Кіріспе

Ағылшын актері (1579–1638)

Кристофер Бистон (шамамен 1579 – 15 қазан 1638) – 17 ғасырдың басындағы Лондон қаласындағы табысты актер және қуатты театр кәсіпкері. Ол көптеген драматургтермен, әсіресе Томас Хейвудпен байланыста болды.

Ерте өмір

Бистонның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Қолда бар жазбаларда ол Бістон және Хатчисон деп кезекпен аталған. Әзірге ол Томас Нашенің "Таңғажайып жаңалықтар" еңбегінде айтылған Уильям Бистонмен нақты байланыстырылмаған; алайда, мұндай байланыс болуы мүмкін. Бистон Ричард Тарлтонның "Жеті өлімдік күнә" пьесасының сақталған жоспарындағы "Кит" кейіпкерімен болжамды түрде байланыстырылған. Ол театрда бала актер ретінде бастаған болуы ықтимал: Августин Филипс 1605 жылғы өсиетімен "қызметшісі" Бистонға отыз шиллинг мұра қалдырды, бұл Бистонның Лорд Чемберленнің труппасында актердің шәкірті болғанын көрсетеді. Бистон 1598 жылы Бен Джонсонның "Әркім өзінің мінезімен" пьесасының қойылымында ойнады. Осылайша, Бистон бала кезінде актерлікпен айналысып, кейін ересектер рөліне көшкен сияқты. 1602 жылы Бистон зорлау айыпымен байланысты үлкен дауға қатысты. Дәлелдер Брайдуэлл түрмесінің хаттамалық кітаптарында тіркелген. Маргарет Уайт есімді әйел, мата тігушінің жесірі, оны жазғы күн тоғызының түнінде зорлап, жүкті қалдырғанын айыптады. Бистон айыпты жоққа шығарды, ал сот отырысы актер әріптестерінің қатысуымен шулы өтті, олар "орданы қатты бұзды". Сот отырысы Бистонды соттауды ұсынды, бірақ сот ісінің жазбалары сақталған жоқ; іс дәлелдердің жетіспеуіне байланысты аяқталмаған болуы мүмкін.

Мерзімділігі

Бистон 1602 жылы тамыз айында, зорлау айыпталымынан кейін бір ай өткен соң Лорд Чемберленнің труппасынан кетіп, Вурчестердің труппасына өтті; мүмкін, оны қуғынды қылған шығар. Ол Вурчестер труппасымен бірге Анн патшайымының труппасына айналғанға дейін қалды, соңында труппаның менеджері болды. Осы лауазымда ол Томас Хейвудпен тығыз жұмыс істеді, оның көптеген пьесаларын Red Bull театрында қойды. Сақталған сот құжаттары Бистонның іскерлік тәжірибесінің кемшіліксіз болмағанын көрсетеді; ол 1619 және 1623 жылдары екі рет сотқа шақырылды, іскерлік даулар бойынша. Құжаттық жазбалар Бистонның компания қаражатын өзінің қаражаты сияқты қарағанын, оның ақшасымен сатып алған мүліктері үшін компаниядан төленгенін көрсетеді. Компания, бұрыннан қиын жағдайда болған, Анн патшайымының 1619 жылы қайтыс болуына дейін қиындықпен күресті. Біраз уақыттан соң труппаның қалдықтары елді аралап шықты, бірақ олар көп ұзамай жоғалып кетті. Осы аралықта Бистон Дрюри-Лейнде Кокпит театрын құрды. Бистонның осы театрға деген қызығушылығы 1616 жылға дейін жетеді, ол әтеш күресі рингін сатып алғанда, мүмкін Иниго Джонсты оны театрға айналдыру үшін жұмыстан алған. Жаңа театр, бұрынғы қызметіне орай әлі де Кокпит театры деп аталады, 1616 жылы ашылды. 1617 жылғы Шыршалы сейсенбіде шәкірттердің тобы театрына шабуыл жасап, өртеп жіберді; Red Bull театрының тұрақты көрермендері, олардың сүйікті пьесалары эксклюзивтірек (және қымбат) жабық театрға көшірілгеніне ашуланған болуы керек. Бистон театрды қайта жарақтағанда оған Феникс деп ат қойды, бірақ ол әлі де көбінесе Кокпит деп аталды. Театр бизнесінде сәттілікке жету үшін күңгірт суларда жүзу қажет болды. Бистон Сер Генри Гербертке, "Ревл" шеберіне, үнемі пара беріп, бір рет шебердің әйеліне "кем дегенде 20 шиллинг" тұратын қолғап сатып алды, Герберттің мақұлдауында жазылғандай. Бистон ақырында Гербертке Анн патшайымының труппасының табысынан үлес берді.

Кейінгі өмірі

1619 жылдан бастап 1638 жылы қайтыс болғанға дейін Бистон екі театрды да түрлі труппалармен басқарды, олардың арасында Принц Чарльз труппасы, Королева Генриетта труппасы және «Бистон ұлдары» деп белгілі болған соңғы балалар труппасы болды. (Осы топтағы актерлер Елизавета заманындағы жігіттерге қарағанда едәуір үлкен болды; олардың көпшілігі жиырма жасқа жуық болған.) Бистонның осы жылдардағы кәсіпорындары гүлденді. «Кокпит» театры бай көрермендер үшін «Блэкфрайерс» театрындағы Патша труппасына лайықты бәсекелес болды; Бистон осы көрермендерді тарту үшін Джон Форд және Джеймс Ширли сияқты танымал драматургтерді шақырды. 1621 жылы «Фортуна» театры уақытша жабылып, соңында тоқтатылғаннан кейін, «Қызыл бұқа» Миддлсекстегі тұрғындар мен шәкірттер үшін басты орынға айналды. Бистон 1638 жылы қайтыс болды, өзінің театрлық істерін ұлы Уильям Бистонға тапсырды.