Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төмен су басында ғана көрінетін жағалау учаскесі
Area of coast exposed only at low tide
Жағалау аралық аймақ немесе жағалау – төмен су басында су деңгейінен жоғарыда орналасып, биік су басында су астында қалатын аймақ, яғни жағалау аймағының су басының ауытқу шегіндегі бөлігі. Бұл аймаққа теңіз жұлдыздары, теңіз кірпісі және әртүрлі биологиялық әртүрлілікке ие аймақтық ерекшеліктері бар көптеген маржан түрлері сияқты тіршілік ететін әртүрлі түрлердің бірнеше мекендеу орындары кіруі мүмкін. Кейде бұл аймақ жағалау аймағы немесе теңіз жағалауы деп те аталады, бірақ олар көбінесе кеңірек аймақтар ретінде қарастырылады. Бұл мәлім аймаққа тік жартастар, құмды жағажайлар, батпақтар немесе ылғалды жерлер (мысалы, кең саз жазықтары) кіреді. Аймақ тар жолақ болуы мүмкін, мысалы, тар су басы ауытқуы бар Тынық мұхиты аралдарында, немесе жағалаудың көптеген метрлерін қамти алады, мұнда жағалаудың көлбеу беті биік су басымен өзара әрекеттеседі. Перитидальды аймақ ұқсас, бірақ сәл кеңірек, ең биік су деңгейінен ең төменгі деңгейге дейін созылады. Жағалау аралық аймақтағы организмдер қатал жағдайларға бейімделген, су қысымында тіршілік етеді, бұл қысым бір шаршы дюймға 5580 фунтқа жете алады. Жағалау аралық аймақ Porifera, Annelida, Coelenterata, Mollusca, Arthropoda және т.б. сияқты әртүрлі типтерге жататын көптеген түрлердің мекені болып табылады. Су тұрақты түрде су басының өзгеруімен бірге қол жетімді, ол жаңбырмен тұщы судан бастап, жоғары тұздылыққа және құрғақ тұзға дейін өзгеруі мүмкін, ал су басы арасында кебуі мүмкін. Толқындардың шашырауы жағалау аймағының тұрғындарын ығыстыруы мүмкін. Жағалау аралық аймақтың күн сәулесіне көп ұшырауынан температура күннің толық шуағында өте жоғарыдан бастап, суық климатта мұздай болуы мүмкін. Жағалау аймағындағы кейбір микроклиматтар жергілікті ерекшеліктермен және мангр сияқты ірі өсімдіктермен реттеледі. Жағалау аймағындағы бейімделу теңізден үлкен көлемде тұрақты түрде жеткізілетін қоректік заттарды пайдалануға мүмкіндік береді, олар су басы арқылы белсенді түрде аймаққа жеткізіледі. Бұл жағдайда жер мен теңіз мекендеу орындарының шеттері маңызды экологиялық жүйелер болып табылады, ал жағалау аймағы осыған керемет мысал. Типикалық жартасты жағалауды су тасқынынан жоғары орналасқан және тек дауыл кезінде сумен жабылған шашыраңқы аймақ (немесе шашыраңқы аймақ, сондай-ақ супратидальды аймақ деп те аталады) және жоғары және төменгі су тасқыны шектері арасында орналасқан жағалау аралық аймаққа бөлуге болады. Көптеген жағалауларда жағалау аралық аймақты келесі кіші аймақтарға бөлуге болады: жоғары су басы аймағы, орта су басы аймағы және төмен су басы аймағы. Жағалау аралық аймақ – теңіз сағасы, беттік және терең аймақтар сияқты көптеген теңіз биомдарының немесе мекендеу орындарының бірі.
The intertidal zone or foreshore is the area above water level at low tide and underwater at high tide: in other words, the part of the littoral zone within the tidal range. This area can include several types of habitats with various species of life, such as seastars, sea urchins, and many species of coral with regional differences in biodiversity. Sometimes it is referred to as the littoral zone or seashore, although those can be defined as a wider region. The well known area also includes steep rocky cliffs, sandy beaches, bogs or wetlands (e. g., vast mudflats). The area can be a narrow strip, as in Pacific islands that have only a narrow tidal range, or can include many meters of shoreline where shallow beach slopes interact with high tidal excursion. The peritidal zone is similar but somewhat wider, extending from above the highest tide level to below the lowest. Organisms in the intertidal zone are adapted to an environment of harsh extremes, living in water pressure with the potential of reaching 5,580 pounds per square inch. The intertidal zone is also home to several species from different phyla (Porifera, Annelida, Coelenterata, Mollusca, Arthropoda, etc.). Water is available regularly with the tides that can vary from brackish waters, fresh with rain, to highly saline and dry salt, with drying between tidal inundations. Wave splash can dislodge residents from the littoral zone. With the intertidal zone's high exposure to sunlight, the temperature can range from very hot with full sunshine to near freezing in colder climates. Some microclimates in the littoral zone are moderated by local features and larger plants such as mangroves. Adaptation in the littoral zone allows the use of nutrients supplied in high volume on a regular basis from the sea, which is actively moved to the zone by tides. Edges of habitats, in this case land and sea, are themselves often significant ecologies, and the littoral zone is a prime example. A typical rocky shore can be divided into a spray zone or splash zone (also known as the supratidal zone), which is above the spring high tide line and is covered by water only during storms, and an intertidal zone, which lies between the high and low tidal extremes. Along most shores, the intertidal zone can be clearly separated into the following subzones: high tide zone, middle tide zone, and low tide zone. The intertidal zone is one of a number of marine biomes or habitats, including estuary, neritic, surface, and deep zones.
