Кіріспе

Ұшу нұсқаушысы – басқа адамдарға ұшақтарды қалай басқаруға үйрететін адам. Ұшу нұсқаушысы куәлігінің иелеріне берілетін артықшылықтар елден елге өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе, ұшу нұсқаушысы жоғары деңгейдегі ұшқыш лицензиясын, куәлігін немесе біліктілігін алуға ұмтылған ұшқыштың білім мен дағдысын жетілдіруге немесе бағалауға көмектеседі.

Құқықтық талаптар

АҚШ-та ұшу нұсқаушылары кем дегенде коммерциялық ұшқыш куәлігіне ие болуы керек. Ұшақтарда немесе қозғалтқышты көтергіш ұшақтарда оқытуды қалаған адамдар, сондай-ақ, қажетті санаттағы және кластағы құралдық рейтингке ие болуы тиіс. Спорттық ұшқыш куәлігіне (немесе одан жоғары) ие болғандар спорттық ұшқыш рейтингімен ұшу нұсқаушысы куәлігін ала алады, бұл оларға жеңіл спорттық ұшақтарда спорттық ұшқыш куәлігіне оқытуды жүргізуге мүмкіндік береді. Ұшу нұсқаушысы құқықтарын алуды көздейтін барлық адамдар екі қосымша жазбаша емтиханды (оқыту негіздері немесе FOI; және оқыту құқықтарын алуды көздейтін ұшақ санатына арналған білімді тексеру, мысалы, қанатты ұшақтар) және практикалық емтиханды сәтті тапсыруы керек. Ұшу нұсқаушыларының жасы кем дегенде 18 болуы шарт. Ауа кемелерінде (балондар мен дирижабльдерде) коммерциялық құқықтары бар ұшқыштар, өздерінің ұшқыш куәліктерінде көрсетілген санаттар мен кластар бойынша ұшу нұсқаушысы құқықтарына ие болады. Ауа кемесіндегі ұшу нұсқаушысы құқықтары ұшу нұсқаушысы куәлігіне енгізілмейді.

Еуропа

Еуропадағы Еуропалық Одақ Әуе қауіпсіздігі агенттігінің (EASA) реттеу жүйесінде ұшу нұсқауларын беру үшін бірнеше түрлі біліктіліктер бар. Бұл нұсқаушы біліктіліктері әртүрлі санаттағы ұшақтарға беріледі: Ұшақ, Вертолет, Ауа шары немесе Планер, мысалы, вертолет ұшу нұсқаушысы FI(H) білігіне ие. Бұл бөлімде тек ұшақ нұсқаушысының біліктіліктері қарастырылады. Ұшу нұсқаушысы (FI) лицензия алуға (PPL немесе LAPL) бағытталған ұшудың негізгі нұсқауларын береді және әртүрлі типтегі ұшақтарға қосымша талаптар бойынша "айырмашылықты жаттығу" бойынша нұсқаулық бере алады, мысалы, құйрық тірегі немесе қысылатын шасси. FI сондай-ақ IRI немесе CRI сияқты басқа да нұсқаушы біліктіліктеріне, сондай-ақ CPL, түнгі уақыттағы ұшу немесе акробатикалық ұшу сияқты басқа да нұсқаушылық құқықтарына ие болуы мүмкін. Аспаптық рейтинг нұсқаушысы (IRI) модульдік бағдарлама бойынша аспаптық ұшуға үйретеді. Сыныптық рейтинг нұсқаушысы (CRI) лицензиясы барларға белгілі бір сыныптағы ұшақта сыныптық рейтинг алу бойынша нұсқаулық береді. Сыныптық рейтингтерге модульдік бағдарлама бойынша бір қозғалтқышты поршеньді құрлыққа қону (SEPL), көп қозғалтқышты поршеньді құрлыққа қону (MEPL), бір немесе көп қозғалтқышты поршеньді теңіз, немесе бір қозғалтқышты турбовинттік ұшақ кіруі мүмкін.

