Кіріспе

Wachenheim an der Weinstraße (бұрынғы атауы Wachenheim im Speyergau) - Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бад-Дюркгейм ауданындағы шағын қала, Бад-Дюркгеймнен шамамен 1 км оңтүстікке және Людвигсхафеннен 20 км батысқа қарай орналасқан. Ең бастысы, ол шарап шаруашылығы саласындағы кәсіпорындарымен, әсіресе, көпірген шарап (Sekt) өндірісімен танымал.

Орналасқан жері

Вахенхайм Орта Хаардта, Палатинат орманының шығыс жиегінде жатыр және сол аттас Verbandsgemeinde-нің орталығы болып табылады. Бұл Verbandsgemeinde-ге Фриддельхайм, Гоннхайм және Эллерштадт көршілес елді мекендері де кіреді, олардың барлығы шарап шаруашылығымен және ішінара жеміс шаруашылығымен ерекшеленеді.

Ежелгі дәуір

Вахенхайм аймағындағы қоныстың алғашқы іздері ерте темір дәуірінен (б.з.д. 550-1 жылдар аралығында) қалған. Осы кезде кельттер Жоғарғы Рейн жазығы аймағына қоныстанды. Шамамен б.з.д. 60 жылы герман тайпалары, болжам бойынша неметтер, бұл аймаққа еніп, кельттерді ығыстырып шығарды. Римдіктер герман және кельт халықтары арасындағы қақтығыстарға араласып, Ариовистті жеңгеннен кейін (б.з.д. 57 ж.), неметтерді бағындырып, келесі 400 жыл бойы аймақты басқарды. Римдіктердің ықпалымен егін шаруашылығы жақсартылып, жеміс-жидек және жүзім өсіру де дамыды. Қазіргі Вахенхайм муниципалитетінің аумағынан өтетін римдік жол болған деп есептеледі: Мюсбахтан Хаардт тауы арқылы және Рейн Гессенің аймағымен Бингенге дейін. 450 жыл шамасында ғұндардың қысқа мерзімді шабуылынан кейін, аламандықтар бұл аймаққа еніп келді, бірақ V ғасырдың соңында франктар оларды аймақтан қуды.

Орта ғасырлар

Вахенхаймның алғашқы жазбадағы айрылысы – Вахенхайм аты – Каролингтер дәуіріне дейін барып жетеді және Лорш кодексінде кездеседі. Онда 766 жылдың 30 наурызында Вахенхайм жүзімдігінің сыйға берілуі тіркелген. 11 ғасырда Вахенхаймның иелері салиандар болды. Қала император Генрих V қайтыс болғаннан кейін Хогенштауфен әулетіне өтті. Осы кезден бастап қазіргі таңда қираған ғана қалған қамал кешені пайда болды, бірақ ол бір кезде Хоэнштауфендер жоспарлап салған қамалдар жүйесіне кірген. 1341 жылдың 24 маусымында император Людовик Бавариялық Вахенхаймға қала құқығын берді. 1436 жылы император Рупрехт III (1398–1410) ұлы герцог Стефан монета соғу орталығын салған, ол 1471 жылға дейін жұмыс істеді. Сол жылы Вахенхайм, осы уақытқа дейін герцог Людовик Қараның меншігінде болғаннан кейін, Фридрих I, Пфальц курфюрсі иеленді. Осы басып алу кезінде Вахенхайм қамалы өртеніп, көбінесе қирады, кейін тек ішінара қалпына келтірілді. Қала мен қамал Бавария Пфальцы мұрагерлік соғысынан аман қалды, көп зардап шекпеді. Неміс шаруалар соғысы кезінде қамал қарақшы шаруалардың шабуылдары үшін база ретінде пайдаланылды.

