Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаити суретшісі Риго Бенуа (1911–1986) өмірінің соңына дейін Гаитидің ең бағалы үш немесе төрт суретшісінің қатарында болды.
Haitian artist
Rigaud Benoit (1911–1986) had become one of the three or four most highly prized Haitian artists well before his death.
Ерте өмір
Порт-о-Пренс қаласында туған Бенуа суретші болып жұмыс істеуге келгенше аяқ киім жасаушы, музыкант және такси жүргізуші болып жұмыс істеген. Ол сондай-ақ, сирек қол қоятын немесе мойындайтын қыш ыдыстарды бояу арқылы табысын көбейтіп отырған.
A native of Port au Prince, Benoit had been a shoemaker, musician, and taxi driver before making his living as a painter. He had also supplemented his income by painting pottery pieces he rarely signed or acknowledged.
Мансап
Бенуа – Гаитидің «Наивтік өнер» деп аталатын өнер қозғалысының алғашқы мүшесі, оның мүшелерінің формальды білімі шектеулі болғандықтан осылай аталған. Бұл қозғалысты алғаш рет 1944 жылы американдық квакер және Екінші дүниежүзілік соғыстағы соғысқа қарсылық білдіруші Дьюит Питерс құрған «Centre d’Art» таныды және дамытты. Көпке тараған әңгімеге сәйкес, 1944 жылы Бенуа Питерстің шафёрі болып жұмыс істеген кезде «Centre d’Art»-та көрсетілген алғашқы туындыларды көрген. Ол бірден өзі де сол суретшілердей жасай алатынына шешкен. Өмірінің соңында Бенуа бұл әңгімені жоққа шығарып, алғашқы жұмыстарын Питерске тапсырудан бұрын орталыққа тек қызығушылықтан барғанын айтты. Ол осы туралы айтқан сөзі «Крик? Крак!» (Түс көрулердің әңгімелері) атты VHS фильмінде (Жак Авила мен Ванёска Джидің туындысы, VHS, 78 минут. Чикаго: Facets Video, 1997) көрсетілген. Ол қалай бастаса да, оның суреттері тез арада гаитилік суретшілердің арасында ең көп сұранысқа ие болды. Содан кейін, 1950 жылдардың басында Бенуа Сант-Трините соборының ішкі әдемілеуін безендіруді сұраған бірнеше суретшінің бірі болды; оның үлкен фрескасы «Туу» бас алтарьдың үстінде тұрды. (Католик архиепископы Рим соборын әшекейлеуге «жалғыз гаитиліктерге» рұқсат бермегеніне кейін өкінді. Епископ бұл жобаға қуана келісті. Нәтижесін көргенде ол: «Құдайға шүкір, олар гаитиліктерді бейнелеген!» – деп айқайлады.) 2010 жылғы қаңтардағы жер сілкінісі соборды және оның көптеген шедеврлерін толыққанды жойды. Бенуаның кейінгі жұмыстарының кейбіреулері сюрреалистік болды, бірақ ол өмірінің соңына дейін гаитилік өмірдің көріністерін – повестьтік суреттерді – салуын жалғастырды. Бенуа өзінің досы, аңызға айналған Гектор Гипполиттің қызына үйленді, ол халықаралық деңгейде танылған алғашқы гаитилік суретші және халықаралық өнер әлеміндегі ең танымал суретші болып саналады. Олардың төрт баласы болды. Олардың үшеуі – асырап алған Ив Лафонтан мен Жак Дорс, сондай-ақ Риго Бенуа – де талантты суретшілер. (Бенуа-филь Нью-Йоркте, ал оның қарындасы Монреальде тұрады.) Бенуаның туындыларының ерекшелігі – нақты сызу, ашық емес түстер (Солтүстік немесе Кап-Айтиен мектебінен тыс көптеген гаитилік суретшілермен салыстырғанда) және көбінесе оның повестьтік суреттеріндегі юмор сезімі. Оның сюрреалистік суреттерінде көбінесе вуду көріністері немесе лоа құдайлары бейнеленген. (Гаитиде «80 пайыз католик және 100 пайыз вуду» деген мақал бар. Соңғы ғасырда евангелистік протестантизм бұл көрсеткіштерді азайтты.) Бенуа баяу жұмыс істеді – әдетте жылына жартылай оннан да аз туынды жасады. 1980 жылдың басында болған қазаға жақын автокөлік апатынан кейін оның өнімділігі одан да азайды. Ол сол кезде қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізген: Гаити астанасының шетінде жайлы коттеджке ие болды.
Benoit was an early member of the Haitian art movement known as Naive Art, so called because of its members' limited formal training. The movement was first recognized and promoted by the Centre d'Art, founded in 1944 by the American Quaker and World War II conscientious objector Dewitt Peters. According to a widely repeated story, Benoit was working as Peters's chauffeur in 1944 when he saw some of the first works displayed at the Centre d'Art. He immediately decided he could do as well as any of the featured artists. Late in life Benoit denied that tale, insisting that he had merely visited the Centre out of curiosity before submitting his first works to Peters. He is featured, giving that account, in Krik? Krak! (Tales of a Nightmare), a VHS feature by Jac Avila and Vanyoska Gee (VHS, 78 minutes. Chicago: Facets Video, 1997). However he got his start, his paintings rapidly became among the most highly sought of any Haitian artist. Then, in the early 1950s Benoit was one of a handful of artists asked to decorate the interior of the Cathedral of Sainte Trinité; his great mural, Nativity, stood above the high altar. (The Catholic archbishop had — to his subsequent regret — denied permission for "mere Haitians" to decorate the Roman cathedral. The Episcopal bishop eagerly consented to the project. On seeing the result he exclaimed "Thank God!, they painted Haitians.") The cathedral and its many masterpieces was all but totally destroyed in the January 2010 earthquake. Some of Benoit's later work was surrealistic, though he continued to produce scenes of Haitian life — narrative scenes — until his death. Benoit married the daughter of his friend, the legendary Hector Hyppolite, the first Haitian artist to win international recognition — and still the most acclaimed — in international art circles. They had four children. Three of them — Yves Lafontant and Jacques Dorce, both adopted, and Rigaud Benoit, fils — are also accomplished artists. (Benoit fils lives in New York, his sister in Montreal.) Benoit's work is characterized by precise draftsmanship, muted colors (compared with most Haitian artists outside the Northern or Cap Haïtien school), and often — in his narrative paintings — a sense of humor. His surrealist paintings mostly depict voodoo scenes or deities lwas. (Haïti is, the saying goes, "80 percent Catholic and 100 percent Vodou." In the past century evangelical Protestantism has reduced both figures.) Benoit worked slowly — usually fewer than half a dozen pieces a year. Following a near fatal automobile accident early in 1980, his production declined further. He had, by that time, attained a measure of financial security: he owned a comfortable cottage on the outskirts of the Haitian capital.