Швейцарлық құтқару иті Барри (1800-1814) – 40-тан астам адамды құтқарған, танымал Сент-Бернар тұқымдас ит. Өмірі, құтқару жұмысы, мұражайдағы сақталуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцарияның тау құтқару иті (1800–1814)
Swiss mountain rescue dog (1800–1814)
Барри дер Меншенреттер (1800–1814), сондай-ақ Барри деп те аталатын, кейіннен Сент-Бернар тұқымы деп аталған ит, Швейцария мен Италияда Ұлы Сент-Бернар хосписі үшін тау құтқару иті ретінде жұмыс істеді. Ол қазіргі Сент-Бернардан бұрын пайда болған және қазіргі тұқымнан жеңіл салмақты болған. Ол өмірінде 40-тан астам адамды құтқарғандықтан, ең танымал Сент-Бернар иті деп есептеледі, сондықтан оның Меншенреттер (нем. Menschenretter – «адамдарды құтқарушы») деген есімі бар. Оның айналасындағы аңыз бойынша, ол құтқару операциясы кезінде қаза тапқан, бірақ бұл рас емес. Барри Швейцарияның Берн қаласында зейнетке шықты, ал қайтыс болғаннан кейін оның денесі Берн табиғат тарихы мұражайына тапсырылды. Оның терісі таксидермия арқылы сақталған, бірақ оның бас сүйегі 1923 жылы сол кездегі Сент-Бернар стандартына сәйкес өңделген. Оның тарихы мен есімі әдеби туындыларда қолданылған, ал Париж маңындағы Иттер зиратында оған ескерткіш орнатылған. Хосписте әрқашан бір итке Барри деген ат қойылады, оның құрметіне. 2004 жылдан бері Барри ду Гранд Сент-Бернар қоры хосписте иттер өсіруді өз міндетіне алды.
Barry der Menschenretter (1800–1814), also known as Barry, was a dog of a breed which was later called the St. Bernard that worked as a mountain rescue dog in Switzerland and Italy for the Great St Bernard Hospice. He predates the modern St. Bernard, and was lighter built than the modern breed. He has been described as the most famous St. Bernard, as he was credited with saving more than 40 lives during his lifetime, hence his byname Menschen[[wikt:Retter#German meaning "people rescuer" in German. The legend surrounding him was that he was killed while attempting a rescue; however, this is untrue. Barry retired to Bern, Switzerland and after his death his body was passed into the care of the Natural History Museum of Bern. His skin has been preserved through taxidermy although his skull was modified in 1923 to match the Saint Bernard of that time period. His story and name have been used in literary works, and a monument to him stands in the Cimetière des Chiens near Paris. At the hospice, one dog has always been named Barry in his honor; and since 2004, the Fondation Barry du Grand Saint Bernard has been set up to take over the responsibility for breeding dogs from the hospice.
Тарих
Ұлы Сент-Бернард хосписі мұрағатында 1707 жылы ит туралы алғаш рет айтылған, онда «Біз итті жерледік» деп жазылған. Иттер 1660-1670 жылдар аралығында күзетші иттер ретінде монастырға әкелінген деп есептеледі. 1800 жылы, Бари дүниеге келген жылы, өткелде құтқару жұмыстарына арнайы иттер қолданылатыны белгілі болды. Барри түпнұсқа Сент-Бернард тұқымынан болса да, оның медиадағы бейнелері, әсіресе сурет кітаптары, көбінесе қазіргі Сент-Бернард тұқымының иті болып келеді. Баридің өмірінде ол қырықтан астам адамның өмірін сақтап қалды деген сөз бар, бірақ бұл сан жылдар бойы әртүрлі айтылып келген. Берндегі Табиғи тарих мұражайы бұл аңызға күмән келтіріп, оны жануарлар психологы Питер Шейтлинге жатқызады. «Иттердің ең жақсысы, жануарлардың ең жақсысы – Бари. Сендер мойныңа себет іліп, дауылға, ең қатал қарға монастырдан шығар едіңдер. Күн сайын тауды аралап, қар көшкіні астында қалған бақытсыз адамдарды іздеп жүрдіңіздер. Оларды қазып алып, өз қолдарыңызбен қайта тірілтіп әкелдіңіздер. Ал, шамаңыз келмесе, монастырға қайтып, монахтардан көмек сұрадыңыз. Сіз адамдарды қайта тірілттіңіз. Сіздің мейірімділігіңізді жеткізу оңай болды, сондықтан сіз қазып алған бала сізді Хосписке әкелуге қорқып бармады, сіздің арқаңызға жабысып.». Алайда оның өлімі туралы аңыз жалған. Он екі жыл бойы монастырда қызмет еткеннен кейін, Бариді бір монах Швейцарияның Берн қаласына алып келді, өмірінің қалған бөлігін өткізу үшін. Ол 14 жасында қайтыс болды.