Қазіргі заман

Отыз жылдық соғыс кезінде Вахенхайм 1621 жылдан бастап испан әскерлерімен басылып алынды, олар 1631 жылы король Густав II Адольф басқаратын швед әскерлерімен қуылды. 1634 жылы шведтер жеңілгеннен кейін, одан кейінгі жылдар туралы көп мәлімет жоқ. Дегенмен, қала тұрғындары бірнеше рет Дюркгеймге жақын орналасқан Харденбург (қамалға) қашуға мәжбүр болғандығы туралы белгілер бар. Отыз жылдық соғыстан кейін де аймақ үнемі соғыстардың құрсауында болды. Ең ірі оқиғалардың бірі – Тоғыз жылдық соғыс (Германияда Пфальц мұрагерлік соғысы, 1688–1697) болды, оның барысында Вахенхайм толығымен өртенді. 18-шы ғасырда Вахенхайм қайтадан тұрғызылып, жақсы дамып жатқанда, Француз революциясының және оның салдарынан туған қиындықтар мен құлшынулар кезеңі басталды. 1794 жылы француз әскерлері ауылға басып кіріп, тонады. Одан кейін, 1815 жылға дейін Вахенхайм Мон-Тоннер департаментіне (неміс тілінде Доннерберг), Шпейер округіне және француз империясындағы Дюркгейм кантонына (умлаутсыз) қарасты. Наполеон жеңілгеннен кейін Рейннің сол жағалауындағы Пфальц аймағы, оның ішінде Вахенхайм да 1816 жылдан бастап Бавария Корольдігінің билігінде болды. Франко-прусс соғысында да, Бірінші дүниежүзілік соғыста да Вахенхайм одан әрі қиратылмады және соңғы соғыстың аяғында Франциямен басылып алынды, 1930 жылдың 1 шілдесінде француздар Рейнландтан шыққанға дейін. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында, 1945 жылдың 18 наурызында, одақтастардың бірнеше әуе шабуылдарынан Ескі қаланың бір бөлігі қирады, себебі қалада неміс армиясының бөлімдері тоқтаған болатын.

Елтаңба

Қаланың қаруын былай сипаттауға болады: Төрт бөлікке бөлінген, бірінші және төртінші бөлігінде қара арыстан, қаруланған, тілі және тәжі қызыл, екінші және үшінші бөлігінде күміс және көк түсті иілген ромбтар, екінші бөлігінің үстінде, бірінші бөлігінен W әрпі. 1390 жылға дейін Вахенхайм қаласы Палатин арыстаны және Баварияның иілген ромб үлгісі (яғни екі жиек немесе әртүрлі бұрыштарда орналасқан көлбеу жолақтардан құралған, бірін-бірі ауыстыратын ромб пішіндері) бейнеленген төрт бөлікке бөлінген мөрді пайдаланған, бірақ одан бөлек, гербтің тағы бір нұсқасы белгілі, ол тік бойынан екіге бөлінген (пале бойынша бөлінген), бірақ сондай-ақ Палатин арыстаны мен Баварияның иілген ромб үлгісін көрсетеді. Оң жақта (қол ұстаушының оң жағы, көрерменнің сол жағы) W әрпін ұстаған арыстан бейнеленген. Екі герб бірге қолданылған. Қазіргі композиция алғаш рет 1739 жылы мөрде кездеседі. W әрпін ұстаған арыстан 1748 жылы «кішкентай мөр» деп аталатын мөрде қайтадан қабылданды, бірақ бұл жолы жалғыз. Бұл герб, үлкен мөр ретінде төрт бөлікке бөлінген қалқанмен бірге, кейінгі уақытта басым болды, және корольдік бекіту Вахенхаймның екі гербті де тағуға рұқсат беру тілегін қабылдады, бірақ үлкен гербке қара W әрпі қосылды. Бас бөлігінің түсі бастапқыда күміс (argent) болған, кейін қызыл (gules) түске өзгертілді. Гербке Бавария королі Людвиг I қол қойды және ол 1845 жылдың 7 қазанында жарияланды.

