250 ж.б.с. Римнің бірінші Пуний соғысындағы Панорм шайқасы: Рим әскері Хаздрубал бастаған Карфаген армиясын жеңіп, Сицилияны бақылауға алды. Тарих, соғыс, Карфаген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Римдіктердің Бірінші Пуникалық соғыстағы жеңісі, б.з.д. 250 жыл
Roman victory in the First Punic War, 250 BC
Панормус шайқасы б.з.д. 250 жылы Сицилияда Бірінші Пуникалық соғыс кезінде Люций Цецилий Метелл басқарған рим әскері мен Ханнонның ұлы Хасдрубал басқарған Карфаген әскері арасында өтті. Панорм қаласын қорғаған екі римдік және екі одақтас легионнан құралған рим күші, 30 000 сарбаз бен 60-142 соғыс пілінен тұратын Карфагеннің әлдеқайда үлкен әскерін жеңді. Соғыс б.з.д. 264 жылы Карфагеннің Сицилияның көп бөлігін бақылауымен басталды, және көптеген шайқастар осы аймақта болды. Б.з.д. 256-255 жылдары римдіктер Солтүстік Африкадағы Карфаген қаласына шабуыл жасауға тырысты, бірақ кавалерия мен пілдерге бай Карфаген әскерінен ауыр жеңіліс көрді. Соғыстың орталығы Сицилияға қайтып келгенде, римдіктер б.з.д. 254 жылы Панормустың үлкен және маңызды қаласын басып алды. Одан кейін Карфагендіктер Сицилияға жеткізген соғыс пілдерінен қорқып, шайқастан қашып жүрді. Б.з.д. 250 жылдың соңында Хасдрубал Римнің одақтас қалаларының егінін жою үшін әскерін шығарды. Римдіктер Панормға шегінді, ал Хасдрубал қала қабырғаларына қарай жылжыды. Панормусқа келгеннен кейін Метелл шайқасқа кірісіп, қала қабырғаларының жанында қазылған бекіністерден жартас тастап, пілдерге қарсы тұрды. Бұл жартас тастаудан пілдер қорқып, Карфаген жаяу әскерінің арасынан қашып кетті. Римдік ауыр жаяу әскері Карфагеннің сол жақ қанатын шабуылдады, ол жарылып, қалған Карфагендіктер де шашырады. Пілдер тұтқындалды және кейіннен Цирк Максимуста сойылды. Бұл соғыстың соңғы маңызды құрлықтағы шайқасы болды, ол тоғыз жылдан кейін римдіктердің жеңісімен аяқталды.
The Battle of Panormus was fought in Sicily in 250 BC during the First Punic War between a Roman army led by Lucius Caecilius Metellus and a Carthaginian force led by Hasdrubal, son of Hanno. The Roman force of two Roman and two allied legions defending the city of Panormus defeated the much larger Carthaginian army of 30,000 men and between 60 and 142 war elephants. The war had commenced in 264 BC with Carthage in control of much of Sicily, where most of the fighting took place. In 256–255 BC the Romans attempted to strike at the city of Carthage in North Africa, but suffered a heavy defeat by a Carthaginian army strong in cavalry and elephants. When the focus of the war returned to Sicily, the Romans captured the large and important city of Panormus in 254 BC. Thereafter they avoided battle for fear of the war elephants which the Carthaginians had shipped to Sicily. In late summer 250 BC Hasdrubal led out his army to devastate the crops of the cities of Rome's allies. The Romans withdrew to Panormus and Hasdrubal pressed on to the city walls. Once he arrived in Panormus, Metellus turned to fight, countering the elephants with a hail of javelins from earthworks dug near the walls. Under this missile fire the elephants panicked and fled through the Carthaginian infantry. The Roman heavy infantry then charged the Carthaginian left flank, which broke, along with the rest of the Carthaginians. The elephants were captured and later slaughtered in the Circus Maximus. This was the last significant land battle of the war, which ended nine years later in a Roman victory.