Канада

Бұл бөлімде қазіргі уақытта тек ұшақ ұшу нұсқаушысының біліктіліктері қарастырылған. Канадада коммерциялық ұшқыш лицензиясының немесе әуе көлігі ұшқышы лицензиясының иелері өз лицензиясына ұшақпен ұшу нұсқаушысы біліктілігін қоса алдыра алады. Алғашқыда ұшқыш "4-сыныпты" ұшу нұсқаушысы ретінде бекітіледі. Бұл ұшқышқа демалыс пилоты куәлігін, жеке ұшқыш лицензиясын, коммерциялық ұшқыш лицензиясын, түнгі ұшу біліктілігін және VFR бойынша жоғары ұшу біліктілігін алуға бағытталған оқуды жүргізуге мүмкіндік береді. "4-сыныпты" ұшу нұсқаушысы "2-сыныпты" немесе "1-сыныпты" ұшу нұсқаушысының қадағалауымен ғана оқу процесін жүзеге асыра алады. Белгілі бір талаптарды орындағаннан кейін (қанағаттанарлық ұшу сынақтарының тіркемелері, тәжірибе талаптары, жазбаша емтихандар және ұшу сынақтары), нұсқаушы өзінің біліктілігін 3-сынып, 2-сынып және 1-сынып ұшу нұсқаушысы біліктілігіне жаңарта алады. 3-сыныпты ұшу нұсқаушысы 2-сыныпты немесе 1-сыныпты ұшу нұсқаушысының қадағалауын қажет етпейді. 2-сыныпты ұшу нұсқаушысы 4-сыныпты ұшу нұсқаушыларына басшылық ете алады және ұшу оқу бөлімінің бас ұшу нұсқаушысы (CFI) лауазымын атқара алады. 1-сыныпты ұшу нұсқаушысы ұшу нұсқаушысы біліктілігін алуға қажетті теориялық оқу және ұшу курстарын өткізе алады. Аспаптық ұшуға, көп түрлі ұшуға, ұшақ түріне қатысты біліктіліктерге және ұшақ класын өзгертуге (мысалы, құрлықтағы ұшақтан теңіздегі ұшаққа) нұсқау беру үшін нұсқаушы біліктілігі міндетті түрде қажет емес. Талаптар коммерциялық немесе әуе көлігі лицензиясына ие болумен және белгілі бір тәжірибе деңгейіне жетумен (мысалы, ұшақ түрінде және класта өткізілген уақыт) шектелуі мүмкін. Аспаптық ұшу біліктілігі болған жағдайда, ұшу нұсқаушысы біліктілігін иеленуші, ұшу нұсқаушысы емес адамдарға қажетті тәжірибе деңгейіне ие болмаса да, оны оқыта алады. Толық мәліметтер Канаданың авиациялық ережелерінің 401 және 421-бөлімдерінде қамтылған.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландиядағы ұшу нұсқаушылары A, B, C, D немесе E санаттағы ұшу нұсқаушысы куәлігіне ие болуы керек. E санаты ауыл шаруашылығы (үстіңгі жабын салу, және т.б.) бойынша ұшу оқуларын жүргізу үшін арнайы беріледі. D санатындағы ұшу нұсқаушысы өзінің үлгілік куәлігі бар кез келген ұшақтың үлгілік куәлігін беруге құқылы. C санатындағы ұшу нұсқаушылары студенттерді алғашқы дербес ұшуға жіберуге құқығы жоқ және A немесе B санатындағы ұшу нұсқаушысының қадағалауымен жұмыс істеуі тиіс. Бас ұшу нұсқаушысы (CFI) – ұйымдағы барлық ұшу оқуларына жауапты ұшу нұсқаушысы.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада III, II және I деңгейдегі нұсқаушы санаттары бар. Ұшақтар мен тікұшақтарға арналған біліктіліктер жеке алынып, қайта расталады. III деңгейдегі нұсқаушы біліктілігі – бастапқы деңгейлі біліктілік, ол I немесе II деңгейдегі ұшу нұсқаушысының бақылауымен жеке ұшқыш лицензиясын (PPL) алуға бағытталған негізгі оқытуды жүргізуге рұқсат береді. III деңгейдегі нұсқаушы сол санатта кем дегенде коммерциялық ұшқыш лицензиясына (CPL) ие болуы керек. II деңгейдегі нұсқаушы кем дегенде 200 сағат оқыту тәжірибесіне ие болуы тиіс және көптеген оқыту түрлерінде (көрсеткіштік жабдықтармен ұшу, түнгі, коммерциялық, көп қозғалтқышты және т.б.) бақылаусыз жұмыс істей алады. II деңгейдегі нұсқаушылар, әсіресе, PPL алғашқы және қайта растау сынақтарын өткізуге құқылы және бас ұшу нұсқаушысы болып тағайындалуы мүмкін. I деңгейдегі нұсқаушы кем дегенде 1500 сағат оқыту тәжірибесіне ие болуы керек және нұсқаушының біліктілігі бар ұшақтардың кластары мен түрлері бойынша кез келген оқытуды ұсына алады. I деңгейдегі нұсқаушы 1-сыныпты тағайындалған ұшу сарапшысы (DFE I) болып тағайындалуға да құқылы. DFE I өзі біліктілігі бар лицензияларды және біліктіліктерді беру және жаңарту құқығына ие. Тағайындама жыл сайын жаңартылады. Көптеген DFE I ірі әуе компанияларында жұмыс істейді. Сонымен қатар, ICAO ережелеріне сәйкес келмейтін, демалыс ұшқыштарына арналған параллель жүйе де бар. Бұл оқыту Азаматтық авиация ережелерінің 62-бөліміне сәйкес жүзеге асырылады. Мұндай нұсқаушы біліктіліктері А, В және С санаттарына бөлінеді, А – ең жоғары санат.