Ғимараттар

Вахтенбург – Вахтенбург қамалының қираған қалдықтары, Жоғарғы Рейн жазығына ашылатын көрінісінің арқасында «Пфальцтың балконы» деп те белгілі. Осы жерден Рейн аңғары, Оденвальд және ашық күндері Қара орманы көрінеді. Қаланың үстінде орналасқан Вахтенбургтің тамыры 12 ғасырда салынған, ал 15 ғасырда жартылай қиратылған. 1689 жылы француз әскері бекіністің бір бөлігін жарылқады. 1984 жылдан бері Förderkreis zur Erhaltung der Ruine Wachtenburg e. V. («Вахтенбург қираған жерлерін сақтау қауымдастығы») осы қираған жерлерді күтіп-ұстау және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп келеді. Қамал – туристердің танымал демалыс орны, олар сол жердегі қамал мейрамханасына да тоқтай алады. Villa rustica – Villa rustica – 1970 жылдардағы жерді тегістеу жұмыстары кезінде табылған римдік шаруалық үй. Негіздік қабырғалар қайта жаңартылып, бұрынғы кешеннің мөлшері туралы түсінік береді. Villa Wolf – Вилла Вольф – 19 ғасырдың ортасынан салынған ауылдық вилла. Ол 1843 жылы Карлсруэ сәулетшісі Фридрих Эйзенлордың жобасы бойынша аяқталды. Көптеген ғимараттардан тұратын кең шаруашылық және әдемі ағаштармен толы бақ осы кешенді толықтырады. Георг шіркеуі – Георг шіркеуі 1989 жылы жаңа католик шіркеуі салынғанға дейін католиктер мен протестанттардың ортақ шіркеуі ретінде пайдаланылды. Бұл ортақтық 1707 жылы Пфальц сайлаушылығындағы шіркеу бөлінісінің нәтижесінде туды. Католиктер ғибадатхана мен шағын ғимаратты, ал протестанттар негізгі ғимаратты алды. Қала қабырғасы – 1341 жылы қала құқықтары берілгеннен кейін Вахенхайм қала қабырғасымен нығайтылды. Шамамен 1200 метрлік қабырға тарихи қала орталығын қоршап, үтір сияқты пішінге ие. Қала қабырғасының биіктігі шамамен 9 метр, ал қалыңдығы – 1,5 метр. Солтүстік және оңтүстік жақта қала қақпалары орналасқан. Бүгінде қала қабырғасының жолын анықтау оңай, ал қала орталығынан тыс жерлерде оны көруге де болады. Алайда, қала орталығында қала қабырғасының көп бөлігі басқа құрылымдарға енгізілген, сондықтан оның тек бір бөлігін ғана тікелей көруге болады. Schloss Wachenheim – Шлосс Вахенхаймда осы атпен аталатын Сект шарап қоймасы орналасқан – Sektkellerei Schloss Wachenheim. Шлосс Коммерцзенрат Вагнер көшесі, 1 мекенжайында орналасқан және ландшафтты парктегі кең шарап шаруашылығын білдіреді. Ол 1730 жылы салынған, бірақ кейінгі ғимараттар осыдан кейін 100 жылдай уақыт өткен соң, ал кейбіреулері тіпті 20 ғасырда салынған.

Яһудилер зираты

Рёмервегтегі еврей зираты – аймақтағы ең ежелгі зират және мәдени мұра.

Жүзім өсіру

Қала шарап өсіру және туризммен ерекшеленеді. Жер аумағы бойынша, ол Пфальц аймағының ең ірі шарап өсіру орталықтарының бірі. Маусым айында қаланың ең ірі іс-шарасы – Burg und Weinfest («Қала және шарап фестивалі») өтеді.

Көлік

Вахенхайм арқылы Германияның шарап жолы өтеді, бұл жол бұрын Bundesstraße 271 тас жолымен бір-ақ болған. Қозғалыстың жүктемесін азайту үшін 1990 жылдары Вахенхаймның шығысынан айналма жол салынды, ол Бад-Дюркхайм мен Нойштадт-ан-дер-Вайнштрассе қалаларын байланыстырады. Қалада сонымен қатар Pfälzische Nordbahn (Neustadt–Monsheim) бір рельстік теміржолының аялдамасы бар, онда Рейнланд-Пфальц сағат кестесіне сәйкес аймақтық пойыздар тоқтайды.