Негізгі дереккөздер
Бірінші Пуникалық соғыстың дерлік барлық аспектілері туралы негізгі дерек көзі – грек тарихшысы Полибий (б.з.д. 200 – шамамен 118 ж.). Ол 167 ж.б.з.д. кепіл ретінде Римге жіберілген. Оның еңбектері әскери тактика туралы жоғалған нұсқаулықты қамтиды, бірақ ол б.з.д. 146 жылдан кейін, яки соғыс аяқталғаннан кейін шамамен бір ғасыр өткен соң жазылған "Тарихымен" танымал. Полибийдің еңбегі Карфаген және Римнің көзқарастары арасында кеңінен объективті және бейтарап деп саналады. Карфагендіктердің жазбалары олардың астанасы Карфагенмен бірге б.з.д. 146 жылы жойылған, ал Полибийдің Бірінші Пуникалық соғыс туралы есебі бірнеше жоғалған грек және латын дереккөздеріне негізделген. Полибий талдамалы тарихшы болған және мүмкіндігінше ол жазған оқиғаларға қатысқан адамдармен сұхбаттасқан. "Тарихының" 40 кітабының тек бір бөлігі Бірінші Пуникалық соғысқа арналған. Полибийдің есебінің дұрыстығы соңғы 150 жылда көп талқыланды, бірақ қазіргі консенсус бойынша оны көбінесе факт ретінде қабылдауға болады, ал қазіргі дереккөздердегі шайқас егжей-тегжейлері дерлік толығымен Полибийдің есебінің интерпретациясына негізделген. Қазіргі заманғы тарихшы Эндрю Карри Полибийді "сенімді" деп есептейді, ал Декстер Хойос оны "өте хабардар, еңбекқор және көреген тарихшы" деп сипаттайды. Соғыстың басқа, кейінгі, ежелгі тарихтары да бар, бірақ олар фрагменттер немесе қысқаша мазмұндама түрінде сақталған. Қазіргі тарихшылар әдетте Диодор Сицилий және Дио Кассийдің кейінгі тарихын ескереді, бірақ классицист Адриан Голдсворти "Полибийдің есебі біздің басқа есептерімізден өзгеше болған жағдайда әдетте артықшылыққа ие" деп мәлімдейді. Басқа дереккөздерге жазулар, монеталар және археологиялық дәлелдер кіреді.
The main source for almost every aspect of the First Punic War is the historian Polybius ( 200 – c. 118 BC), a Greek sent to Rome in 167 BC as a hostage. His works include a lost manual on military tactics, but he is best known for his Histories, written after 146 BC, or about a century after the end of the war. Polybius's work is considered broadly objective and neutral between the Carthaginian and Roman points of view. Carthaginian written records were destroyed with their capital, Carthage, in 146 BC and Polybius's account of the First Punic War is based on several lost Greek and Latin sources. Polybius was an analytical historian and when possible interviewed participants in the events he wrote about. Only part of the first book of the 40 comprising Histories deals with the First Punic War. The accuracy of Polybius's account has been much debated over the past 150 years, but the modern consensus is to accept it largely at face value, and the details of the battle in modern sources are almost entirely based on interpretations of Polybius's account. The modern historian Andrew Curry considers Polybius "fairly reliable"; while Dexter Hoyos describes him as "a remarkably well informed, industrious, and insightful historian". Other, later, ancient histories of the war exist, but in fragmentary or summary form. Modern historians usually take into account the later histories of Diodorus Siculus and Dio Cassius, although the classicist Adrian Goldsworthy states "Polybius' account is usually to be preferred when it differs with any of our other accounts". Other sources include inscriptions, coins and archaeological evidence.
