Кіріспе

АҚШ-тың қылмыстық сот жүйесінде сот залы жұмыс тобы – қылмыстық істер жөніндегі прокурор, қылмыстық қорғаушы адвокат және судья арасындағы бейресми келісім. Қылмыстық сот саласындағы академиялық тұжырымдама ретінде бұл ұғым сот залындағы көрінетін қарсыластық қатысушыларды «әділдікті қамтамасыз ету» мақсатындағы серіктестер ретінде қарастырады. Эйзенштейн мен Джейкоб 1977 жылы соттардың, әсіресе төменгі сатыдағы соттардың, қалай шешім қабылдайтынын түсіндіру үшін сот залы жұмыс тобын ұсынды. Сот залы жұмыс тобы әділдік туралы қалыптасқан қоғамдық пікірден өзгеше болғандықтан, оның жұмысын жалғастыру және қатысушылардың күнделікті өмірін жеңілдету үшін ерекше ережелер жиынтығын қалыптастырды. Сот залы жұмыс тобының академиялық теориясы осы фактіні мойындайтын төрт негізгі ұғымға негізделген: жылдамдық, прагматикалық цинизм, әріптестік және құпиялылық. Тиімді сот залы жұмыс тобы жаза тағайындаудан гөрі істерді қарауға басымдық береді. Бұл түрлі соттарда әртүрлі дәрежеде расталған. Күдіктілер кінәлі деп есептеледі. Іс бойынша процедуралық мәселелер нәтижеге ең басты ықпал ететін фактор болып табылады. Прокурорлар мен қорғаушы адвокаттар қылмыс үшін қолданылатын жаза мөлшерін анықтау үшін айыптауларды мүмкін болатын процестік бұзушылықтармен және қорғаныс шараларымен салыстырады. Мысалы, топ мүшелері үшін топтық қарым-қатынастарды сақтау және жұмысқа қабілетті қарым-қатынасты ұстап тұру маңызды. Сот залы жұмыс тобының жұмысы және белгілі бір қылмыстар үшін «қалыпты жаза мөлшері» жария етуге жатпайды. Клиенттерге шамамен баға берілуі мүмкін, бірақ көбінесе прокурордың келіссөзге дайындығы тұрғысынан айтылады. (О'Коннор, Т. Р., 2005 жылғы қорытындысы) Сот залы жұмыс тобы прокурордың дискрециялық өкілеттігін жүзеге асыру механизмі болып табылады. Күдіктіні өзіне қарсы дәлелдердің күшті екеніне сендіру үшін түрлі тәсілдер қолданылады. «Айыптауларды жинақтау» – полиция мен прокурорлар күдіктіні кінәлі емес жағдайдағы тәуекелдің қабылдауға келмейтініне көндіру үшін көптеген айыптауларды немесе бір айыптаудың көптеген мысалдарын жасау процесі. Күдікті қалған айыптаулар бойынша қудаланбау шартымен бірнеше айыптау бойынша кінәлі екенін мойындауы мүмкін. Сот залы жұмыс тобы белгілі бір жағдайда мемлекеттік қорғаушылардың жеткіліксіз ресурстарына жауап болып табылады. Мемлекеттік қорғаушы кеңселеріндегі адвокаттар барлық клиенттеріне қатысты істі егжей-тегжейлі дайындауға жеткілікті уақыт таба алмайды. Сонымен қатар, олардың іс фактілерін қызметкерлер немесе жеке тергеушілер арқылы толыққанды тексеруге қаражаты жетіспейді. Олар мұндай ақпаратты алу үшін көбінесе полиция есептеріне ғана сүйенуге мәжбүр. Кейбір юрисдикцияларда клиенттер сотқа дейін адвокаттарымен кездеспейді. Әдетте, мемлекеттік қорғаушылар клиенттермен уақытша ұстау орындарында немесе түрмелерде қысқа ғана кездеседі. Қорғаушы адвокат клиентінің мүддесін қорғау үшін жазаны жеңілдетуге тырысады. Huemann (1977) көптеген қорғаушы адвокаттар өздерінің істерін жүргізуде қысым сезінетінін көрсетеді. Бұл қысым сот залында соттың кешіктіру үшін сөгіс беруі арқылы көрініс табуы мүмкін. Көптеген жасырын қысымдар сот залы жұмыс тобына қатысуға ынталандыру үшін бірігеді. Сот залы жұмыс тобының ұғымы келіссөздермен байланысты. Сот залы жұмыс тобы үлкен істермен айналысатын, жұмыс жүктемесі ауыр соттардағы жағдайды түсіндіруде өте тиімді. Сот залы жұмыс тобының моделі қорғаушы адвокаттар тұрақты түрде тағайындалған, бірақ кейде тағайындалған юрисдикцияларды түсіндіруге ең қолайлы. Жоғары деңгейдегі көптеген қудалаулар әлі де қарсыластық модельді ұстанатын болса, төменгі деңгейдегі іс жүргізу сот залы жұмыс тобы моделіне сәйкес келетіндігін көрсететін дәлелдер бар. Боланд, Брейди, Тайсон және Баслер (1983) қылмыстық істердің шамамен 90 пайызы келіссөздер арқылы шешілетінін көрсетеді. Бұл көрсеткіш 1980-2000 жылдар аралығында тұрақты болып көрінеді (Rainville & Reaves, 2003). Сот залы жұмыс тобының тарапынан осы жоғары көрсеткішті жеңілдету үшін бірлескен күш-жігерлер болуы керек.