Кіріспе

Фрево – Бразилияның Пернамбуко штатындағы Ресифе қаласында туған би және музыка стилі, дәстүрлі түрде Бразилия карнавалымен байланысты. «Фрево» сөзінің португал тіліндегі «ferver» (қайнау) сөзінің бір түрі – «frever» сөзінен шыққан делінеді. Фревоның үні тыңдаушылар мен билеушілерді жерде қайнап тұрғандай сезіндіреді дейді. «Фрево» сөзі фрево музыкасы мен фрево биіне де қолданылады.

Фревоның пайда болуы

Алдымен фрево музыкасы пайда болды. 19 ғасырдың соңында Бразилия армиясының Ресифе қаласындағы полктері карнавал кезінде шеру өткізу дәстүрін қалыптастырды. Карнавал бастапқыда католицизммен байланысты болғандықтан, олар діни процессиялар мен әскери музыканы да орындады. Бірнеше жаяу және атты әскер полктерінде штат тұрғындарының арасында көптеген жанкүйерлерге ие болған танымал оркестрлер болды. Бір-бірін салыстыру және сүйікті оркестрлеріне қолдау көрсету уақыт мәселесі еді. Ең танымал екі оркестр – Испания (Испания деген мағынада), оның дирижері испандық, және 14-ші, 14-ші жаяу әскер полкінен. Оркестрлер бір-бірімен бәсекелесе бастады, сонымен қатар ойнау жылдамдығы мен дыбыс деңгейін арттырды. Зорлық-зомбылықты тоқтату үшін полиция капоэйраларды қуа бастады және олардың көптеген көрсетілімдерінде тұтқындады. Капоэйралар шешімді тапты: пышақтардың орнына қолшатыр алып, капоэйра қозғалыстарын би қозғалыстары ретінде жасырды. Осылайша билер бірегей би түріне – фрево биіне айналды.

Даму

Фрево 100 жылдан астам тарихқа ие (1907), және осы жылдар ішінде қалыптасып, қазіргі күйіне жеткен.

Билеу

Фрево туған бәсекелестік рухында, капоэйра қозғалыстарын бидің жартылай акробатикалық қозғалыстарына айналдыру арқылы дамыды. Әр биші көп репетиция, күш-қуат, төзімділік және икемділік қажет ететін жаңа қозғалыс жасау үшін тырысты, ал топтар арасындағы күрес физикалық аренадан эстетикалық деңгейге көшті. Фрево биінің қозғалыстарына секірулер, үйлестірілген жылдам аяқ қозғалыстары, аяқтарды ие білу, домалап түсу және тағы басқалары жатады. Фрево биі қазір "пассо" деп аталады, ал фрево бишілері "пассисталар" деп аталады. Пассисталардың киімдері де қарапайым киімнен қозғалыстарға ыңғайлы, жеңіл киімге дейін өзгерді. Олар сонымен қатар өте жарқын түсті, сондықтан көпшілік арасында жақсы көрінеді. Шаңғы да қара, ағаш тұтқалы қарапайым шаңғыдан кішкентай, түрлі-түсті шаңғыға айналды. Шаңғымен қимыл жасау бидің бір бөлігі және олармен акробатикалық трюктар жасау кең таралған. Пассисталардың шаңғыларын ауаға лақтырып, қозғалыс жасап, қайтадан ұстап алуы жиі кездеседі. Олар сондай-ақ шаңғыларын аяқтарының арасымен өткізеді. Ең көп таралған қозғалыс – шаңғыны шайқап, бір қолдан екінші қолға өткізу, сонымен қатар әдеттегі қозғалыстарды орындау. 1950 жылдардан бастап, "пассоға" ең үлкен үлес қосқандардың бірі – Насименто ду Пассо шебері. Ол биге 100-ден астам түрлі қозғалыс қосыпты. Сонымен қатар, ол 1990 жылдардың соңында Ресифе қаласында алғашқы Фрево мектебін ашты. Пассиста бейнесі Пернамбуко карнавалының ең танымал символының бірі болып табылады. Америкалық поп-жұлдыз Синди Лаупер "Бәлкім ол білер" әнін орындағанда фрево билейді.

Фрево-де-руа

Frevo de Rua (көшелік фрево) – "фрево" сөзінің ең көп таралған мағынасы. Бұл аспаптық стиль, негізінен кернейлер, тромбондар, саксофондар және туба сияқты жез аспаптармен өте шапшаң темпте орындалады. Американдық тыңға көбінесе полькаға ұқсайды. Frevo de Rua тобын Ресифедегі футбол матчтарында жиі кездестіруге болады, олар жанкүйерлерді қолдау тобы ретінде қызмет етеді. Frevo de Rua әндерінің бірі "Vassourinhas" деп аталады. Бұл стильдегі танымал дирижер – Маэстро Дуда. 2000 жылдары фревоның ең белгілі өкілдері – Ресифе қаласындағы SpokFrevo Orquestra биг-бэнды, оны саксофоншы Иналдо Кавальканте де Альбукерке басқарады, ол Spok атымен танымал. Бұл 17-18 кәсіби музыканттан тұрады, оның ішінде екі виртуоз барабаншы және бір перкуссияшы бар. Олардың міндеті – фрево музыкасын бүкіл әлемге таныстыру. Олар 2012 жылдың наурыз айында алғашқы АҚШ сапарына шықты.

Фрево-де-блоко

Frevo de Bloco әнмен орындалады және ішекті аспаптармен таранды болады. Капиба осы стильдегі ең белгілі композитор болды, бірақ Гетулио Кавалкантені де атауға болады. Клаудион Германо (әнші) және Антонио Нобрега (әнші және биші) – Frevo de Bloco-ның ең көрнекті орындаушыларының екеуі.

Фрево де трио (фрево баиано)

Фрево композицияларын кішігірім құралымдарға бейімдеу, көбінесе латульді аспаптар бөлімісіз және Бахия гитаралары, барабандар, бас, электр гитаралары, клавишалы аспаптар мен әншіден тұрады. Бұл стиль 1950 жылдардың басында Бахияда қалыптасты, Сальвадордағы (Бахия штаты) "Clube Carnvalesco Misto Vassourinhas of Olinda" тобының қойылымы және кейіннен Trio Elétrico Armandinho, Dodô & Osmar тобының өнері осыған түрткіс берді. Бұл Бахия карнавалының трио электрико дәстүрінің пайда болуына әкелді, ол фревоны батыстың поп-рок музыкасымен үйлестірді.