Бен Холл – Австралияның әйгілі қарақшысы, Гардинер-Холл тобының жетекшісі. NSW-де қарақшылық шабуылдар жасаған, бірақ өлімге себепкер болмаған. 1865 ж. қаза тапты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық қарақшы
Australian bushranger
Бен Холл (9 мамыр 1837 – 5 мамыр 1865) – австралиялық қарақшы және Гардинер–Холл тобының жетекші мүшесі. Ол және оның серіктестері Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында, Батерсттен Форбсқа, оңтүстікке Гундагайға және шығысқа Гулбернге дейін көптеген шабуылдар жасады. Көптеген қарақшылар сияқты Холл ешбір адамның өліміне тікелей себеп болған жоқ, бірақ оның бірнеше серіктестері болды. 1865 жылдың мамыр айында Губанг өзені жанында полиция оны атып өлтірді. Полиция 1865 жылғы қылмыскерлерді ұстау туралы заңның қорғауымен әрекет еткендерін мәлімдеді, бұл заңның шарттарына сәйкес арнайы аталған кез келген қарақшыны ескертусіз кез келген уақытта атып өлтіруге және кез келген адамға өлтіруге рұқсат берді. Холл қайтыс болған кезде заң күшіне енбеген болатын, нәтижесінде оның өлтірілуінің заңдылығына қатысты дау туды. Холл австралиялық фольклордағы маңызды тұлға, ол көптеген елдік жырларды, кітаптарды және экрандық туындыларды шабыттандырды, соның ішінде 1975 жылғы «Бен Холл» телесериалы мен 2016 жылғы «Бен Холл туралы аңыз» көркем фильмі.
Ben Hall (9 May 1837 – 5 May 1865) was an Australian bushranger and leading member of the Gardiner–Hall gang. He and his associates carried out many raids across New South Wales, from Bathurst to Forbes, south to Gundagai and east to Goulburn. Unlike many bushrangers of the era, Hall was not directly responsible for any deaths, although several of his associates were. He was shot dead by police in May 1865 at Goobang Creek. The police claimed that they were acting under the protection of the Felons Apprehension Act 1865, which allowed any bushranger who had been specifically named under the terms of the Act to be shot, and killed by any person at any time without warning. At the time of Hall's death, the Act had not yet come into force, resulting in controversy over the legality of his killing. Hall is a prominent figure in Australian folklore, inspiring many bush ballads, books and screen works, including the 1975 television series Ben Hall and the 2016 feature film The Legend of Ben Hall.
Ерте өмір
Бен Холл 1837 жылғы 9 мамырда Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Мейтленд қаласында дүниеге келді (дегенмен, 1865 жылғы газет хабарында, Бризаға жақын орналасқан Бриза станциясына иелік еткен Клифт отбасы оның туған жері деп көрсетілген). Оның ата-анасы Бенджамин Холл (1805 жылы Англияның Бедминстер қаласында туған) және Элиза Сомерс (1807 жылы Ирландияның Дублин қаласында туған) болды. Беннің екі ата-анасы да ұсақ-түйек ұрлық жасағаны үшін сотталып, Жаңа Оңтүстік Уэльске жер аударылды және олар алғаш рет қылмыскерлер ретінде танысты. Бенджамин 1832 жылдың тамызында шартты түрде босатылды, бірақ Элизаға 1834 жылға дейін бостандық берілмеді. Олар сол жылы үйленді және Хантер аймағына көшіп кетті. Олардың көптеген балалары болды; Бен кіші төртінші бала және үшінші ұл болды. Бенджамин үлкені Сэмюэл Клифттың жұмыскері ретінде Муррурунди маңындағы Дунада бақташы болып жұмыс істеді, ал Элиза Клифттың Уоллис Плейнс, Ист Мейтлендтегі үйінде үй шаруасымен айналысты. 1838-1839 жылдардағы құрғақшылықтан кейін Клифт барлық малын Хантер аймағына қайтаруға мәжбүр болды, сондықтан Бенджамин Дунадағы жұмысын жоғалтты. Алайда, сол аймақта жұмыс істеген кезінде ол Муррурундидің солтүстігінде тұрақты суы мен жақсы жайылымдары бар шалқақ аңғарды тапты. Онда Бенджамин қарапайым лашық салып, төңіректеп жүрген жабайы сиырлар мен жылқыларды жинады. 1842 жылдың ортасында ол жаңадан құрылған Муррурунди ауылында шағын жер учаскесін сатып алып, онда ет дүкенін ашып, сонымен қатар таза көкөністерді де сата бастады. 1850 жылдың соңында Бенджамин үлкені Лаклан өзені аймағына көшіп, балалары Бен кіші, Уильям, Мэри және әкесінен туған ұлы Томас Уэйдті алып кетті. Бен кіші Муррурундиге қайта оралмаған сияқты, бірақ оның әкесі 1851 жылы оралды. Жас Бен балалық шағын жылқылар мен ірі қара малмен жұмыс істеуге арнады, мал өсіру және далалық шеберлік саласындағы білігін жетілдірді, бұл дағдылар кейін оған өте пайдалы болды. 1859-1860 жылдары Холл мен Джон Магуайр Форбстан оңтүстікке қарай 50 шақырым жерде орналасқан 10 000 акр (40 км²) жерді жалға алды, ол "Сэнди Крик" деп аталды.