Әскерлер
Рим азаматтарының көпшілігі әскери қызметке тартылып, жаяу әскер ретінде қызмет ететін, ал ең байлары ат әскерін құрады. Дәстүр бойынша, соғыс кезінде римдіктер екі рим легионы мен екі одақтас аласын құрады, әрқайсысы 4200 жаяу және 300 атты (ала үшін 900 атты) саналатын. Жаяу әскердің шағын бөлігі зымыран тастаумен қаруланған жеңіл әскер болды. Ал қалғаны ауыр жаяу әскер ретінде, дене бронясы, үлкен қалқан және қысқа қанжармен жабдықталды. Олар үш қатарға бөлінді, алдыңғы қатар екі зымыранды, ал екінші және үшінші қатарлар соққылы найзаны алып жүрді. Легиондық бөлімшелер де, жеке легионерлер де салыстырмалы түрде ашық түзілісте шайқасты. Римдіктер әдетте жыл сайын екі консулды сайлап, әскерге жетекшілік етуге тағайындайтын. Әскер әдетте рим легионымен және латын одақтастарынан келген, сондай-ақ жабдықталған легионды біріктіру арқылы құрылатын. Карфаген азаматтары тек Карфаген қаласына тікелей қауіп болған жағдайда ғана әскерде қызмет ететін. Көбінесе Карфаген армиясын құру үшін шетелдіктер жалданатын. Олардың көп бөлігі Солтүстік Африкадан келген, олар түрлі жауынгерлерді ұсынды: үлкен қалқандармен, дулығалармен, қысқа қанжарлармен және ұзын найзалармен жабдықталған жаяу әскер; зымыран тастаумен қаруланған жеңіл жаяу әскер; найзамен қаруланған соққылы ат әскер; және алыстан зымырандар лақтырып, жақын шайқастан қашқан жеңіл ат әскер. Иберия және Галлиядан тәжірибелі жаяу әскердің шағын тобы келді; олар қарусыз шабуылдап, қатыгездікпен соғысты, бірақ ұзаққа созылған шайқаста үзіліп кетуге бейім болды. Африкалық жаяу әскерлері тығыз қатарда, фаланга деп аталатын түзілісте шайқасты. Слингерлер (шүмек тастаушылар) жиі Балеар аралдарынан шақырылатын. Римдік және грек деректерінде бұл шетелдік жауынгерлер "жалдамалылар" деп еленбейтін, бірақ қазіргі заманғы тарихшы Адриан Голдсворти мұны "үлкен қателік" деп сипаттайды. Олар түрлі келісімдер бойынша қызмет етті; мысалы, кейбіреулері Карфагенге ресми шарттардың бөлігі ретінде жіберілген одақтас қалалардың немесе патшалықтардың тұрақты әскерлері болды. Карфагендіктер соғыс пилдерін де пайдаланды; сол кезде Солтүстік Африкада африкалық орман пилдері болды.
Most male Roman citizens were liable for military service, and would serve as infantry, with a better off minority providing a cavalry component. Traditionally, when at war the Romans would raise two legions of Roman troops and two alae of allies, each of 4,200 infantry and 300 cavalry (900 cavalry for the ala). A small number of the infantry served as javelin armed skirmishers. The others were equipped as heavy infantry, with body armour, a large shield, and short thrusting swords. They were divided into three ranks, of which the front rank also carried two javelins, while the second and third ranks had a thrusting spear instead. Both legionary sub units and individual legionaries fought in relatively open order. It was the long standing Roman procedure to elect two consuls each year to each lead an army. An army was usually formed by combining a Roman legion with a similarly sized and equipped legion provided by their Latin allies. Carthaginian citizens only served in their army if there was a direct threat to the city of Carthage. In most circumstances Carthage recruited foreigners to make up its army. Many were from North Africa which provided several types of fighters including: close order infantry equipped with large shields, helmets, short swords and long thrusting spears; javelin armed light infantry skirmishers; close order shock cavalry carrying spears; and light cavalry skirmishers who threw javelins from a distance and avoided close combat. Both Iberia and Gaul provided small numbers of experienced infantry; unarmoured troops who would charge ferociously, but had a reputation for breaking off if a combat was protracted. The close order African infantry would fight in a tightly packed formation known as a phalanx. Slingers were frequently recruited from the Balearic Islands. Roman and Greek sources refer to these foreign fighters derogatively as "mercenaries", but the modern historian Adrian Goldsworthy describes to this as "a gross oversimplification". They served under a variety of arrangements; for example, some were the regular troops of allied cities or kingdoms seconded to Carthage as part of formal treaties. The Carthaginians also employed war elephants; North Africa had indigenous African forest elephants at the time.