Аймақтарға бөлу
Теңіз биологтары суаралық аймақты оның жалпы орташа әсеріне қарай үш аймаққа (төменгі, орташа және жоғарғы) бөледі. Төменгі суаралық аймақ, шалшық теңіз аймағымен шектесетін, тек ең төменгі жарық толқынында ғана ауаға ұшырайды және негізінен теңіздік сипатқа ие. Орташа суаралық аймақ әдеттегі жарық толқындарымен үнемі ашылып, суға батып тұрады. Жоғарғы суаралық аймақ тек ең жоғары жарық толқындары кезінде ғана сумен жабылады және көп уақытын құрлықта тіршілік ету ортасы ретінде өткізеді. Жоғарғы суаралық аймақ шашырау аймағымен шектеседі (ең жоғары тұрақтанған су деңгейінен жоғарырақ, бірақ толқындардың шашырауына ұшырайтын аймақ). Күшті толқындарға ұшырайтын жағалауларда, толқындардың шашырауы суаралық аймақтың кеңеюіне себеп болады, сондықтан суаралық аймаққа толқындардың әсері зор. Жағалаудың құрамы мен топографиясына байланысты қосымша ерекшеліктер байқалуы мүмкін. Тасты жағалауларда толқынмен толтырылатын су ойыстар пайда болады. Белгілі бір жағдайларда, мысалы Морекамб шығанағында, жылдам құмға батып кету қаупі тууы мүмкін.
Marine biologists divide the intertidal region into three zones (low, middle, and high), based on the overall average exposure of the zone. The low intertidal zone, which borders on the shallow subtidal zone, is only exposed to air at the lowest of low tides and is primarily marine in character. The mid intertidal zone is regularly exposed and submerged by average tides. The high intertidal zone is only covered by the highest of the high tides, and spends much of its time as terrestrial habitat. The high intertidal zone borders on the splash zone (the region above the highest still tide level, but which receives wave splash). On shores exposed to heavy wave action, the intertidal zone will be influenced by waves, as the spray from breaking waves will extend the intertidal zone. Depending on the substratum and topography of the shore, additional features may be noticed. On rocky shores, tide pools form in depressions that fill with water as the tide rises. Under certain conditions, such as those at Morecambe Bay, quicksand may form.
Төменгі су тасқыны аймағы (төменгі жағалау)
Бұл аймақ көбінесе су астында болады – ол тек төмен су кезінде және ең төмен су кезінде ұзақ уақытқа көрінеді. Бұл жер тіршілікке толы; тасымалдағы жартасты жағалаудың әдеттегі тұрғындарына теңіз кірпісі, теңіз жұлдызы, балыққұйрықтар, хитон, қабылдақтар, изоподтар, мидиялар, теңіз жұлдыздары және көптеген теңіз бұршақ моллюскалары, мысалы, кеспелер мен ұлулар жатады. Су аралық аймақтардың тұрғындарының жынысты және жыныссыз көбеюі әртүрлі. Адамдар тарихи тұрғыдан төмен су кезінде су аралық аймақтарды тағамдық ресурстар ретінде пайдаланған. Көшпенді құстар да моллюскалар мен басқа да теңіз түрлерінің көптігіне байланысты төмен сулы орталарда азықтандыру үшін су аралық түрлерге тәуелді. Сұрақнамалар негізінде өткізілген семинарларда респонденттердің 86 пайызы мангр және жағалау экожүйелерін тиімсіз басқарудың себебі – экожүйені күту білімінің жетіспеушілігі деп мәлімдеген, ал 44 пайызы бұл аймақтарда балық шаруашылығы үшін жеткілікті білім бар екенін айтқан.
This subregion is mostly submerged – it is only exposed at the point of low tide and for a longer period of time during extremely low tides. This area is teeming with life; Typical inhabitants of the intertidal rocky shore include sea urchins, sea anemones, barnacles, chitons, crabs, isopods, mussels, starfish, and many marine gastropod molluscs such as limpets and whelks. Sexual and asexual reproduction varies by inhabitants of the intertidal zones. Humans have historically used intertidal zones as foraged food sources during low tide Migratory birds also rely on intertidal species for feeding areas because of low water habitats consisting of an abundance of mollusks and other marine species. According to workshops performing questionaries, it is stated that eighty six percent of respondents believe mismanagement of mangrove and coastal ecosystems are due to lack of knowledge to steward the ecosystems, yet forty four percent of respondents state that there is a fair amount of knowledge used in those regions for fisheries.
Қауіптер
Жауын-шашын аралық аймақтар – туризм мен адамның қызметінен туындаған экологиялық зиянға ұшырауы мүмкін, көптеген теңіз түрлерінің мекендейтін сезімтал орталар. Ғалымдар жинақтаған басқа да қауіптерге қоректік заттардың ластануы, тым көп аулау, ортаның жойылғандығы және климаттың өзгеруі кіреді. Ортаның жойылғандығына, соның ішінде сүйреп балық аулау және олардың осалдығын ескермеу сияқты шаралар көмектеседі.
Intertidal zones are sensitive habitats with an abundance of marine species, that can experience ecological hazards associated with tourism and human induced environmental impacts. A variety of other threats that have been summarized by scientists include nutritional pollution, over harvesting, habitat destruction, and climate change. Habitat destruction is advanced through activities including harvesting fisheries with drag nets and neglect of the sensitivity of them.