Кіріспе

Қытайда индуизм (әсіресе йога мектебі) азшылықтың ішінде кездеседі. Діннің өзі қазіргі материктік Қытайда өте шектеулі таралған, бірақ археологиялық деректер ортағасырлық Қытайдың түрлі провинцияларында индуизмнің маңызды рөл атқарғанын көрсетеді. Тарих барысында индуизмнің ықпалы буддизмге сіңіп, қытай мифологиясымен үйлесіп кеткен. Ежелгі Үндістанның ведалық дәстүрінен бастау алған йога және медитация сияқты амалдар Қытайда да кең таралған. Аяволе және Маниграмма тамил саудагерлік гильдиялары арқылы ортағасырлық Оңтүстік Қытайда индуист қауымдастықтары гүлденген. Қытайдың оңтүстік-шығысындағы Фуцзянь провинциясының Кванчжоу қаласында, мысалы, Кайюань ғибадатханасында тамил Шива мотивтері мен храмдарының іздері әлі де табылуда. Гонконгта қазіргі таңда тамил иммигранттарынан құралған шағын қауым бар.

Хиндуизм мәдени революция кезінде және одан кейін

Қытайдағы индуизм Қытайда коммунизмнің күшеуі кезінде одан да көп кедергілерге тап болды, себебі Қытай Коммунистік үкіметі діни амалдарға қарсы шықты, оларды антисоциалистік, сондай-ақ феодализм мен шетелдік колонизацияның символы деп есептеді. 1966-1977 жылдар аралығында өткен Коммунистік мәдени революция кезінде барлық дін өкілдері қудаланды, көптеген діни ғимараттар мен құлшылық орындары жабылып, материалдық мұқтаждарды қанағаттандыру үшін діни емес ғимараттарға айналдырылды. Бірақ 1977 жылдан бастап үкімет дінге қатысты шектеулерді жеңілдетті, Қытай Халық Республикасының Конституциясы бекітілді және көптеген қытайлықтарға өз діни және жеке сенімдерін қайтадан ұстануға рұқсат берілді. Дегенмен, үкімет әлі де басқа діни қызметтерге, әсіресе шетелдік елдермен байланысы бар болса, күдікпен қарайды. Көптеген қытай туристері Тайландтағы Пхра-Пхромға тілек тілеу үшін барады.

Қытайдағы индуизмнің тәжірибесі

Гиндуизм мемлекеттік танылған бес діннің бірі болмаса да (буддизм, даосизм, католик христиандығы, протестант христиандығы және ислам), және Қытай ресми түрде зайырлы мемлекет болғанымен, Гиндуизмді сақтауға рұқсат етіледі, бірақ шектеулі ауқымда. Гиндуизмнің Қытайға тигізген ықпалының іздерін қытай буддизмінде табуға болады.

Қытай материгі

Қытайда көптеген индуист эмигранттары тұрады, сондай-ақ туған қытай халқының арасында да индуист отбасылары бар. Олардың саны салыстырмалы түрде аз болғандықтан, олардың діні Қытайдағы мемлекет тарапынан ресми танылған бес діни ұйымның қатарына кірмейді. Олардың барлығы елдің ішінде, тіпті Қытайдың материктік бөлігінде де өз дінін қауіпсіз түрде ұстануға құқылы. Қытай үкіметі Нью-Дели мен Гандинагардағы Ақшардхам ғибадатханаларын басқаратын Сваминараян қоры (BAPS) ұйымын Қытайдың материктік бөлігінде осындай ғибадатхана салуға шақырды, бұл елдегі алғашқылардың бірі болады. 2007 жылы Фошань қаласында үлкен жер учаскесі бөлінді, ол ғибадатхананы ғана емес, сонымен қатар үнді мәдени орталығын да орналастыру үшін көзделген. Қытайда бали индуист ғибадатханасының құрылысы да жоспарлануда. Халықаралық Кришна саналылығы қоғамы (ISKCON) Қытайдың материктік бөлігінде аз ғана өкілдікке ие, елдің әртүрлі қалаларында шағын топтарда жақтастары бар. ISKCON Қытайда йога мен медитацияны оқыту және оны жүзеге асыру бойынша атқарылған қызметі үшін Гуандун телеарнасында көрсетілді.

Гонконгтағы индуизм

Халықаралық Кришна санасы қоғамы (ISKCON) – әлемдегі ірі Гаудия Вайшнав институты және Гонконгте 1981 жылы құрылған орталығы бар. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, Гонконг тұрғындарының шамамен 1,4%-ы түрлі ағымдарға жататын индуист дінін ұстанады; олардың ішінде шетелден келгендер, өмір бойы осы дінді ұстанып келе жатқан азаматтар және басқалары бар.

Кванчжоудағы индустар мұрасы

[[Файл:Фуцзянь (Қытай) (+ барлық талаптары орындалды).svg|220px|thumb|Қытайдың Фуцзянь аймағы, мұнда археологиялық дәлелдер ортағасырлық Қытайда индуизмнің болғанын растайды, индуистік қауымның, әсіресе тамил индуистік саудагерлердің болғанын көрсетеді. Дәлелдерге 1281 жылғы сәуірде Шива құдайына арналған тамил-қытай екі тілді жазу, сондай-ақ 1933 жылдан бері Фуцзянь провинциясында табылған 300-ден астам артефакт, мүсіндер және Чола стиліндегі храм құрылыстары жатады. Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, тарихында кем дегенде Вайшнавизм және Шайвизм индуизм мектептері Қытайға келген. Куанчжоу храмында бейнеленген Шиваға қатысты тақырыптарға Шива лингасына табынған филдің Гаджаранья Кшетра оқиғасы, Сиваит қасиетті Тирумулардың линганы майлаған сиыр арқылы бейнеленуі, сондай-ақ қазір Андхра Прадеш деп аталатын Үндістан аймағынан екі индус күрескерінің оқиғасы жатады. Шивадан басқа, Нанцзяочанг ауданында Вишну мүсіні де табылды. Каюан храмының екі бағанасында Вишнуға арналған жеті бейне бар: біреуі Гарудамен, біреуі арыстан-адам Нарасимха аватарында, біреуі Гажендра Мокша аңызын бейнелейді, біреуі Лакшми, біреуі Кришнаның сүтші қыздардың киімдерін ұрлап, оларды қызықтыруы, біреуі Вишнудың Кришна ретінде Калия жыланын бағындыру оқиғасы және тағы біреуі Махабхаратадағы Кришна.