Соғыстың басталуы
Бірінші Пуникалық соғыстан бір ғасыр бұрын Рим Республикасы Оңтүстік Италия материгінде белсенді түрде кеңейіп отырды. Ол б.з.б. 272 жылға қарай Арно өзенінің оңтүстігіндегі Италия жарты аралын бағындырған еді. Осы кезде Карфаген, астанасы қазіргі Тунис жерінде орналасқан, Оңтүстік Испанияға, Солтүстік Африканың көптеген жағалау аймақтарына, Балеар аралдарына, Корсикаға, Сардинияға және Сицилияның батыс жартысына әскери және саудалық империя ретінде үстемдік құрды. Б.з.б. III ғасырда Карфаген мен Рим Батыс Жерорта теңізіндегі ең басты күштер еді. 264 жылы екі қала Сицилияның солтүстік-шығыс ұшындағы Мессана (қазіргі Мессина) қаласы үшін соғысқа шықты. Соғыстың көп бөлігі Сицилияда немесе оның жанындағы суларда жүрді. Жағалаудан алшақтағанда, оның төбелі және құнарсыз жері үлкен күштерді маневрлеуді қиындатты және қорғаныс операцияларына басымдық берді. Құрлықтағы әрекеттер көбінесе шабуылдармен, қоршаулармен және кедергі келтірумен шектелді. Екі армия үшін де гарнизондық міндеттер мен құрлықтағы блокадалар ең көп кездесетін операциялар болды; 23 жылдық соғыс кезінде Сицилияда тек екі толыққанды шайқас болды, соның бірі Панормус шайқасы еді. Бірнеше римдік жеңістерден кейін Сицилиядағы соғыс тоқтап қалды, себебі карфагендіктер жақсы бекітілген қалалар мен қалаларды қорғауға күш салды; олар көбінесе жағалауда орналасқан және римдіктер өздерінің басым армиясын қолдануға мүмкіндік бермей, жабдықталып, нығайтыла берді.
The Roman Republic had been aggressively expanding in the southern Italian mainland for a century before the First Punic War. It had conquered peninsular Italy south of the River Arno by 272 BC. By this time Carthage, with its capital in what is now Tunisia, had come to dominate southern Spain, much of the coastal regions of North Africa, the Balearic Islands, Corsica, Sardinia, and the western half of Sicily in a military and commercial empire. In the 3rd century BC Carthage and Rome were the preeminent powers in the western Mediterranean. In 264 BC the two cities went to war over the city of Messana (modern Messina) in the north eastern tip of Sicily. Much of the war was fought on, or in the waters near, Sicily. Away from the coasts its hilly and rugged terrain made manoeuvring large forces difficult and favoured defensive over offensive operations. Land operations were largely confined to raids, sieges and interdiction. Garrison duty and land blockades were the most common operations for both armies; only two full scale pitched battles were fought on Sicily during the 23 year long war; Panormus was one of these. After several Roman successes the war on Sicily reached a stalemate, as the Carthaginians focused on defending well fortified towns and cities; these were mostly on the coast and could be supplied and reinforced without the Romans being able to use their superior army to interfere.
Африкаға шабуыл
260 жылдан бастап соғыстың бағыты теңізге қабатты. Римдіктер Мила (260 ж.б.д.) және Сулки (258 ж.б.д.) шайқастарында теңізде жеңіс одны, ал Сицилиядағы соңғы тығырықтан туған наразылық оларды Солтүстік Африкадағы Карфагеннің ортасына шабуыл жасап, Карфаген қаласына (қазіргі Тунис маңында) қауіп төндіру жоспарын жасауға итермеледі. Карфагендіктерді Эконом мүйісі шайқасында жеңгеннен кейін – тарихтағы ең ірі теңіз шайқасы болуы мүмкін, онда көптеген жауынгерлер қатысты – рим әскері Африкадағы Бон мүйісі түбегіне қонды және Карфагеннің ауылдарын тонауға кірісті. Рим кемелерінің көп бөлігі Сицилияға қайтып келді, Африкадағы соғысты жалғастыру үшін 15 000 жаяу әскер мен 500 атты әскер қалды. Карфаген армиясы, римдіктермен шамалас күшке ие, көптеген атты әскер мен пілдерге ие болды. Карфагендіктер оларды тасты төбеге орналастырғаннан кейін римдік жаяу әскер шабуыл жасап, жеңіске жетті. Карфагендіктердің шығындары белгісіз, бірақ олардың пілдері мен атты әскері аз шығынмен құтылды. Карфагендіктер өз әскерін Спарталық жалдамалы қолбасшы Ксантиппке жаттықтыруды тапсырды. 255 ж.б.д. басында Ксантипп 12 000 жаяу әскер, 4 000 атты әскер және 100 пілден тұратын әскерді 15 500 римдікке қарсы алып, олармен ашық далада шайқасты және Тунис шайқасында оларды күйретіп жеңді. Бұл жеңісте пілдер маңызды рөл атқарды. Шамамен 2 000 римдік Асписке қашты; 500-і тұтқынға алынды; 13 000-ы қаза тапты. Римдіктер аман қалғандарын теңіз арқылы эвакуациялады, бірақ Рим флоты Италияға қайтып келе жатқанда дауылға тап болды, 464 кемесінің 384-і батып, 100 000 адам қаза тапты – олардың көп бөлігі римдік емес, латын одақтастары.
