Кіріспе

Жеңіл әуе кемелерін қамтитын авиация саласы. Ultralight авиациясы (кейбір елдерде микрожеңіл авиация деп аталады) – жеңіл, 1 немесе 2 орындық, тұрақты қанатты ұшақтарды ұшу. Кейбір елдер салмақ орын ауыстыру арқылы басқару мен дәстүрлі үш осьті басқаруды, яғни аэрон, лифт және рульмен басқарылатын ұшақтарды ажыратады, біріншісін "микрожеңіл", екіншісін "ультражеңіл" деп атайды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында, көбінесе парашютпен сырғанау қозғалысының ықпалымен, көптеген адамдар қолжетімді күшпен ұшуды іздеді. Осының нәтижесінде, көптеген авиациялық органдар ең төменгі ережелерге бағынуға болатын жеңіл, баяу ұшатын ұшақтардың анықтамаларын жасады. Бұл ұшақтар көбінесе "ультражеңіл ұшақтар" немесе "микрожеңіл ұшақтар" деп аталады, бірақ салмақ және жылдамдық шектері елден елге өзгеше. Еуропадағы спорттық (FAI) анықтамасы ең жоғары тоқтау жылдамдығын және ең жоғары ұшу салмағын шектейді. Анықтамаға сәйкес, ұшақтың қозғалтқышы істен шыққан жағдайда қону жылдамдығы баяу және қысқа қону қашықтығына ие болуы керек. Көптеген дамыған елдерде микрожеңіл немесе ультражеңіл ұшақтар қазіргі таңдағы әлемдік азаматтық ұшақтардың маңызды бөлігін құрайды. Мысалы, Канадада 2018 жылдың ақпан айындағы мәліметтер бойынша, ультражеңіл ұшақтар тіркелген барлық азаматтық ұшақтардың 20,4% құрады. АҚШ сияқты ультражеңіл ұшақтарды тіркемейтін елдерде олардың жалпы флоттағы үлесі белгісіз. Арнайы қосымша ережелері жоқ елдерде ультражеңіл ұшақтар қалыпты ұшақтар саналады және ұшақ пен ұшқышқа сертификаттау талаптары қолданылады.

Австралия

Австралиядағы өте жеңіл ұшақтар мен олардың пилоттары Австралияның аспалы қанат федерациясында (HGFA) немесе Австралияның ойын-сауық авиациясында (RA Aus) тіркелуге құқылы. Жеке құрастырылған бір орындық өте жеңіл ұшақтардан басқа, барлық жағдайларда микроұшақтар немесе триклер Азаматтық авиация ережелерімен реттеледі.

Ұлыбритания

Қозғалтқышты, тұрақты қанатты ұшақтардың немесе парамоторлардың ұшқыштарына, толық отын багымен салмағы артық болмаса, лицензия қажет емес, бірақ олар әуе қағидаларын сақтауға тиіс. Ауыр микроұшақтар үшін Ұлыбританияның қазіргі заңнамасы еуропалық заңнамаға ұқсас, бірақ тікұшақтар мен гиропландар оған кірмейді. Ең ерте ұшақтардан басқа, барлық екі орындық Ұлыбритания микроұшақтары (және 2007 жылға дейін барлық бір орындықтары) ұшуға жарамдылық стандартына сай болуы тиіс; BCAR S бөлімі. 2007 жылы Бір Орындық Ретсіздендіру (SSDR) енгізілді, бұл бір орындық ұшақтардың кіші түрі, ол иелеріне өзгертулер мен тәжірибелер жүргізуде көбірек еркіндік береді. 2017 жылға қарай барлық бір орындық микроұшақтардың ұшуға жарамдылығы толығымен пайдаланушының жауапкершілігіне жүктелді, бірақ ұшқыштар микроұшақ лицензиясына ие болуы керек; қазіргі уақытта NPPL(M) (Ұлттық жеке ұшқыштар лицензиясы).

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландиядағы ультражеңіл ұшақтар NZCAA жалпы авиация ережелеріне бағынады, бірақ 103-бөлім мен AC103 1-де сипатталған микроұшақтарға арналған ерекше талаптармен.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тың FAA-ның ультражеңіл ұшақтың анықтамасы көптеген басқа елдердегіден едәуір өзгеше, бұл тақырыпты талқылау кезінде жаңсақтық тудыруы мүмкін. АҚШ-тағы басқаратын ереже FAR 103 Ultralight Vehicles болып табылады. 2004 жылы FAA "Жеңіл спорттық ұшақтар" санатын енгізді, ол кейбір елдердегі микрожеңіл ұшақтар санатына ұқсас. Ұшқыш авиацияны АҚШ Ұшқыш авиация қауымдастығы (USUA) ұсынады, ол Халықаралық Ауа спорты федерациясында (Fédération Aéronautique Internationale) АҚШ авиация клубының өкілі болып табылады.

Электрлік

Батареялар, моторлар және моторды басқару құрылғыларындағы жетістіктер кейбір ультражеңіл қолданыстар үшін практикалық электр қуатпен қоздырылатын жүйелердің пайда болуына әкелді. Көп жағдайда, ультражеңіл ұшқыштар электр қуаты үшін өте қолайлы, себебі кейбір модельдері аз қуатпен ұша алады, бұл батареямен ұзаққа созылған ұшуға мүмкіндік береді. 2007 жылы бұл саланың алғашқы компаниясы – Electric Aircraft Corporation, ультражеңіл салмақты триктерді электр қуатына ауыстыруға арналған қозғалтқыш жиынтықтарын ұсына бастады. 18 ат күші бар мотордың салмағы көрсетілмеген, ал дизайнер Рендалл Фишман 90% тиімділікке қол жеткізілгенін мәлімдеді. Батарея 5,6 кВт⋅сағ литий полимерлі батареядан тұрады, ол трикпен ұшу үшін 1,5 сағатқа жетеді. Компания 2007 жылы бір рейс үшін 60 цент ақы алатынын хабарлады. АҚШ-та ультражеңіл ұшқыштар үшін электр қуатпен қоздыруды қабылдауға кедергі келтіретін маңызды фактор – батареяның салмағы, ол ұшақтың бос салмағының бір бөлігі ретінде қарастырылады, отын ретінде есептелмейді. Батареялардың энергия тығыздығы артаған сайын, жеңіл батареяларды қолдану мүмкін болады.