Ben Hall was born on 9 May 1837, at Maitland, New South Wales, Australia (though an 1865 newspaper report, possibly incorrectly, named the Clift family owned Breeza Station near Breeza as his birthplace). His parents were Benjamin Hall (born in Bedminster, England, in 1805) and Eliza Somers (born in Dublin, Ireland, in 1807). Both of Ben's parents were convicted for minor stealing offences and transported to New South Wales, and first met each other as convicts. Benjamin received his ticket of leave in August 1832, but it wasn't until 1834 that Eliza was granted her freedom. They were married the same year and moved to the Hunter Region. The couple had numerous children; Ben Junior was the fourth child and third son. Benjamin Senior found work as overseer on the Doona run near Murrurundi, as an employee of Samuel Clift, while Eliza was employed as a domestic worker at Clift's home in Wallis Plains, East Maitland. Following a severe drought in 1838–39, Clift had to move all his stock back to the Hunter, so Benjamin lost his position at Doona. However, during his time working in that area, he had discovered an isolated valley north of Murrurundi with permanent water and good grazing. Here Benjamin built a rough hut, and began collecting any wild cattle and horses he could find in the hills. Then in mid 1842, he bought a small block of land in the newly created village of Murrurundi, where he established a butcher shop and also sold fresh vegetables. About the end of 1850, Benjamin Sr. moved down to the Lachlan River area, taking with him the children Ben Jr., William, Mary and his stepson Thomas Wade. It appears that Ben Jr. never returned to Murrurundi, although his father did in 1851. Young Ben spent his early years working with horses and cattle, developing his expertise in stockwork and bushcraft, skills which would later serve him well. In 1859–60, Hall and John Maguire jointly leased the "Sandy Creek" run of 10,000 acres (40 km²) about 50 km south of Forbes.
Буш-режім
1861-62 жылдың жазында оның әйелі Бидди жас ұлы Генримен бірге Джеймс Тейлор есімді жас полиция қызметкерімен бірге тұруға кетті. Олар Хомбуг-Крикке, Коваль көлінің жанында, Холлдан алыс жерге көшіп барды. Көп ұзамай Холл әйгілі қарақшы Фрэнк Кристимен, яғни Гардинермен қарым-қатынас жасап, қиын жағдайға түсті. 1862 жылдың сәуірінде Бенді инспектор сэр Фредерик Поттингер Форбс маңындағы Билл Бэконның керуенін қарулы тонауға қатысқаны үшін тұтқындады. Холл ұрлық кезінде Гардинер және тағы екі кісінің жанында болғаны анықталды. Бір куәгер куәлігін өзгерткен соң, айыптау алынып тасталды. Бірақ көп ұзамай, 1862 жылдың 15 маусымында Гардинер сегіз адамнан тұратын топты, оның ішінде Холлды, Нью-Саут Уэльстегі Эгувора маңында (қазіргі Эскорт Рок деп аталатын жерде) алтынды алып жүретін дилижансты тонады, одан 14 000 фунттан астам ақша және 2700 унция алтын ұрланды. Холл мен бірнеше басқа адамдар шілдеде тұтқындалды, бірақ полиция оны ресми айыптауға жеткілікті дәлелдер таппады. Ол тамыздың соңында босатылды. Алайда, ол және оның серігі Сэнди-Криктегі заңдық шығындардың өсуіне байланысты мүлікті жалға беру құқығын Форбстағы Джон Уилсонға, қонақ үй иесіне беруге мәжбүр болды. Әйелі мен ұлынан алыс қалған және мүлігінен