From 260 BC the focus of the war shifted to the sea. The Romans won naval victories at Mylae (260 BC) and Sulci (258 BC), and their frustration at the continuing stalemate in Sicily led them to develop a plan to invade the Carthaginian heartland in North Africa and threaten the city of Carthage (close to modern Tunis). After defeating the Carthaginians at the Battle of Cape Ecnomus, possibly the largest naval battle in history by the number of combatants involved, the Roman army landed in Africa on the Cape Bon Peninsula and began ravaging the Carthaginian countryside. Most of the Roman ships returned to Sicily, leaving 15,000 infantry and 500 cavalry to continue the war in Africa. A Carthaginian army which was strong in cavalry and elephants and approximately the same size as the Romans' was defeated after the Carthaginians positioned it on a rocky hill and the Roman infantry stormed it. The Carthaginian's losses are unknown, although their elephants and cavalry escaped with few casualties. The Carthaginians gave charge of the training of their army to the Spartan mercenary commander Xanthippus. In early 255 BC Xanthippus led an army of 12,000 infantry, 4,000 cavalry and 100 elephants against 15,500 Romans, offered battle to them on an open plain, and decisively defeated them at the Battle of Tunis. The elephants played a prominent part in this victory. Approximately 2,000 Romans retreated to Aspis; 500 were captured; 13,000 were killed. The Romans evacuated the survivors by sea, but the Roman fleet was devastated by a storm while returning to Italy, with 384 ships sunk from their total of 464 and 100,000 men lost—the majority non Roman Latin allies.
Кіріспе
Б.з.б. 255 жылғы дауылда флотының көп бөлігін жоғалтқан римдіктер оны жылдам қайта жарақтап, 220 жаңа кеме қосып, Сицилияда белсенді шабуылға шықты; олардың барлық флоты екі консулдың басшылығымен б.з.б. 254 жылдың басында Панормус қаласына шабуыл жасады. Панормус – Сицилияның солтүстік жағалауында орналасқан, қазіргі Сицилия астанасы Палермоның орны. Қаланың халқы шамамен 70 000 болды және ол Карфагенге адал қалған ең ірі сицилиялық қалалардың бірі және экономикалық жағынан маңызды орталық еді. Қаланың гүлденуі сауда мен балық аулауға негізделген, сондықтан ауыл шаруашылығы нашар дамыған, ал қала төңірегіндегі аумақ қалың орманмен жабылған, тіпті қала қақпаларына жақын жерлерде де. Қала қоршалып, блокадаға алынды және қоршау машиналарын орнатты. Олар қабырғада жарық жасады, сол арқылы римдіктер шабуыл жасап, сыртқы қаланы басып алды және жеңілдік көрсетпеді. Ішкі қала дереу капитуляциялады. 14 000 тұрғыны өтемақы төлеуге мүмкіндігі болды, ал қалған 13 000 адам құлдыққа сатылды. Осыдан кейін Сицилияның батыс ішкі аймағының көп бөлігі римдіктерге көшті: Иэтас, Солос, Петра және Тиндарис келісімге келді. Б.з.б. 252 жылы римдіктер Панормустың құлауынан оқшауланған Терма мен Липара қалаларын басып алды. Б.з.б. 253 жылдың соңында немесе б.з.б. 252 жылдың басында Африкада римдіктерге қарсы екі шайқасқа қатысқан Хасдрубал басшылығымен Карфагендік күштер Сицилияға жіберілді. Римдіктер б.з.б. 252 және 251 жылдары шайқастан жалтарды; Полибийдің сөзіне сүйенсек, олар Карфагендіктер Сицилияға әкелген соғыс пилдерінен қорқыпты. Тарихшы Найджел Багналл Ксантиппен болған шайқастан аман қалғандардың ашық шайқаста Карфагендік атты әскер мен пилдердің тиімділігі туралы "қорқынышты әңгімелерді" таратып бергенін айтады. Осының салдарынан, римдіктерге қарағанда аз әскері болған Карфагендіктер жазықтарды бақылады, ал римдіктер биік және қираған жерлерде қалды, онда атты әскер мен пилдердің күші жойылған болар еді. Екі тарап та қарсыластарының қолайлы жерінде шайқасудан бас тартты.
