Кіріспе

Калифорниядағы жол жиегіндегі мүсіндер

Кабазон динозаврлары, бұрын Клод Беллдің динозаврлары деп аталған, – Калифорнияның Кабазон қаласында орналасқан жол бойындағы танымал орын. Онда Дини динозавры және Мистер Рекс атты екі алып, болаттан және бетоннан жасалған динозавр бар. Палм-Спрингс қаласының батысында орналасқан 150 фут (46 метр) биіктігіндегі Бронтозавр мен 65 фут (20 метр) биіктігіндегі Тираннозавр рекс Оңтүстік Калифорнияның 10-шы мемлекетаралық автожолымен өтетін жүргіншілерге көрінеді. Жол жиегіндегі динозаврлар 1985 жылғы "Pee wee's Big Adventure" фильмінде пайда болғандығымен әйгілі. Суретші және ойын-сауық парктерінің суретшісі Клод Белл 1964 жылы жақын орналасқан "Wheel Inn" мейрамханасына (1958 жылдан 2013 жылға дейін ашық болған) көбірек клиенттерді тарту мақсатымен динозаврларды салуды бастады. Дини мен Мистер Рекс сәйкесінше 1975 және 1986 жылдары аяқталды. Белл 1988 жылы 91 жасында қайтыс болды, ал оның отбасы 1990 жылдардың ортасында мүлікті сатты. Жаңа иелері 2005 жылы бұл орынды жол жиегіндегі креационизм мұражайына айналдырды, бірақ кейіннен креационизмге қатысты материалдар алынып тасталды.

Өмірбаян

Клод К. Белл (1896–1988) өнер жолын жас кезінде Атлантик-Сити, Нью-Джерси жағажайында, піл нысанындағы ағаш ғимараттың алдында құмнан ойыншық аюлар жасап бастады. Көшеден өткен адамдардың ықыласы оған күш берді, көп ұзамай ол елдің әр түрлі штаттары мен округтеріндегі жәрмеңкелерде құмнан мүсін жасап, ақша табуға айналды. 1947 жылы Уолтер Кнотт оны Кнотттың жидек шаруашылығындағы орындықтарда отырған тұлғалардың бетон мүсіндерін жасауға шақырды. Белл 1952 жылдан бастап шаруашылық жерінде жартылай уақыт тұра бастады, ал 1958 жылы Wheel Inn ашты.

Құрылыс

Белл өзінің алғашқы динозаврын, Бронтозавр Динниді 1964 жылы салуға кірісті. Жобаға қажетті болат пен цемент, тасқын судан кейін мемлекеттік құрылысқа қолдануға жарамсыз болғандықтан, автожолдан жиналды. Беллке материалдарды мемлекеттік жерден шығарып алу үшін, оларды алып тастау құқығы берілді. Белл инженер Ральф Титуспен бірлесіп, динозаврдың "қабырғаларын" құру үшін болат арқалықтарды дәнекерледі, содан кейін осы құрылымды сыммен орап, тері пішінін жасады. Беллдің сөзіне қарағанда, "Барлық пішін сымнан жасалған – мойынның бүршіктері, аяқтардың бұлшық еттері". Сосын сымға шағын бетон (shotcrete) жабылды. Динниге қатысты бастапқы идеясы – динозаврдың көздері түнде жарқырап, аузынан от шығуы керек еді, ол: "Бұл жолдан өтетін көптеген адамдарды қорқытады" деді. Сол кезде жобаның жалпы құны 100 000 доллардан асып түсетіні болжанып еді (1975 жылғы 100 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). Белл 1970 жылға қарай екінші динозавр, Тираннозавр Рексті салуды жоспарлаған. "Біріншісін салу осылай ұзаққа созылды, – деді ол, – себебі Ральфпен бізге арнайы жабдықтар жасау қажет болды – болат илеуіш, ескі жүк көлігінен жасалған лифт, бастау үшін керек болған басқа да заттар. Енді бәрі оңай болады. Біріншісі аяқталғаннан кейін бір жылдың ішінде екінші динозаврды дайын тұрғызамыз". Бір жыл өткен соң, құрылым мен сым қаңқасы толық аяқталып, цемент жұмысына дайын болды. Тираннозавр мүсінінің құйрығында сырғанау үшін арна жасалған. Алайда, 1986 жылы Белл еңістің қауіпсіз пайдалану үшін тым тік болатынынан алаңдады.

Креационист мұражайы

Беллдің қайтысынан кейін оның әйелі Анна Мари ойын-сауық паркін дамыту мақсатын орындауға тырысты. 1992 жылы "Динозаврлар ауылы" деп аталатын 60 акрлық аттракционның жоспарлары жарияланды, онда қолданыстағы мүсіндерге қоса 12 анимациялық динозаврлар болды. Сондай-ақ, ойын алаңдары, балаларға арналған аттракциондар және симуляторлық аттракциондар бағдарламаларын көрсетуге арналған театр да қарастырылған. Алайда, бұл жоспарлар іске аспады және 1995 жылға қарай мүлікті Minkoff and Kanter Associates компаниясының Гари Кантер сатып алды. 2004 жылдың желтоқсан айында Кантердің әйелі Денис "Эволюцияға қарсы революция" веб-сайтында, Жердің жас жаратылысын насихаттау үшін осы жерде мұражай салу жоспарларын жариялады. Мұражай жобасында Нұхтың кемесінің макеті, лабиринт, үлкен құмдық және эволюцияның жақтастары мен қарсыластарының аргументтерін ұсынатын көрмелер қарастырылған. Кантерлер мен пастор Роберт Дарвин Чильс Дарвинизмді коммунизммен, нацизммен және расизммен теңейтін Жаратылыс және Жер тарихы мұражайының үлгісін алуды үміттенеді. Беллдің адам эволюциясын бейнелейтін фрескалары, Жердің жас уақыт шкаласына қайшы келетін жазуларға қарамастан (мысалы, "Пекин адамы 200,000 [жыл бұрын]"), зақымдалмады. Сондай-ақ, асыл тастар мен қазбаларды іздеуге арналған шлюз де сақталды. 2017 жылдан бері сайтқа келгендер креационистік материалдар аттракционнан алынып тасталғанын хабарлады. Осы өзгерістерге қарамастан, Кантерлер 2021 жылға дейін сайтты иеленуді және басқаруды жалғастырды.

Танымал мәдениетте

1985 жылы шыққан танымал Warner Brothers комедиялық фильмі Pee-wee's Big Adventure динозаврлардың маңында бірнеше сахна түсірді. 2023 жылы Pee-wee Herman рөлін сомдаған Пол Рубенс қайтыс болғаннан кейін, Мистер Рекс кейіпкердің әйгілі сұр түсті смокингі мен қызыл галстугымен уақытша қайта боялды. Динозаврлар 1989 жылғы "The Wizard" фильмінің соңында, оның ішінде Динни ішіндегі сахнада да пайда болады. Бұл орын бірнеше музыкалық бейнеклиптерде де көрсетілді, соның ішінде "Everybody Wants to Rule the World" (Tears for Fears, 1985), "Motortown" (The Kane Gang, 1987) және "Raining" (Susanna Hoffs, 2013). Динозаврлар 1999 жылғы "Huell Howserмен саяхат" эпизодында көрсетілген. Динозаврлар, әсіресе Мистер Рекс, Fallout: New Vegas ойынында еске алынған. Новак қаласында Динки орналасқан, ол бетоннан жасалған Ти-Рекс, ол сыйлық дүкені және снайперлік позиция ретінде қызмет етеді.