айырылған Холл бірнеше ай бойы Веддин Уиго аймағында саяхаттап, Джон О'Мелли, Джонни Гилберт және Патси Дейли сияқты көптеген жағымсыз адамдармен араласты. Полициямен бірнеше рет қақтығысқаннан кейін, Поттингердің Сэнди-Криктегі Холлдың үйін өртеп жіберу туралы шешімінен кейін Холл біртіндеп қылмыстық өмірге қадам басты. Бірде Холл және оның тобы Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Кановиндрадағы Робинсон қонақ үйін тонады. Барлық саяхатшылар мен қала тұрғындары қонақ үйде болуға міндеттелді, бірақ оларға жамандық жасалмады және тамақ пен ойын-сауықпен қамтамасыз етілді. Жергілікті полиция қызметкері өзінің бөлмесіне қамалып, қорланды. Кепілдегілер босатылғаннан кейін, топ қонақ үй иесіне ақша төлеуді және қала тұрғындарына "жол ақысын" төлеуді талап етті. Олардың мақсаты – бандиттердің жазасыз әрекет ете алатынын көрсету және полицияны әлсірету еді. Бұл мақсатқа олар жетті. Көп ұзамай бандиттер Батурст қаласына шабуыл жасады, ал бірнеше күннен кейін тағы да Кановиндраны үш күнге басып алды. Олардың бейкүнә әрекеттері Мкки Берк Дуннс-Плейнсте қаза тапқанда, Джон Вэйн полицияға берілгенде және О'Мелли Еуговра маңындағы Гоимбла станциясына шабуыл жасағанда аяқталды. Бес адамнан тұратын топ екі адамға дейін азайды – Холл мен Гилберт. 1864 жылы Холл Гилберт, Данлеви және Ескі Адам Джеймс Гордон сияқты әртүрлі серіктестермен бірге жолдарындағы өмірін жалғастырды. Ақырында топ Холл, Гилберт және Джон Данннан тұрды. 1864 жылдың қарашасында Джугионг маңындағы Блэк Спрингс Криктегі пошта дилижансын тонау кезінде Джон Гилберт сержант Парриді атып өлтірді. Содан кейін 1865 жылдың қаңтарында Джон Данн Коллектордағы (қазіргі Бушрангер қонақ үйі) қонақ үйін тонаған кезде констебль Нельсонды атып өлтірді. Соңында, 1865 жылдың басында билік үш адамның мансабын аяқтау үшін заң қабылдады. "Қылмыскерлерді ұстау туралы" заң Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламенті арқылы қабылданды, оның мақсаты Холл мен оның серіктерін заңнан тыс деп жариялау болды, яғни олар "заңнан тыс" болып, ешкім ескертусіз кез келген уақытта оларды өлтіре алады. 1863 жылдан 1865 жылға дейін Холл мен оның әртүрлі серіктестеріне 100-ден астам тонау жатқызылды, бұл оларды колониядағы қарақшылық кезеңіндегі ең көп тонаушылардың біріне айналдырды. Оларға бірнеше ауылды тонау, ондаған пошта дилижанстарын тонау және бағалы жарыс жылқыларын жиі ұрлау кірді. 1865 жылдың мамырында Холл және басқалары аман қалу үшін Жаңа Оңтүстік Уэльстен кету керек екенін түсінді. Олар алдымен Форбстың солтүстік-батысындағы Губанг өзенінің оқшауланған аймағына шегінді, содан кейін солтүстіске қарай ұзақ саяхатқа жаңа жылқылар мен азық-түлік жинауды жоспарлады. Олардың қайда екені туралы полицияға бұрын бандиттерге көмек және қорғау уәде еткен "Губанг Мик" Конели хабарлады. Сәуірдің соңында Холл серіктерінен уақытша бөлініп, бірнеше күннен кейін Губанг өзенінде кездесуге ниеттенді. Бірақ бұл жолы полиция бұталардың арасында жасырынып күтіп отырды. 5 мамыр күні таңертең Холл сегіз қарулы полиция қызметкеріне шабуылға ұшырады, олар қашып кетпек болғанда кем дегенде отыз рет оқ атты. Ол құлап, жас бұтаның жанынан тұрып: "Мен жараландым, мені өлтіріңдер!" – деп айғайлады. Ол бірнеше секундтан кейін қайтыс болды.