Having lost most of their fleet in the storm of 255 BC, the Romans rapidly rebuilt it, adding 220 new ships, and launched a determined offensive in Sicily; their entire fleet, under both consuls, attacked Panormus early in 254 BC. Panormus was a large, for the time, city on the north coast of Sicily, the site of the modern Sicilian capital Palermo. It had a population of approximately 70,000 and was one of the largest Sicilian cities still loyal to Carthage and the most important economically. The city's prosperity was based on trade and fishing, which resulted in an unusual lack of agriculture and the area immediately around the city was thickly forested, even close to the gates. The city was surrounded and blockaded, and siege engines set up. These made a breach in the walls which the Romans stormed, capturing the outer town and giving no quarter. The inner town promptly surrendered. The 14,000 inhabitants who could afford it ransomed themselves and the remaining 13,000 were sold into slavery. Much of western inland Sicily then went over to the Romans: Ietas, Solous, Petra, and Tyndaris all came to terms. In 252 BC the Romans captured Thermae and Lipara, which had been isolated by the fall of Panormus. In late 253 BC or early 252 BC Carthaginian reinforcements were sent to Sicily under Hasdrubal, who had taken part in the two battles against the Romans in Africa. The Romans avoided battle in 252 and 251 BC; according to Polybius because they feared the war elephants which the Carthaginians had shipped to Sicily. The historian Nigel Bagnall suggests that survivors of the battle against Xanthippus passed on "horrific stories" of the effectiveness of the Carthaginian cavalry and elephants in open battle. In consequence the Carthaginians, probably with a smaller army than the Romans, dominated the plains; while the Romans stayed on higher and broken ground, where much of the effect of the cavalry and elephants would have been nullified. Both sides declined to fight on their opponents' favoured terrain.
Шайқас
Кейіннен, б.з.д. 250 жылы жазда Хасдрубал римдік әскердің жартысы Сицилиядан кеткенін естіп, Карфагеннің маңызды бекінісі Лилибаеумнан 30 000 сарбаз және 60-142 пілмен Панормусқа қарай жорыққа шықты. Ол Римнің жаңа одақтас қалаларындағы егінді жойып, Рим қолбасшысы Луций Цецилий Метеллді шайқасқа шақыруға тырысты. Олар егін жинау үшін топ-топқа бөлініп тараған еді. Метелл оларды қарқынды қарсыластардан кері шегіндірді, ал олар Панормусқа қарай қайтады. Хасдрубал осы қорқынышты күйді күткен, ол Орето өзенінің аңғарымен төменге қарай жылжып, аймақты тонауды жалғастырды. Орето Панормустың оңтүстігінде теңізге жетті, сонда Хасдрубал әскерінің бір бөлігіне өзеннен өтіп, қала қабырғаларына шабуыл жасауға бұйрық берді. Пілдер өзеннен өтіп жатқанда немесе өткеннен кейін, Метелл жеңіл әскерін карфагендіктермен шайқасуға жіберіп, олардың өтуіне кедергі келтірді. Бұл жеңіл әскерлер найзаларын карфагендіктерге лақтырып, пілдерге бағытталды. Панормус маңызды жабдықтау орталығы болды, ал қала тұрғындары қала ішіндегі қоймалардан найзаларды қабырғаларға жеткізіп, римдік шайқасшыларды үнемі жабдықтап отырды. Өзен мен қала арасындағы жерде римдік қоршау кезінде салынған және қаланың қорғаныс құрылыстарының бір бөлігі болған жер үйімдері орналасқан, бұл римдіктерге жасыруға мүмкіндік берді және пілдердің жылжуын қиындатты. Бірақ, өздерінің күшін көрсетуге құштар пілдерді алға қарай жетелеп әкелді. Кейбір деректерде қала қабырғаларынан оларға зымырандар лақтырылғаны айтылады. Зымырандармен тоңылған, қарсы тұра алмаған пілдер қорқып, карфагендік жаяу әскерінің арасынан қашып кетті. Метелл өзін және әскерінің көп бөлігін қала қақпасының сыртындағы орманда немесе қақпаның ішінде жасырды; екеуі де карфагендік әскері өзенді кесіп өтетін жерден жоғары орналасқан еді. Осы жерден Метелл қала қабырғалары астындағы ірі шайқасқа жаңа күштерді жіберді. Пілдер қашқанда, карфагендік әскерінің көп бөлігін дүрліктіріп, олардың рухын түсіргенде, Метелл сол қанатына шабуыл жасауға бұйрық