1965-66 жылғы Югославия бірінші лигасы: ойынды бұзу және жазалау шаралары

Кіріспе

1965–66 жылғы Югославия бірінші лигасы – 1946 жылы құрылғаннан бері Югославияның бірінші федералды лигасының 20-шы маусымы болды. Бұл жарысқа 16 команда қатысты, және «Воеводина» командасы тұңғыш рет ұлттық чемпионатты жеңіп алды.

1964 жылдың мамыр-маусым айларында матчтарды реттеу туралы жария ету ("Планич ісі")

Тексеріліп жатқан оқиғалар он төрт ай бұрын болғанмен, 1965-1966 жылғы Югославия бірінші лигасының маусымының басталуы және одан кейінгі кезең 1964 жылдың мамыр және маусым айларында, 1963-1964 жылғы маусымның соңғы апталарында матчтарды тәртіпсіздету туралы ақпараттармен белгіленді. 1965 жылдың тамыз айының соңында, жаңа лига маусымы басталғалы екі апта өткен соң, FK Željezničar, Hajduk Split және NK Trešnjevka екі маусым бұрынғы, 1963-1964 жылғы маусымның соңында матчтарды тәртіпсіздеткені үшін кінәлі деп танылды. Олардың кінәлі екеніне Željo қақпашысы Ранко Планиничтің жазбаша мәлімдемесі негіз болды, ол оқиғадан 14 ай өткен соң ашық айтуға шешім қабылдады. Өзінің мәлімдемесінде Планинич өз клубының 1963-1964 жылғы маусымның соңында Hajduk және Trešnjevka командаларына қарсы матчтарды қаржылық сыйлықтар үшін сәукелеске түсіргенін мәлімдеді. Атап айтқанда, Планинич 1964 жылдың 31 мамырында Сплитте өткен, Hajduk-тың Željezničar-ды 4:0 есебімен жеңген матчының, сондай-ақ 1964 жылдың 7 маусымында Сараеводағы Željo мен Trešnjevka арасындағы 3:3 есебімен тең түскен матчтың тәртіпсіздетілгенін айтты. Ол екі матчта да Željo қақпасында тұрды. Планинич 1965 жылдың тамызында бұл ақпаратты Večernje novine газетінің журналисі Алия Резуловичке жеткізіп, ол өз кезегінде Планиничтің куәлігін сұхбат түрінде жазып алды. Газет бұл мақаланы 100 000 данамен таратты. 2006 жылы жарық көрген "Она времена" кітабында Резулович, мақаласын басылымға жібермес бұрын ФК Железничардың президенті Нусрет Махичпен байланысқа шығып, оған Планиничтің айыптаулары туралы хабарлап, пікір сұрағанын және тіпті Махич қажет деп тапса, ақпаратты жарияламайтынын ұсынғанын жазды. Анықтама ретінде, сол кезде күнделікті газеттің бағасы 40 ЮД болатын. Сонымен қатар, NK Hajduk Split, NK Trešnjevka және FK Željezničar бірден Югославия екінші лигасының Батыс дивизионына жіберілді. Бұл шешім 1965-1966 жылғы Югославия бірінші лигасының қайта ұйымдастырылуын қажет етті, нәтижесінде клубтардың саны 16-дан 13-ке дейін азайтылды және Hajduk, Trešnjevka және Željezničar командаларының 1965-1966 жылғы Югославия бірінші лигасының матчтары жойылды (барлығы 6 матч). Бұл сондай-ақ 1965-1966 жылғы Югославия екінші лигасының Батыс дивизионына 18 клубтан 21 клубты қосуды білдірді. Ойыншылар мен клуб басшыларына тағайындалған барлық жазалар күшінде қалды.

Though the events under scrutiny had taken place fourteen months earlier, the beginning of the 1965 66 Yugoslav First League season and subsequently the rest of the campaign were marked by revelations of match fixing from May and June 1964, during the concluding weeks of the 1963 64 season. In late August 1965, two weeks into the new league season, FK Željezničar, Hajduk Split, and NK Trešnjevka were found guilty of fixing matches from two seasons earlier at the end of the 1963 64 season. Their guilt was based on a written statement by the Željo goalkeeper Ranko Planinić who decided to come forward some 14 months after the fact. In his statement, Planinić claims on the record that his club threw matches against Hajduk and Trešnjevka towards the end of the 1963 64 season in return for financial compensation that those two relegation threatened teams paid in order to avoid the drop. Specifically, Planinić claims that the match played on 31 May 1964 in Split when Hajduk beat Željezničar 4 0 was fixed, as well as the match on 7 June 1964 in Sarajevo when Željo and Trešnjevka tied 3 3. He was in Željo's goal for both matches. Planinić made the information public in August 1965 by approaching the Večernje novine journalist Alija Resulović who in turn took Planinić's testimony in form of an interview and the piece was published by the paper, circulated in 100,000 copies at the time. In his 2006 book Ona vremena, Resulović claims to have contacted FK Željezničar's president Nusret Mahić right before submitting the piece for print, informing him of Planinić's allegations, seeking comment, and even offering to sit on the information if he (Mahić) thinks it necessary. As a reference point, the price of a daily newspaper at the time was YUD40. Furthermore, NK Hajduk Split, NK Trešnjevka, and FK Željezničar were relegated to the Yugoslav Second League's Western Division, effective immediately. The decision further entailed reorganization of the 1965–66 Yugoslav First League that was already two weeks into its run via reducing the number of clubs from 16 to 13 and voiding all the 1965 66 Yugoslav First League matches played by Hajduk, Trešnjevka, and Željezničar up to that point (6 matches in total). It also meant expanding the 1965–66 Yugoslav Second League Western Division from 18 to 21 clubs. All of the individual punishments for players and club management members were upheld.