During the summer of 1861–62, his wife Biddy left with their young son Henry to live with a young police officer named James Taylor. They moved to Humbug Creek, near Lake Cowal, well away from Hall. Hall soon began a disastrous association with the notorious bushranger Frank Christie, alias Gardiner. In April 1862, Ben was arrested by Inspector Sir Frederick Pottinger for participating in the armed robbery of Bill Bacon's drays near Forbes. Hall was identified as having been in the company of Gardiner during the robbery, and two other men, names unknown. The charge was dismissed when one of the Crown witnesses changed his testimony. Shortly afterwards, on 15 June 1862, Gardiner led a gang of eight men, including Hall, in robbing the gold escort coach near Eugowra, New South Wales (at what is now known as Escort Rock), of banknotes and 2700 ounces of gold worth more than 14,000 pounds. Hall and several others were arrested in July, but once again the police were unable to gain enough evidence to formally charge him. He was released about the end of August. However, he and his partner at Sandy Creek faced mounting legal costs and were forced to transfer the lease of the property to John Wilson, a Forbes publican. Estranged from his wife and young son, and with the property gone, Hall for several months drifted around the Weddin Wheogo area, associating with numerous undesirable characters including John O'Meally, Johnny Gilbert, and Patsy Daley. After several confrontations with the police, culminating in Pottinger's decision to burn down Hall's hut at Sandy Creek, Hall gradually drifted into a life of crime. In one instance, Hall and his gang bailed up Robinson's Hotel in Canowindra, New South Wales. All travellers and the townspeople were required to remain at the hotel, but they were not mistreated and were provided with food and entertainment. The local policeman was subjected to some humiliation by being locked in his own cell. When the hostages were set free, the gang insisted on paying the hotelier and giving the townspeople "expenses". Their aim was to emphasise that the gang could act with impunity and to belittle the police. In this they were spectacularly successful. Shortly afterwards, the gang raided the town of Bathurst followed a few days later by another takeover of Canowindra, this time for three days. Their cavalier activities were soon brought to a sudden halt however, when Micky Burke was killed at Dunns Plains, John Vane surrendered to the police and O'Meally was shot dead in an attack on Goimbla station, near Eugowra. The gang of five had been reduced to just two – Hall and Gilbert. During 1864 Hall continued his life on the roads with various companions, including Gilbert, Dunleavy and the Old Man, James Gordon. Finally the gang consisted of Hall, Gilbert and John Dunn. In November 1864, during the robbery of a mail coach at Black Springs Creek near Jugiong, John Gilbert shot and killed Sgt. Parry. Then in January 1865, Constable Nelson was shot and killed by John Dunn when the gang raided a hotel in Collector (now the Bushranger Hotel). Finally, in early 1865, the authorities finally undertook legislation to bring an end to the careers of the three. The Felons Apprehension Act was pushed through the Parliament of New South Wales for the specific purpose of declaring Hall and his comrades outlaws, meaning that they would be "outside the law" and could be killed by anyone at any time without warning. From 1863 to 1865, over 100 robberies are attributed to Hall and his various associates, making them some of the most prolific bushrangers in the period of bushranging in the colony. These included the holding up of several villages, dozens of mail coach robberies and the regular theft of prized racehorses. In May 1865, Hall and the others realised that to survive they would have to leave New South Wales. They first retreated to an isolated area on the Goobang Creek, northwest of Forbes, intending to gather fresh horses and provisions for a long journey northwards. Their whereabouts were reported to the police by 'Goobang Mick' Coneley, a man who had earlier promised to give the gang assistance and protection. In late April, Hall temporarily separated from his companions, intending to meet them again a few days later at the Goobang Creek. But this time there were police waiting, hidden in the bush. At dawn on 5 May, Hall was ambushed by eight well armed policemen who shot him at least thirty times as he attempted to run away. He fell and, as he held himself up by a sapling, cried, "I am wounded; shoot me dead." He died seconds later.