The first mention in the Great St Bernard Hospice archives of a dog was in 1707 which simply said "A dog was buried by us." The dogs are thought to have been introduced to the monastery as watchdogs at some point between 1660 and 1670. By 1800, the year that Barry was born, it was known that a special kind of dog was being used for rescue work in the pass. Although Barry was definitely of the original Saint Bernard breed, depictions of him in media, especially picture books, are usually a dog of the modern Saint Bernard breed. During Barry's career, he was credited with saving the lives of more than forty people, although this number has sometimes varied over the years. The Natural History Museum of Bern disputes the legend, attributing it to Peter Scheitlin, an animal psychologist. quote|text=The best of dogs, the best of animals is Barry. You used to leave the convent with a basket round your neck, into the storm, in the most insidious snow. Each and every day you examined the mountain searching for unfortunates buried under avalanches. You dug them out and brought them back to life by yourself and, when you couldn't, you rushed back to the convent signalling the monks for help. You resurrected people. Your tenderness was so easy to communicate, that the boy you dug out had no fear to let you bring him, holding on to your back, to the Hospice.|sign=Peter Scheitlin|source=Complete Study on Animal Instinct James Watson in his 1906 work The Dog Book attributed the rumour to fellow author Idstone, also known as Reverend Thomas Pearce. However, the legend of his death is untrue. After twelve years of service at the monastery, Barry was brought by a monk to Bern, Switzerland so that he could live out the rest of his life. He died at the age of 14.
Мұра
Хосписте әрқашан Бари есімді бір Сент-Бернард иті сақталған, оның құрметіне. Баридің өмірінде оның тұқымының нақты бір атауы болған жоқ, бірақ сол кезде Альпілік спаниель деп аталатын тағы бір тұқым тіркелген. Ағылшындар осы тұқымды «қасиетті итттер» деп атаса, неміс кинологиясы 1828 жылы «Альпендог» атауын ұсынды. Оның өлімінен кейін және 1860 жылға дейін Барридің атымен Берн кантонындағы барлық қор «Барри иттері» деп аталды. «Сент-Бернард» термині 1865 жылы ғана тұқымды атау үшін алғаш рет қолданылды. Осы атаумен Сент-Бернард 1880 жылдан бері Швейцарияның Кеннел клубы тарапынан мойындалды. Бастапқыда оған қарапайым және сабырлы поза берілді, себебі таксидермист болашақ ұрпақтарға құлшылықты еске түсіретініне сенді. 1923 жылы Георг Рупрехт оның денесін жаңартты, өйткені оның жүні сындырылып, 20-дан астам бөлікке бөлінді. Қайта жаңарту кезінде оның денесі қайта орналастырылды және бас сүйегінің пішіні сол кездегі Сент-Бернардтың пішініне сәйкес өзгертілді, бұл Рупрехт пен мұражай директорының арасындағы келісімнің нәтижесі болды. Оның бастапқы бас пішіні орташа тоқталумен жазық болды, ал өзгерту нәтижесінде үлкен басы және айқын тоқталуы бар бас пайда болды. Оның мойнына ілмекталған бөшке қосылды, бірақ ол 1978 жылы мұражай директоры профессор Уолтер Хубер тарапынан алынып тасталды, алайда кейіннен қайта орнатылды. Барриге арналған ескерткіш Париждегі Иттер зиратының кіреберісінің қарсы жағында орналасқан. Әдеби шығармаларда Сэмюэл Роджерстің «Ұлы Сент-Бернард» поэмасы кейде «Барри, Ұлы Сент-Бернард» деп аталады. Генри Бордо 1911 жылы жарияланған «La Neige sur les pas» романында Барридің еңбегін жоғары бағалады, ал Барридің оқиғасы «Рандом Хаус Букс» баспасынан шыққан «Батыр Сент-Бернард» сияқты балалар кітаптарында жарияланды. 