берді. Карфагендіктер қашқа бас салды, ал қарсы тұруға тырысқандар қырғынға ұшырады. Метелл қууға рұқсат бермеді, бірақ бірден он пілді тұтқынға алды, ал кейбір деректер бойынша, қалған жануарларды да кейінгі күндері ұстады. Заманауи есептерде екі тараптың да басқа шығындары туралы мәлімет жоқ, бірақ карфагендіктердің шығыны ауыр болған деп есептеледі. Қазіргі заманғы тарихшылар 20 000-30 000 карфагендік сарбаздың қаза тапқаны туралы кейінгі мәлімдемелерді сенімсіз деп санайды. Сол сияқты, карфагендік армиядағы үлкен кельт контингенті шайқас басталғанда мас болған деген кейінгі есептер де көбінесе жоққа шығарылады; сондай-ақ, карфагендік флот операцияға қатысып, қашқан сарбаздар теңізге секіріп, кемелерімен алып кетуді үміттене келіп ауыр зардап шеккені туралы ұсыныс та жоққа шығарылады.
In late summer 250 BC Hasdrubal, hearing that one consul (Gaius Furius Pacilus) had left Sicily with half of the Roman army, marched out from the major Carthaginian stronghold of Lilybaeum towards Panormus with 30,000 men and between 60 and 142 elephants. Halting some distance away, he devastated the harvest in the territories of Rome's newly allied cities, in an attempt to provoke the Roman commander, Lucius Caecilius Metellus, into battle. The Roman troops amounted to two legions, and they had been dispersed to gather the harvest. Metellus withdrew them in front of the advancing Carthaginians and they retreated into Panormus. This timidity was what Hasdrubal had come to expect, and he advanced down the Oreto valley, continuing to despoil the countryside. The Oreto reached the sea immediately south of Panormus, and once there Hasdrubal ordered part of his army to cross the river and advance up to the city wall. Once the elephants had crossed, or were crossing, the river, Metellus sent his light infantry to skirmish with the Carthaginians and impede their passage. These light troops hurled javelins at the Carthaginians, and had been instructed to concentrate on their elephants. Panormus was a major supply depot, and townspeople were employed in carrying bundles of javelins from stocks within the city to the foot of the walls so the Roman skirmishers were constantly resupplied. The ground between the river and the city was covered with earthworks, some constructed during the Roman siege and some part of the city's defensive works, which provided cover for the Romans and made it difficult for the elephants to advance, or even manoeuvre. The elephants' mahouts, eager to demonstrate their charges' prowess, nevertheless drove them forward. Some accounts also have missiles being hurled down from the city walls at them. Peppered with missiles and unable to retaliate, the elephants panicked and fled through the Carthaginian infantry behind them. Metellus had concealed himself and a large part of his army either in the woods just outside the city gate, or immediately inside the gates; in either case this meant he was upstream from where the Carthaginian army was fording the river. From here Metellus fed fresh troops into the large scale skirmish under the city walls. When the elephants broke, disorganising a large part of the Carthaginian army and demoralising all of it, Metellus ordered an attack on its left flank. The Carthaginians fled; those who attempted to fight were cut down. Metellus did not permit a pursuit, but did capture ten elephants in the immediate aftermath and, according to some accounts, the rest of the surviving animals over the succeeding days. Contemporary accounts do not report the other losses of either side, although the Carthaginians' are thought to have been heavy. Modern historians consider later claims of 20,000–30,000 Carthaginian casualties improbable. Similarly, later accounts that the large Celtic contingent in the Carthaginian army were drunk when the battle began are usually dismissed; as is the suggestion that a Carthaginian fleet took part in the operation, causing heavy casualties when many fleeing soldiers ran into the sea hoping to be taken off by their ships.
