Кіріспе

Суды өткізбейтін маталар – судың сіңуіне қарсы табиғи түрде немесе арнайы өңдеуден өткізіліп жасалған маталар. "Су өткізбейтін" термині зертханалық сынақ әдісінің белгілі бір талаптарына және жағдайларына сәйкес келуді білдіреді. Бұл маталар әдетте табиғи немесе синтетикалық болып, балауыз, каучук, поливинилхлорид (ПВХ), полиуретан (ПУ), силикон эластомері немесе фторполимерлер сияқты су өткізбейтін материалмен қапталады немесе жабыстырылады. Өңдеу мата өндірісі кезінде немесе дайын өнімге, мысалы, су өткізбейтін спрей арқылы қолданылуы мүмкін. Мысалы, Макинтош пальтоларында, сауна костюмдерінде және қаушақ қайықтарда қолданылатын резеңке мата.

Анықтама және ерекшеліктер

Су өткізбейтін/тыныс алатын маталар сұйық судың өтуіне қарсы тұрады, бірақ су буының өтуіне мүмкіндік береді. Олардың жаңбыр мен қарды тоқтатып, терден шыққан будың булануына рұқсат ету қабілеті жаңбыр киімдерінде, су өткізбейтін спорттық киімдерде, шатырларда және басқа да қолдануларда пайдалануға әкеледі. Стандартты зертханалық сынақ протоколдары осы маталардың өнімділігін анықтайды. Суға төзімділік матаның үстіне судың сіңуі алдында қолдауға болатын су мөлшерімен, мм-де өлшенеді. Тыныс алу қабілеті немесе ылғалды будың өту жылдамдығы 24 сағат ішінде матаның шаршы метріне жетуге тиіс су буының грамдарымен (г/м²/күн) өлшенеді, көбінесе жай ғана "г" деп қысқартылады. Соңғы жылдары, кейбір, бірақ барлық емес, спорттық тауарларды өндірушілер осы ақпаратты өнімдерінің таңбаларына қоса бастады. Әдеттегі орта деңгейдегі маталардың суға төзімділігі 5000 мм және тыныс алу қабілеті 5000 г болады; ал ең жақсы материалдардың суға төзімділігі 20000 мм және 20000 г құрайды. "Су өткізбейтін/тыныс алатын" терминінің бір анықтамасы матаның 1000 мм-ден жоғары су қысымына (9,8 кПа) төтеп беруін талап етеді, сұйық ағып шықпауы керек (гидростатикалық қысымды қараңыз). Бұл мәндерді сақтықпен қарастыру керек. Жаңбыр бөлмесіндегі сынақтар көрсеткендей, 1000 мм-ден төмен суға төзімділігі бар кейбір маталар да практикалық тұрғыдан суды жеткілікті түрде ұстап тұрады. Лидс университетінің жаңбыр бөлмесінде сынақтан өткен осы маталардан жасалған киімдерде, қатты жаңбырдан бес есе күшті жаңбырдың 4 сағатынан кейін де судың ағып кетуіне ешқандай белгі байқалған жоқ. Дегенмен, 20 000 мм-ден астам суға төзімділігі бар матадан жасалған кейбір киімдер молдыраулар, капоттар мен тігістер арқылы су өткізіп алады. Матаның суға төзімділік көрсеткіші киімнің суға төзімділігін толыққанды анықтай алмайды, себебі ол молдыраулар сияқты жабылуларды сынамайды. Сонымен қатар, су өткізбейтін/тыныс алатын барлық маталардың тыныс алу қабілеті ауа райы жағдайларына, әсіресе температураға, ылғалдыққа және желге өте байланысты.

Бағытты маталар

Киімнің құрылымы, суды мембраналар, қаптамалар немесе ламинаттар емес, денеден сыртқа қарай бағыттайтын маталар киімді құрғақ ұстауға мүмкіндік береді. Бұл терді организмнен тиімдірек шығаруға көмектеседі, себебі сұйық су да, су буы да бағытталуы мүмкін. Мұндай маталарға Nikwax Analogy және FurTech сияқты бағытталған маталар жатады, олар дәстүрлі мағынада да тыныс алады (бірақ бұл мысалдар шындығында екі түрлі матадан тұрады: жел өткізбейтін және суға төзімді сыртқы қабатының астында орналасқан бағытталған "сору" қабаты; жаңбырдан тиімді түрде қорғайтын болса да, олар жоғарыда келтірілген анықтамадағы қатаң гидростатикалық сынақтан өтпейді).

Жылу оқшаулағышымен бірге

FurTech және Nikwax Analogy сияқты су өткізбейтін және біршама жылу оқшаулағыш киімдер суық көпірлерге қарсы тұрады, яғни нашар жылу оқшаулағыш материалдардың тікелей жанасуынан пайда болатын жылудың берілуін тоқтатады, бұл кішкентай ауа қуысымен болдырмауға болады. Суық көпір пайда болғанда, құрғақ жақтан шыққан бу суық бетте конденсацияланып, нәтижесінде жұқа су өткізбейтін, тыныс алатын матаның су өткізгендей көрінуіне себеп болады.