Кіріспе

италиялық шарап жүзімі, Біанка Капелло

Бианка Капелло (1548, 20 қазан 1587) – итальяндық ақсүйек әйел, Тоскананың Ұлы герцогинясы, Тоскананың Ұлы герцогы Франческо I де Медичиге үйлену арқылы оның әйелі болған. Алғаш Франческоның сүйіктісі болған ол, кейіннен оған үйленіп, оның серігі атанды. Қызық жағдай, жазушы Хорас Уолполл «серендипити» деген сәнді терминді Бианканың портретінен шабыт алып ойлап тапқан.

Ерте өмір

Бьянка 1548 жылы Венецияда, венециялық дворян Бартоломео Каппеллоның (1519-1594) және оның әйелі Пеллегрина Морозинидің екінші баласы және жалғыз қызы ретінде дүниеге келді. Пеллегрина Морозини – Морозини әулетінің мүшесі, ол Венецияның ең бай, асыл және ықпалды дворян әулеттерінің бірі болатын. Бьянканың өте әдемі болғаны айтылады. Оның ағасы Витторио Каппелло (1547 ж.т.) Тоскананың премьер-министрі қызметін атқарды (1579-1581 жж.).

Бірінші неке

Он бес жасында ол Сальвиати әулеті фирмасындағы жас флоренциялық кеңсе қызметкері Пьетро Бонавентуриге ғашық болды және 1563 жылғы 28 қарашада онымен Флоренцияға қашып кетіп, үйленді. 1564 жылы оның Вирджиния есімді қызы дүниеге келді, ал басқа деректер бойынша Пелегрина есімді қызы болды. Венеция үкіметі Бьянканы тұтқындап, қайтарып әкелуге бар күшін салды, бірақ Ұлы герцог Козимо I оның ісіне араласып, оған ешқандай зиян келтірмеді. Дегенмен, ол күйеуінің отбасымен жақсы қарым-қатынаста болған жоқ, олар текті болғанымен, өте кедей болып, оны қара жұмыс істеуге мәжбүр етті. Соңында оның сұлулығы Ұлы герцогтың ұлы және мұрагері, Ұлы князь Франческоның назарын аударды.

Франческоның сүйіктісі

Франческо Австрияның Жоаннасына үйленгенімен, Бьянканы сүйіктісіне айналдырып, оған әшекейлер, ақша және басқа да сыйлықтар сыйлады. Бьянканың күйеуі Бонавентуриге сарайда қызметке орналастырды, ал ол 1572 жылы Флоренция көшелерінде махаббат оқиғасынан туған даудың салдарынан өлтірілгенге дейін басқа әйелдермен көңіл көтеруге тырысты. Бьянка мен Франческоның осы оқиғаға қатысы болуы мүмкін.

Тоскананың Ұлы герцогинясы

1578 жылы Жоанна қайтыс болды; бірнеше айдан кейін Франческо Бьянкаға жасырын үйленді, ал 1579 жылдың 10 маусымында үйлену туралы ресми түрде хабарланды, сондай-ақ Антонио герцогтың ұлы ретінде мойындалды. Екі күннен соң, 12 маусымда, Бьянка Флоренциядағы Палаццо Веккьоде Тоскананың Ұлы герцогинясы болып тағайындалды. Венеция үкіметі енді наразылығын ұмытып, сәнді тойда ресми өкілдік етті, себебі Бьянка Каппеллоны Тосканамен жақсы қарым-қатынас орнату құралы деп көрді. Дегенмен, Бьянканың жағдайы әлі де тұрақсыз болды. Мұрагер жас Ұлы принц Филип болды; Франческоның ұлы, мойындалса да, заңсыз деп саналды және герцогтыққа мұрагерлік құқығынан айырылды. Олардың қарым-қатынасынан басқа балалар дүниеге келмеді, және Бьянка күйеуі одан бұрын қайтыс болса, өзінің қауіпсіздігіне кепілдік жоқ екенін білді, өйткені оның отбасы, әсіресе ағасы кардинал Фердинанд, оны басып кірген және адал емес адам ретінде жек көретін. Алайда, 1582 жылы Ұлы принц Филип қайтыс болды. Франческо дереу қалған ұлы Антонионың мұрагерлігін қамтамасыз ету жұмысына кірісті, оны Испанияның Филипп II қолдауымен заңдастырып, мұрагер деп жариялады. Мұрагердің анасы ретінде Бьянканың жағдайы күштірек болды: егер Антонио ересек болмай тұрып Франческо қайтыс болса, Бьянка ұлының атынан регент ретінде билік етуге лайықты болар еді, ал күйеуінің отбасы оны мұрагердің анасы ретінде құрметтер еді. 1587 жылдың қазан айында Поджио а Кайанодағы Вилла Медичиде Франческо мен Бьянка 19 және 20 қазанда қайтыс болды, мүмкін уланған, немесе кейбір тарихшылардың пікірінше, безгек қызуынан қайтыс болды. Бьянка Медичи әулетінің ресми мүшесі болмағандықтан, кардинал Фердинанд оны Медичи әулетінің қабірлеріне жерлеуге рұқсат бермеді. Керісінше, кейбір деректерге сәйкес, Бьянка Погжио а Кайанодан Флоренцияға әкелінгеннен кейін, Сан-Лоренцо шіркеуі астындағы белгісіз жаппай қабірге қойылды. 2006 жылы Флоренция университетінің сот-медициналық және токсикологиялық сарапшылары Британдық медициналық журналында жарияланған зерттеуде мысық улануының белгілерін анықтады, бірақ 2010 жылы Франческоның қалдықтарында безгекті тудыратын Plasmodium falciparum паразиті табылды.

Мұра

Бьянка Каппеллоның оқиғасының өңделген нұсқасы Томас Миддлтонның "Әйелдер сақ болсын" атты театрлық трагедиясының негізі болды, ол Бьянка Каппеллоның қайтысынан отыз төрт жыл өткен соң, шамамен 1621 жылы сахнаға қойылды (Миддлтон оның есімін Бьянка Капелла деп берген). Содан бері Бьянка Каппелло кейде әдеби туындыларда бейнеленді, Розина Бульвер Литонның "Бьянка Каппелло: тарихи роман" (1843), Элизабет К. Киннидің "Бьянка Каппелло: трагедия" (1873) және Роберт Элеганттың "Бьянка" (1992) романдарының басты кейіпкері болды. Маргарет Роулингс сомдаған Бьянка Каппелло 1931 жылы Вест-Энд сахнасында дебют жасаған, ал Чикагодағы көрсетілімнен кейін Бродвейге қысқа мерзімге ауысқан Клиффорд Бакстың "Венециялық" пьесасының да басты кейіпкері болды.