Кіріспе

Балантидиоз – Балантидиум coli паразитімен жұғудан туындайтын протозойлық инфекция.

Беріліс

Балантидий – адамдарға жұғатын жалғыз кірпікшелі протозой. Балантидиаз – зооноздық ауру және адамдар шошқадан (табиғи резервуар) феко-оральды жолмен жұқтырады, шошқаларда бұл ауру симптомсыз өтеді. Жұқпаның адамдар арасындағы негізгі көздері – фекалиялармен ластанған тамақ және су.

Морфология

Balantidium coli екі даму сатысында кездеседі: трофозоиттер және кисталар. Трофозоит түрінде олар сопақ немесе шар тәрізді болуы мүмкін, әдетте 30-тен 150 мкм-ға дейін ұзындығы және 25-тен 120 мкм-ға дейін ені болады. Балантидиаз диагнозын нәжістің микроскоппен қарауы арқылы, трофозоиттер немесе кисталарды іздеу арқылы, немесе колоноскопия немесе сигмоидоскопия жасау арқылы ірі ішек биопсиясының үлгісін алып, трофозоиттердің болуын анықтау арқылы қоюға болады.

Алдын алу

Алдын алу шаралары тиімді жеке және қоғамдық гигиенаны қажет етеді. Нақты сақтандыру шараларының кейбіреулері:
Ішуге арналған суды тазарту. Тағамды дұрыс өңдеу. Адам қалдықтарын мұқият жою. Балантидиазбен ауыраған науқастардың байланыстарын қадағалау.

Емдеу

Балантидиаз тетрациклин, метронидазол немесе йодохинолмен емделеді.

Тарих

Адамдарда балантидиазды тудырған алғашқы зерттеуді Кассагранди мен Барнагалло 1896 жылы жүргізді. Дегенмен, бұл тәжірибе инфекция тудыруға сәтті болмады және Balantidium coli паразитінің нақты қолданылған-қолданылмағаны белгісіз болды. Қазіргі уақытта Balantidium coli бүкіл әлемде тараған, бірақ адамдардың 1%-дан аз бөлігі ғана жұқтырған. Шошқалар ғана B. coli-ді тасымалдайтын жануар түрі емес. Мысалы, бұл паразит егеуқұйрықтарда да кең таралған. Жапонияда 56 түрлі сүтқоректі жануарлардың нәжіс үлгілерін зерттеу барысында Balantidium coli барлық сынаған жабайы шошқаларда ғана емес (жабайы шошқалар мен шошқалар бір түр деп есептеледі), сонымен қатар бес адам емес примат түрінде де табылды: шимпанзе (Pan troglodytes), ақ қолды гиббон (Hylobates lar), әлембақ маймыл (Saimiri sciurea), қасиетті бабион (Comopithecus hamadryas) және жапон макакасы (Macaca fuscata). Басқа зерттеулерде Balantidium coli Carnivora отрядына жататын түрлерде де кездескен.