Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Далрадиан супертобы (бейресми және дәстүрлі түрде Далрадиан) – Шотландияның Грампиан таулы аймақтарының литостратиграфиясындағы және Ирландияның солтүстігі мен батысындағы стратиграфиялық бірлік (тас қабаттарының тізбегі). Супертопты құрайтын әртүрлі тау жыныстары жиынтығы Шотландияда батыстағы Ислайдан шығыстағы Фрейзербургке дейін созылады және солтүстік-батыста Ұлы Глен жарылысымен, ал оңтүстік-шығыста Highland Boundary жарылысымен шектеледі. Шетландтың көп бөлігі де Далрадиан тау жыныстарынан тұрады. Далрадиан тау жыныстары Ирландияның солтүгінде солтүстік-шығыстағы Антрим графтығынан Атлант мұхитының жағалауындағы Клифденге дейін таралады, бірақ үлкен аумақтарда кейінгі палеоген лавалары мен туфтары немесе карбон кезеңінің тау жыныстарымен жабылады.
The Dalradian Supergroup (informally and traditionally the Dalradian) is a stratigraphic unit (a sequence of rock strata) in the lithostratigraphy of the Grampian Highlands of Scotland and in the north and west of Ireland. The diverse assemblage of rocks which constitute the supergroup extend across Scotland from Islay in the west to Fraserburgh in the east and are confined by the Great Glen Fault to the northwest and the Highland Boundary Fault to the southeast. Much of Shetland east of the Walls Boundary Fault is also formed from Dalradian rocks. Dalradian rocks extend across the north of Ireland from County Antrim in the north east to Clifden on the Atlantic coast, although obscured by later Palaeogene lavas and tuffs or Carboniferous rocks in large sections.
Тарихи
Ұлы Гленнің оңтүстік-шығысындағы жер – ежелгі кельт аймағы Даль-Риата (Далриада) еді, ал 1891 жылы Арчибальд Гейки бұл аймақтың күрделі тау жыныстары жиынтығын белгілеу үшін, стратиграфиялық тізбекте нақты орын табу қиын болғандықтан, «Далрадиан» деген ыңғайлы уақытша атауды ұсынды. Арчибальд Гейкидің сөздерімен айтқанда, «олар негізінен өзгерген шөгінді қабаттардан тұрады, қазір мика шистасы, графит шистасы, андалузит шистасы, филлит, шистозды құмтас, грейвак және конгломерат, кварцит, әк тас және басқа да жыныстар түрінде кездеседі, сонымен қатар эпидиориттер, хлорит шисталары, рогбленд шисталары және оларға ұқсас түрлері бар, бұл шөгінділер арасындағы сіл, лава қабаттары немесе туф қабаттарын көрсетеді. Осы жыныстардың жалпы қалыңдығы мыңдаған футқа жетеді». Далрадиандық серия (сол кездегі анықтама бойынша) шығыс Сазерленд, Росс және Инвернесс графтықтарының «шығыс немесе жас шисталары», Мойн гнейсі, сондай-ақ Шотландияның орталық, шығыс және оңтүстік-батыс таулы аймақтарының метаморфоздық магмалық және шөгінді тау жыныстарын қамтыды.
The land to the southeast of the Great Glen was the old Celtic region of Dál Riata (Dalriada), and in 1891 Archibald Geikie proposed the name Dalradian as a convenient provisional designation for the complicated set of rocks to which it was then difficult to assign a definite position in the stratigraphical sequence. In Archibald Geikie's words, "they consist in large proportion of altered sedimentary strata, now found in the form of mica schist, graphite schist, andalusite schist, phyllite, schistose grit, greywacke and conglomerate, quartzite, limestone and other rocks, together with epidiorites, chlorite schists, hornblende schists and other allied varieties, which probably mark sills, lava sheets or beds of tuff, intercalated among the sediments. The total thickness of this assemblage of rocks must be many thousand feet." The Dalradian Series (as then defined) included the "Eastern or Younger schists" of eastern Sutherland, Ross shire and Inverness shire, the Moine gneiss, as well as the metamorphosed igneous and sedimentary rocks of the central, eastern and southwestern Scottish Highlands.
Оңтүстік биік алқаптар тобы
Оңтүстік биік таулар тобы Грампиан биік тауларының бүкіл оңтүстік-шығыс жиегі бойында Кинтайрден Стоунхейвенге дейін, сондай-ақ Фрейзербург пен Портсой арасындағы жағалау жолағында, оңтүстікке қарай Дон аңғарына дейін кездеседі. Шетланд аралдарында Клифт-Хиллз бөлімі Лервиктің солтүстігінен Фитфул-Хедке дейін созылады. Ирландияда Оңтүстік биік таулар тобының ең кең таралған жері Фойл көлінің солтүстігі мен оңтүстігінде және Суилли көлінің батысында орналасқан. Шағын жерлер Галвей графтығындағы Инишбофинге дейін оңтүстік-батысқа қарай кездеседі.
The Southern Highland Group is found along the entire southeastern margin of the Grampian Highlands from Kintyre to Stonehaven and also in the northeast along the coastal strip between Fraserburgh and Portsoy, extending south to the Don valley. In Shetland, the Clift Hills Division extends from north of Lerwick south to Fitful Head. In Ireland the most extensive outcrop of the Southern Highland Group is to the north and south of Lough Foyle and west to Lough Swilly. Smaller exposures occur as far to the southwest as Inishbofin, County Galway.
Шетландтар тізбегі
Шетланд аралдарындағы Далрадиан деп белгіленген шлейфтің стратиграфиялық жағдайы нақты емес, себебі Шотландия мен Ирландиядағы шлейфтегі маңызды маркер – Порт Аскайг формациясының (Ислай субтобының) тиллиті кездеспейді. Осы көбінесе силуцилді шлейфтегі төрт метаморфоздық әктас тастардан алынған көміртегі изотоптарының мәліметтері, Шетланд шлейфінің тиллит маркерінен жоғары стратиграфиялық деңгейде жатуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл оның болмауына түсінік береді.
The stratigraphic position of the sequence identified as Dalradian in the Shetland Islands is uncertain, because the main marker within the sequence in Scotland and Ireland, the Port Askaig Formation tillite (of the Islay Subgroup), is not present. Carbon isotope data from four metamorphosed limestones within this mainly siliclastic sequence, suggest that the entire Shetland sequence probably lies stratigraphically above the tillite marker, explaining its absence.
Құрылымы
Грамп оргенезиясы материктік Шотландиядағы шөгінділер қатарын солтүстік-шығыс – оңтүстік-батыс бағытындағы бүгілу ошақтары бар ірі, тығыз бүгілулер сериясына айналдырды. Шығыс-оңтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігі Тай Наппесінің құрамына кіреді және қабаттардың үлкен бөлігінің кері бұрылуын қамтиды. Солтүстік-шығыс – оңтүстік-батыс бағытындағы каледоноидтық жарылымдар бүкіл аймақтағы шөгінділер қатарына әсер етеді.
The Grampian orogeny folded the sequence in mainland Scotland into a series of major tight folds with NE SW aligned fold axes. Much of the southeastern part of the outcrop forms a part of the Tay Nappe and involves the inversion of a large part of the succession. Caledonoid faulting on NE SW lines affects the sequence across the entire area.