2004 жылдың қыркүйегіне дейін хосписте әрқашан 18 ит болды. Барри ду Гранд Сент-Бернард қоры Мартиньиде, өткелден төмен жатқан ауылда Сент-Бернард күшіктерін өсіруді монахтардан алу үшін және күштік үйлер құру үшін құрылды. Жыл сайын қорда шамамен 20 күшік туады. 2009 жылы Мартиньидегі қорда Сент-Бернард иті мұражайы ашылды және осы оқиғаны еске алу үшін Барридің қалдықтары Берн мұражайынан қарызға алынды. Әр жазда қор туристерге арналған, негізінен туристерге, жол ашық болған кезде иттерді өткелге көтеріп шығады, ал құтқару жұмыстары қазір тікұшақтармен жүргізіледі. 1995 жылдан бері Барри Швейцариядағы барлық бағалы металдар мен барлық сынақ стандарттарының ресми белгісі болып табылады.
The Hospice has always maintained one St. Bernard named Barry in the original's honor. During Barry's lifetime, his breed did not have one specific name. while there was also a breed called the Alpine Spaniel which was recorded around the same time period. The English called the breed "sacred dogs", while the German Kynology proposed the name "Alpendog" in 1828. Following his death and up until 1860, the entire stock were called "Barry hounds" in the Canton of Bern after Barry himself. It was not until 1865 when the term "St. Bernard" was first used primarily for the breed. Under this name, the St. Bernard has been recognised since 1880 by the Swiss Kennel Club. He was originally given a humble and meek pose, as the taxidermist felt that this would serve as a reminder of servitude to future generations. In 1923, his body was refurbished by Georg Ruprecht, as his coat had become brittle and had broken into more than 20 pieces. During the restoration, his body was re posed and his skull shape was modified to match the shape of the St. Bernard of that time, in a compromise between Ruprecht and the Museum's director. His original head shape was rather flat with a moderate stop, with the modification resulting in a larger head with a more pronounced stop. A barrel was added hanging from his collar, The barrel was removed in 1978 by Professor Walter Huber, the director of the museum, although it has since been replaced. A monument to Barry is located opposite the entrance to the Cimetière des Chiens in Paris. In literary works, Samuel Rogers' poem The Great Saint Bernard is sometimes referred to as Barry, The Great St. Bernard. Henry Bordeaux praised Barry's work in his 1911 novel La Neige sur les pas. and Barry's story has been featured in children's books such as Barry: The Bravest Saint Bernard published by Random House Books for Young Readers. Until September 2004, 18 dogs still belonged to the hospice at any one time. The Foundation Barry du Grand Saint Bernard was established to create kennels in Martigny, a village further down the pass, to take over the breeding of St. Bernard puppies from the friars at the hospice. Around 20 puppies per year are born at the foundation. In 2009, the St. Bernard Dog Museum was opened at the Foundation in Martigny and – to commemorate the occasion – Barry's remains were lent from the museum in Bern. Each summer, the foundation leads dogs up the pass when it is open to the hospice, mainly for tourists, with rescue efforts on the pass now conducted by helicopters. As of 1995 Barry is the single official hallmark for all precious metals and all fineness standards in Switzerland.