Ричард Уитни: Уолл-стрит саяхаты мен қылмыстық құлдырау

Кіріспе

Американдық қаржыгер және сотталған жемқор Ричард Уитни (1 тамыз 1888 – 5 желтоқсан 1974) – американдық қаржыгер, 1930 жылдан 1935 жылға дейін Нью-Йорк қор биржасының президенті. Кейіннен ол жемқорлық жасағаны үшін сотталып, түрмеге қамалды.

Ерте өмір

Уитни 1888 жылдың 1 тамызында Бостон қаласында дүниеге келген. Ол Уильям М. Уитнидің қызы Элизабет Уитни мен Джордж Уитни ағаның ұлы болды. Оның әкесі Джон Уитнидің ұрпағы, Солтүстік Ұлттық Юнион банкінің президенті болған. Ричард және оның үлкен ағасы Джордж Уитни (кейін АҚШ Мемлекеттік хатшысы және Франциядағы елші Роберт Бэконның қызы Марта Беатрикс Бэконға үйленді) Гротон мектебінде (ол жерде бейсбол командасының капитаны және мектеп префекті болды) және Гарвард университетінде (ол жерде Порцеллиан клубының мүшесі атанды) білім алды. Кездесуге Морган банкінің атқарушы директоры Томас В. Ламонт, Чейс Ұлттық банкінің басшысы Альберт Виггин және Нью-Йорк Ұлттық қалалық банкінің президенті Чарльз Э. Митчелл қатысты. Олар өздерінің атынан әрекет ету үшін сол кездегі Биржаның вице-президенті болған Уитниді таңдады. Банкирлердің қаржылық мүмкіндіктерінің арқасында Уитни биржа алаңына шығып, U.S. Steel компаниясының 25 000 акциясын әдейілеп сатып алуға ұсыныс жасады, акцияның құны қазіргі нарықтағы бағадан әлдеқайда жоғары болды – акцияның біреуі 205 доллар тұрды. Саудагерлер бақылап отырғанда, Уитни басқа да "көк шип" акцияларына ұқсас ұсыныстар жасады. Бұл тактика 1907 жылғы үрейді тоқтатуға көмектескен және сол күні құлдырауды тоқтатуға мүмкіндік берген тактикаға ұқсас болды. Dow Jones индустриалды орташа көрсеткіші сәл өсіп, сол күні 6,38 пунктқа төмендеп жабылды. Бірақ бұл жағдайда тыныс алу уақытша ғана болды; қорлар кейіннен 29 қазанда, Қара сейсенбіде апатты түрде құлдырады. Уитнидің әрекеттері оған "Уолл-стриттің ақ салт атты рыцарі" деген лақап атты әкелді.

Төңкерісі мен түрме жазасы

Ричард Уитни үлкен табысқа қол жеткізген кезеңде, оның інісі Джордж та Морган банкінде өркендеп, 1930 жылға қарай банк президенті Томас В. Ламонттың ықтимал мұрагері деп есептелді. Ричард Уитниді дарынды қаржыгер санағанмен, шындығында ол түрлі бизнеске қатысты спекулятивтік инвестициялар жасап, қатты зиян шеккен болатын. Әрекетін жалғастыру үшін ол інісі Джорджтан және басқа да бай достарынан көптеген қарыз алды. Содан кейін, барынша адамдардан қарыз алғаннан соң, өсіп келе жатқан бизнес шығындарын жабу және сәнді өмір салтын сақтау үшін ұрлыққа жүгінуге мәжбүр болды. Ол Нью-Йорк қор биржасының сыйлық қорынан, Нью-Йорк яхт клубынан (ол онда қазынашы қызметін атқарды) және қайын атасының мүлкінен 800 000 долларлық облигацияларды ұрлады. 1935 жылы Нью-Йорк қор биржасының президенті лауазымынан кеткен Уитни басқару кеңесінде қалды, бірақ 1938 жылдың наурыз айының басында оның өткені оны қуып жете бастады. Биржаның бақылаушысы жоғары лауазымдағы басшыларына Ричард Уитнинің ұрлық жасағаны және оның компаниясының төлемсіздікке ұшырағаны туралы нақты дәлелдер тапқанын хабарлады. Бірнеше күн ішінде жағдай ушығып, Уитни мен оның компаниясы банкроттық жариялады. 10 наурызда Нью-Йорк округінің прокуроры Томас Э. Дьюи оны ұрлық жасады деген айыпты ресми түрде қойды, осылайша таңғалысқа толы жұртшылық оның жасаған қылмыстары туралы білді. Үлкен қазылар алқасы Уитниге айып тағып, оны тұтқындады, ал ол ақырында кінәсін мойындады. Ол Синг-Синг түрмесінде бес жылдан он жылға дейін жазаға кесілді. 1938 жылдың 12 сәуірінде алты мыңдай адам Гранд-Сентрал терминалына жиналды, Уолл-стрит элитасының өкілі қолға бұғауланып, қарулы күзетшілермен бірге түрмеге апаратын пойызға отырғызылғанда оны көруге келді. Үлгілі тұтқын болған Ричард Уитни Синг-Синг түрмесінде үш жыл төрт ай өтегеннен кейін 1941 жылдың тамызында мерзімінен бұрын босатылды. Ол үш шаруа мен жиырма бес сиырды басқаратын сүт фермасының басқарушысы болды. 1946 жылы ол Флоридада өсетін рами өсімдігінен жіп өндіретін тоқыма компаниясының президенті болып, қайтадан бизнеске кірісті.

