Кіріспе

Кеміргіштердің түрі

Төбесі тікенекті шошқа (Hystrix cristata), сондай-ақ Африкалық төбесі тікенекті шошқа деп те аталады, Италия, Солтүстік Африка және Сахара астындағы Африкаға тән кеміргіштер отбасының бір түрі.

Сипаттамалары

Ересек гребенді шошқаның басы мен денесінің ұзындығы, құйрығын есептемегенде, шамамен ұзын, ал салмағы шамамен 1,5 кг. Денесінің дерлік барлық бөлігі қара қоңыр немесе қара түсті, қалың қылшықтармен қапталған. Бұл сүтқоректіні басы, мойны және арқасы бойымен өсетін, тік тұрғанда гребендей болатын қауырсындары арқылы тануға болады. Сонымен қатар, шамамен ұзындығы бар, дененің екі жағы мен артқы жартысын бойлай берік қауырсындар орналасқан. Бұл берік қауырсындар көбінесе қорғану үшін қолданылады және әдетте бірін-бірі ауыстыратын ақ және қара жолақтармен белгіленеді; олар тығыз бекітілмейді. Бұл шошқаның құйрығы қысқа, соңында дыбыс шығаратын қауырсындар болады. Дыбыс шығаратын қауырсындар ұшына қарай кеңейеді, ал кең бөлігі жұқа қабырғалы қуысқа ие. Бұл қауырсындарды қозғалтқанда, олар сыбдырғыш дыбыс шығарады. Гребенді шошқаның алдыңғы аяқтарында төрт дамыған, тырнақты саусақ және реттеліп кеткен бас бармақ бар, ал артқы аяқтарында бес саусақ бар. Табандары жалаңаш және жұмсақ төсенішпен жабылған, ал жүріс-тұрысы табанды. Құлақтары сыртқы, ал көздері мен құлақтары өте кішкентай, басында ұзын вибриссалар орналасқан. Бас сүйегінің ерекшеліктері: біріншісі, инфраорбитальды тесік үлкеніп, массетер бұлшықтарының бір бөлігі одан өтіп, мұрынның алдыңғы бетіне бекітіледі; екіншісі, төменгі жақ сүйегіндегі бұрыштық өсінді иілген, және үшіншісі, мұрын қуысы кеңейтілген. Көрінетін қалталар шайнау бұлшықтарын бекіту үшін кеңейтілген аймақтарды жасайды. Жаға сүйектері өте кішкентай, ал әр квадрантта бір кескіш тіс, бір алдырғы тіс және үш моляр тіс бар. Еркек шошқаның мүшесі тік тұрмағанда артқа қарай (каудальды) бағытталған. Гребенді шошқалар 28 жылға дейін өмір сүреді, бұл жалаңаш тышқаннан кейін екінші ең ұзақ өмір сүретін кеміргіш, ол 37 жылдан астам өмір сүре алады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл қабықты шошқа Италияда, Солтүстік Африкада және Сахарадан оңтүстік Африкада таралған. Жерорта теңізінде Италия материгі мен Сицилия аралында, Мароккода, Алжирде және Тунисте кездеседі; сондай-ақ Ганада, Ливияда және Египет жағалауында да тіркелген. Марокконың Анти-Атлас тауларында теңіз деңгейінен жоғары орналасқан жерлерде де кездеседі. Қабықты шошқа Алжир, Бенин, Буркина-Фасо, Бурунди, Камерун, Орталық Африка Республикасы, Чад, Кот-д'Ивуар, Конго Демократиялық Республикасы, Эритрея, Эфиопия, Гамбия, Гана, Джибути, Гвинея, Гвинея-Бисау, Италия, Кения, Либерия, Ливия, Мали, Мавритания, Марокко, Нигерия, Руанда, Сенегал, Сьерра-Леоне, Сомали, Судан, Оңтүстік Судан, Танзания, Того, Тунис және Угандада табиғи түрде қоныстанған. Египетте жергілікті түрлердің жойылып кетуі мүмкін.

Мінез-құлық және экология

Қалқанды шошқа – құрлықта тіршілік ететін сүтқоректі жануар; ол ағаштарға өте сирек көтеріледі, бірақ жүзе алады. Ол түнгі және моногамды. Қалқанды шошқа балаларын ұзақ уақыт күтіп бағады, ал шағын отбасылық топтары ересек жұптан және әртүрлі жастағы балалардан тұрады. Қорғану үшін, алаңдағанда, өздерін үлкен көрсету үшін қауырсындарын тік көтеріп, жаяды. Егер оны үнемі мазаласа, ол аяқтарын жерге тигізіп, қауырсындарын қоздырып, шабуылдаушыға арт жағымен шабады, қалың, қысқа қауырсындарымен жауды жарақаттауға тырысады. Мұндай шабуылдардың нәтижесінде арыстан, барыс, гиена және тіпті адамдардың қаза болғандары белгілі.

Тамақ және ас қорыту

Төбесі бар кірпік шошқа көбінесе шөппен қоректенеді, тамыр, түйір және жапырақтарды жейді, бірақ кейде жәндіктер, кішкентай омыртқалы жануарлар мен өліктерді де жейді. Кальций алу және кескіш тістерін қайрау үшін олар жиі сүйекті шайнайды. Бұл жануарлар көбінесе тамақ іздеп ұзақ жолға саяхаттайды. Олардың тістері биік болып келеді, ол өсімдік тіндерін ұнтақтап, асқазанда сіңіріледі, ал сіңбеген талшықтар үлкейтілген қосымшада және алдыңғы ірі ішекте сақталады, онда микроорганизмдермен ыдырайды.

Көбею

Жаңбырлы шошқаның көбеюі туралы бізге белгілі нәрсенің көп бөлігі тұтқындағы жеке тұлғалардан алынған. Әдетте, аналық жаңбырлы шошқалар жылына бір рет балалайды. Орташа есеппен 66 күндік жүктілік мерзімінен кейін, үңгір ішіндегі, көбінесе шөппен төселген камерада бір немесе екі жақсы дамыған бала туады. Балалардың салмағы туған кезде анасының салмағының шамамен 5% құрайды. Олар бір аптадан кейін қоныстан шығады. Осы кезде тікендер қатай бастайды. Жаңбырлы шошқалар бір-екі жылға жеткенде ересек салмаққа жетеді және көбінесе одан сәл бұрын жыныстық жағынан жетіледі.