Ескерткіштер
Холлдың денесі Форбсқа қайтарылды, онда полиция судьясы сот отырысын өткізді. Ол 1865 жылғы 7 мамырда Форбс зиратында жерленді. 1920 жылдары бастиқа орнатылды. 1957 жылғы 5 мамырда Форбс тарихи қоғамы Холл атылған Губанг өзенінде тақта ашты. Гренфеллдің жанында, Веддин тауларының шалқап жатқан бөлігінде Бен Холлдың үңгірі деп аталатын үңгір бар. Бен Холлдың қабырғасы деп аталатын ескерткіш Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Гуннеда қаласының оңтүстігіндегі Бризада орналасқан. Бен Холлз Гэп – бұл штаттық орманның шағын бөлігі, ол қарақшының әкесінің құрметіне аталған және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Нундл қаласының оңтүстігінде орналасқан. Эскорт-Рокқа жақын жердегі жол бойында Фрэнк Гардинердің тобының (Холл да бар) 1862 жылғы 15 маусымда алтынды күзеткен эскортты тонаған жері туралы жазба бар. Бұл тақта тонаудың жүз жылдығын белгілеу үшін орнатылған. Алтынды тасымалдаған вагон Брейдуд мұражайында сақтаулы.
Hall's body was taken back to Forbes where an inquest was held by the police magistrate. He was buried in the Forbes cemetery on Sunday 7 May 1865. A headstone was erected in the 1920s. On 5 May 1957, the Forbes Historical Society dedicated a plaque at Goobang Creek, where Hall had been shot. There is a cave in an isolated section of the Weddin Range, near Grenfell, that is known as Ben Hall's Cave. A memorial called Ben Hall's Wall is located in Breeza, south of Gunnedah, New South Wales. Ben Halls Gap is a small section of State Forest named after the bushranger's father, and is located south of Nundle, New South Wales. There is a plaque on the roadside, close to Escort Rock, where Frank Gardiner's gang (including Hall), robbed the gold escort on 15 June 1862. The plaque was erected to mark the centenary of the robbery. The wagonette that was carrying the gold is preserved in the Braidwood Museum.
Поэзия
Бәріне мәлім "Бен Холлдың қазасы" балладасын шотландтық австралиялық дала ақыны Уилл Х. Огилви (1869–1963) жазған, сонымен қатар Бен Холлдың қамшысын да жасаған.
The well known 'Death of Ben Hall' ballad was written by Scottish Australian bush poet Will H. Ogilvie (1869–1963), as well as penning Ben Hall's stirrup irons.
Музыка
Бірнеше халық әндері Холлдың өмірі мен ерліктерін айтады. Ең белгілісі – "Forbes көшелері", оны көптеген әншілер мен топтар жазған. Басқалары: "Бен Холлдың бандасы туралы баллада", "Бен Холлдың қазасы", "Бен Холлдың күйесі" және "Мұражай елі".
A number of folk songs recount Hall's life and exploits. The most notable is "Streets of Forbes", which has been recorded by numerous singers and groups. Others include "The Ballad of Ben Hall's Gang", "The Death of Ben Hall", "The Ghost of Ben Hall" and "Land of Fortune".
Графикалық роман
Bold Ben Hall австралиялық суретші Монти Уэдд жазған және суреттеген комикс 1977 жылдан бастап жеті жарым жыл бойы австралиялық жексенбілік газеттерде апта сайын жарияланды. 2018 жылы Comicoz Уэддтің жинақталған эпизодтарын түпнұсқа суреттерден қайта басылған кітап түрінде шығарды. Кітапта сонымен қатар Нат Кармайкл жазған комикстің тарихы да бар.
Bold Ben Hall written and illustrated by Australian graphic artist Monty Wedd was originally published as a weekly comic feature in Australian Sunday newspapers over a period of seven and a half years from 1977. In 2018, Comicoz published Wedd’s collected episodes in book format, reproduced from the original artwork. The book also includes a history of the comic strip written by Nat Karmichael.