Салдары
Карфагендіктердің жеңілісі, әсіресе олардың пілдерін жоғалтуы, римдіктердің жазықта еркіндік сезінуіне және карфагендіктердің енді оларға қарсы тұруға батыл болмауына әкелді. Карфагендіктер жеңілгеннен кейін дәстүр бойынша Хасдрубал Карфагенге қайтарылып, өлім жазасына кесілді. Панормдағы жеңісінен кейін Метелл 250 ж. 7 қыркүйекте Римде жеңіс тойын өткізді, онда ол Панормда тұтқындаған пілдермен шеру жасады, содан кейін олар Максимус циркінде қырқылып өлтірілді. Піл бейнесі күшті Цецилий Метелл әулетінің символы болды, олар республика соңына дейін шығарған монеталарында піл суретін бейнеледі. Хасдрубалдың ізбасары Адубал үлкен бекінілген Селинус қаласын күзету мүмкін емес деп шешіп, қаланы эвакуациялап, қиратты. Панормдағы жеңісімен жігерленген римдіктер Сицилиядағы Карфагеннің басты бекінісі Лилибаумға шабуыл жасады. Сол жылғы консулдар Гай Атилий Регул мен Луций Манлий Вулсо Лонг бастаған үлкен әскер қаланы қоршауға алды. Олар флоттарын қайта құрып, 200 кемемен портын блокадалады. Соғыс 241 ж. Римнің жеңісімен аяқталғанда қала әлі де карфагендіктердің бақылауында болды. Екі мемлекет арасындағы шиеленіс жоғары болды, өйткені олар Батыс Жерорта теңізінде кеңейе берді. 218 ж. Карфаген Римнің қорғауындағы Сагунтум қаласын қоршағанда, Риммен екінші Пуникалық соғыс басталды.
The Carthaginian defeat, and especially the loss of their elephants, resulted in the Romans feeling freer to manoeuvre on the plains, and the Carthaginians no longer being willing to challenge them. As was the Carthaginian custom after a defeat, Hasdrubal was recalled to Carthage to be executed. After his success at Panormus, Metellus received a triumph in Rome on 7 September 250 BC, during which he paraded with the elephants he had captured at Panormus, who were then slaughtered in the Circus Maximus. The elephant was adopted as the emblem of the powerful Caecilii Metelli family, whose members featured an elephant on the coins they minted until the end of the Republic. Hasdrubal's successor, Adhubal, decided that the large fortified city of Selinus could no longer be garrisoned and had the town evacuated and destroyed. Encouraged by their victory at Panormus, the Romans moved against the main Carthaginian base on Sicily, Lilybaeum. A large army commanded by the year's consuls Gaius Atilius Regulus and Lucius Manlius Vulso Longus besieged the city. They had rebuilt their fleet, and blockaded the harbour with 200 ships. The city was still held by the Carthaginians when the war ended with a Roman victory nine years later in 241 BC. Tension remained high between the two states as they both continued to expand in the western Mediterranean. When Carthage besieged the Roman protected town of Saguntum in eastern Iberia in 218 BC, it ignited the Second Punic War with Rome.