанишадасындағы Самкхья теориялары мен дуалистік тақырыптарға басқаша көзқарас ұсынады.
This verse is notable for the use of the word Bhakti, and has been widely cited as among the earliest mentions of "the love of God". Scholars Grierson as well as Carus note that the first epilogue verse 6.21 is also notable for its use of the word Deva Prasada (देवप्रसाद, grace or gift of God), but add that Deva in the epilogue of the Shvetashvatara Upanishad refers to "pantheistic Brahman" and the closing credit to sage Shvetashvatara in verse 6.21 can mean "gift or grace of his Self". Paul Deussen makes a similar conclusion as Max Muller, and states in his review of verse 1.3 of the Shvetashvatara Upanishad,
EH Johnston presents another perspective on Samkhya theories and dualistic themes in the Shvetashvatara Upanishad.
Монотеистикалық, пантеистикалық немесе монисттік мәтіндер туралы пікірталас
Ғалымдар Шветашватара Упанишады монотеистік, пантеистік немесе монистік мәтін ме деген мәселеде әртүрлі пікірлер білдірген. Дорис Шринивасан Упанишадтың теизм туралы трактат екенін, бірақ ол әртүрлі құдайлық бейнелерді шығармашылықпен енгізеді, бұл "жеке құдайға қатысты үш Ведалық анықтаманы" қамтитын инклюзивті тіл. Упанишадада Құдайды Веданта монистік теософиясындағы Жоғарғы (Брахман Атман, Өзі) деп тануға болатын аяттар, Самкхья ілімдерінің дуалистік көзқарасын қолдайтын аяттар, сондай-ақ үштік Брахманның синтетикалық жаңалығы бар, онда үштік – құдайлық Өз (Дева, теистік Құдай), жеке Өз және табиғат (Пракрити, материя) нысанында бар. Хириянна мәтінді Шива түрінде "жеке теизмді" ұсыну деп түсіндіреді, монотеизмге қарай өтумен, бірақ жеке адамды өзінің Құдай туралы түсінігі мен сезімін табуға шақыратын генотеистік контекстте. Роберт Юм Шветашватара Упанишады пантеистік Құдайды талқылайды деп түсіндіреді.