Кіріспе

Крикет спортында қолданылатын терминология, есептік термин.

Крикетте, run rate (RR) немесе бір овердегі ұпай саны (RPO) – бұл соққышылардың бір оверде орташа алған ұпайларының саны. Оған ойынның осы сәтіне дейін соққышылардың алған барлық ұпайлары, сондай-ақ боулинг командасының берген қосымша ұпайлары кіреді.

Құндылықтар

Жақсы жүгіру жылдамдығы алаңның жағдайына, матчтың түріне және ойын деңгейіне байланысты. Бес күндік тест матчында, әдетте, шектеулі оверлердегі ойынға қарағанда, жүгіру жылдамдығы төмен болады, себебі ойыншылар көбірек сақтық танытады. Соңғы жылдары тест матчтарындағы орташа жүгіру жылдамдығы бір оверге 3-тен 3,5-ке дейін, кейде тіпті одан да төмен болып тіркелді. Ал шектеулі оверлік крикетте жеңіске жету үшін қажетті ұпайға қол жеткізу үшін ойыншылар көбірек шабуылдық тактика қолдануы керек. Бір күндік халықаралық (50 оверлік) крикетте орташа жүгіру жылдамдығы 1970-ші жылдары формат алғаш ойнала бастаған кезде шамамен 4 болса, соңғы жылдары 5-тен асып кетті. Тек Англия ғана бір оверге 9-дан жоғары ұпай жинаған, ал 8 немесе 7 ұпай жинау – жақсы көрсеткіш саналады, себебі 50 овер бар, және қалыс қалғандар әрқашан алаңдау тудырады. 20 оверлік Twenty20 International крикетте орташа жүгіру жылдамдығы 8-ден 9-ға дейін жетеді. Бұл ойынның ең қысқа форматы, сондықтан соққы беру қажеттілік болып табылады. Ең жоғары жүгіру жылдамдығы шамамен 13-14 болған. Қосымша ұпайлар мен сыртқа кеткен доптарды есептемегенде, ең жоғары мүмкін жүгіру жылдамдығы – 36, егер әрбір доп алты ұпайға соғылса. Бірақ мұндай жағдай толық матчта ешқашан болған емес, және тек жеке оверде сирек кездеседі.

Қолданылуы

Шектелген оверлердегі крикеттегі ұтыс көрсеткішінің (run rate) негізгі мақсаты – соққы беруші команданың ұтыс көрсеткішін (әр аяқталған овердегі ұпай саны) ойынды жеңу үшін қажетті ұтыс көрсеткішімен (қалған оверлерге қажетті ұпай саны) салыстыру. Командалар көбінесе соңғы оверлерде ұтыс көрсеткішін арттыруға тырысады. Крикет билігі иннингтің басында жылдам ұпай жинауға ынталандыру үшін филдингті шектеу ережелерін, қазір Powerplays деп аталатынын пайдаланады. Ойын соңына жақындағанда, қажетті ұтыс көрсеткішін пайдаланудан қалған доптар санынан қажетті ұпайды есептеуге көшу жиі кездеседі (мысалы, қалған 3 оверге 6 ұтыс көрсеткіші керек деудің орнына, қалған 18 доптан 18 ұпай керек деу әдеттегідей). Дакворт-Льюис әдісі пайда болғанға дейін, жаңбыр немесе нашар жарық салдарынан ойын қысқартылған жағдайда жеңімпазды анықтау үшін ұтыс көрсеткіші қолданылатын бірнеше әдістердің бірі болды (Орташа ұтыс көрсеткіші әдісі). Лига кестесінде бірдей жеңіс-жеңіліс көрсеткішіне ие командаларды бөлу үшін де қолданылуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайда көбінесе таза ұтыс көрсеткіші әдісі қолданылады.