At the same time that Richard Whitney was achieving great success, his brother George had also prospered at Morgan bank and by 1930 had been anointed as the likely successor to bank president, Thomas W. Lamont. While Richard Whitney was assumed to be a brilliant financier, he in fact had personally been involved with speculative investments in a variety of businesses and had sustained considerable losses. To stay afloat, he began borrowing heavily from his brother George as well as other wealthy friends, and after obtaining loans from as many people as he could, turned to embezzlement to cover his mounting business losses and maintain his extravagant lifestyle. He stole funds from the New York Stock Exchange Gratuity Fund, the New York Yacht Club (where he served as the Treasurer), and $800,000 worth of bonds from his father in law's estate. Having retired as president of the New York Stock Exchange in 1935, Whitney remained on the board of governors, but in early March 1938, his past began to catch up with him when the comptroller of the exchange reported to his superiors that he had established absolute proof that Richard Whitney was an embezzler and that his company was insolvent. Within days, events snowballed, and Whitney and his company would both declare bankruptcy. An astonished public learned of his misdeeds on March 10 when he was officially charged with embezzlement by New York County District Attorney Thomas E. Dewey. Following his indictment by a grand jury, Whitney was arrested and eventually pleaded guilty. He was sentenced to a term of five to ten years in Sing Sing prison. On April 12, 1938, six thousand people turned up at Grand Central Terminal to watch as a scion of the Wall Street Establishment was escorted in handcuffs by armed guards onto a train that delivered him to prison. A model prisoner, Richard Whitney was released on parole in August 1941 after serving three years and four months in Sing Sing. He became the manager of a dairy farm, supervising three farmhands and twenty five cows. In 1946, he went back into business when he became president of a textile company that made yarns from the ramie plant, which grew in Florida.

Жеке өмір

1916 жылы Уитни Гертруд Элисон (туған аты Шелдон) Сэндс (1888–1969) әйелге үйленді. Гертруда – Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында тұратын Мэри Сейн Шелдон мен Джордж Р. Шелдонның қызы, сондай-ақ S. S. Sands & Co. банкірі Самуэль Стивен Сэндс III-нің (Анн Харриман Вандербильттің ұлы және Уильям Киссам Вандербильттің келінінен туған ұлы) жесірі болған және оның бірінші некесінен туған ұлы еді. Оның қайын атасы күшті Юнион Лигасы клубының президенті қызметін атқарды, ал Уитни қаланың бірнеше элиталық әлеуметтік клубтарының мүшесі болды және Нью-Йорк Яхт клубының қазынашысы болып тағайындалды. Бірінші некесінен туған ұлы Самуэль Стивенс Сэндс IV (1911–1976) және Гертрудадан басқа, Ричард пен Гертруда екі қыздың ата-анасы болды:

Нэнси Уитни (1917–2012), Роберт Ливингстон Джерри ағаның ұлы, Элбридж Т. Джерри ағасы мен Роберт Л. Джерридің інісі Генри Аверелл Джерриге (1914–2000) үйленді.
Элис Уитни (1919–2015), Эрнест Э. Лорилард пен Элизабет Кингтің (Скривен) ұлы Скривен Лорилардқа (1909–1979) үйленді. Лорилард бұрын ДеУит Клинтон Блэрдің немересі Натика Блэрмен үйленген. Олардың Нью-Йорк қаласындағы қалалық үйі, Нью-Джерсидегі фермасы және жылжымайтын мүліктері аукционға сатылды. Оның беделі түскеннен кейін, оның әйелі мен отбасы оны қолдады, ал досы Мей Кинникат пен оның күйеуі Г. Херман Кинникат, акциялық брокерлік фирмасының серіктесі, миссис Уитниге Нью-Джерси штатының Фар Хиллс қаласында тұруға шатыр үй берді. Джордж Уитни ақырында ағасының барлық қарызын өтеді.

Танымал мәдениетте

Луи Аучинклосс өзінің өміріне негізделген "Алаяқ" романын жазды.