Дзержонь тарихы: қаланың құрылуы мен дамуы

Кіріспе

Дзерзгонь (бұрынғы: Kiszpork; Christburg) – Польшаның солтүстігіндегі Померания воеводтығындағы қала. Ол Мальборк қаласының шығысында және Эльблонгтың оңтүстігінде Дзерзгонь өзенінің жағасында орналасқан. Дзерзгонь халқы 5 242 адамды құрайды. Елді мекеннің тарихы ерте орта ғасырларға дейін жетеді. 1254 жылы қамал маңында дамыған қала алғаш рет Крайстбург (поляк тілінде Кишпорк деп аталған) деп есімделді. Тевтон орденінің монах мемлекетінің құрамында Крайстбург аймақтық комтурдың әкімшілік орталығы болды. 1280 жылдар шамасында поляк және неміс қоныстануы басталды. 1288 жылы елді мекенге қала құқығы берілді. 1410 жылы Грунвальд шайқасындағы жеңілістен кейін, Польша королі Владыслав II Ягелло, тевтондық рыцарьлар тастап кеткеннен соң, қалада болды. 1454 жылы Тевтонға қарсы Пруссия конфедерациясының өтініші бойынша, король Казимир IV Ягеллон қаланың Польша Корольдігіне қосылуына қол қойды және қамал Польшаға берілді. Әкімшілік жағынан қала Ұлы Польша провинциясының құрамындағы Корольдік Пруссия воеводтығындағы Мальборк воеводтығында орналасқан. Қамал жергілікті старосталардың (әкімдердің) резиденциясына айналды. 1508 жылдан бастап қала Кишпорк деп аталды. Жергілікті дворяндардың сеймиктері (жергілікті парламенттер) қамал ішінде өткізілді. 1871 жылы Германия біріккен кезде құрылған Германия империясының құрамына Крайстбург кірді. 1900 жылға қарай Крайстбургте екі католик шіркеуі, протестант шіркеуі, синагога, округ соты, сыра зауыты және сүт зауыты болды. 1919–1939 жылдар аралығында Крайстбург Шығыс Пруссия провинциясының Вестпруссен әкімшілік округіне қарасты, ал 1939 жылдың 26 қазанынан бастап 1945 жылға дейін Батыс Пруссияның жаңа провинциясындағы Мариенвердер әкімшілік округіне қарасты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, қазіргі қала шегінде, немістер Польшаның неміс басқаруындағы Грудзянц қаласындағы неміс әскери түрмесінің мәжбүрлі еңбек лагерін құрып, басқарды. Соғыстың соңғы кезеңінде, 1945 жылдың 21-22 қаңтарында немістер қала тұрғындарын эвакуациялады, ал 1945 жылдың 24 қаңтарында неміс әкімшілігі қаланы тастап кетті, содан кейін қала кеңес әскерлерінің бақылауына өтті. Бірнеше айдан кейін қала Польшаға қайтарылды және ежелгі пруссиялық Zirgūni атауына негізделген Дзерзгонь атауы қайта жаңартылды. 1945-1946 жылдар аралығында Польша қарсылық қозғалысы коммунистер мен кеңес әскерлеріне қарсы сәтті шабуылдар жасады, қару-жарақ, киім-кешек және ақша тартып алды.

Dzierzgoń (formerly also: Kiszpork; Christburg) is a town in the Pomeranian Voivodeship in northern Poland. It is located in Sztum County east of Malbork and south of Elbląg on the river Dzierzgoń. Dzierzgoń has a population of 5,242, Settlement dates back to the Early Middle Ages. In 1254, the town which had developed near the castle was first referred to as Christburg (in Polish known as Kiszpork). Within the Monastic State of the Teutonic Order, Christburg was an administrative seat for the regional Komtur. Both Polish and German settlement began around 1280. By 1288 the settlement was granted town rights. Following the victorious Battle of Grunwald, in 1410, Polish King Władysław II Jagiełło stayed in the castle, after it was abandoned by the Teutonic Knights. In 1454, upon the request of the anti Teutonic Prussian Confederation, the town was incorporated into the Kingdom of Poland by King Casimir IV Jagiellon, and the castle was handed over to Poland. and administratively it was located in the Malbork Voivodeship in the Polish province of Royal Prussia in the Greater Poland Province. The castle became the seat of local starosts (local administrators). From 1508 the town was renamed to Kiszpork. Sejmiks (local parliaments) of the local nobility were held in the castle. Christburg became part of the German Empire upon its foundation in 1871 during the unification of Germany. Around 1900 Christburg had two Catholic churches, a Protestant church, a synagogue, a county court, a brewery and a dairy. Over the time span 1919–39 Christburg belonged to the administrative district of Regierungsbezirk Westpreußen in the Province of East Prussia, and from 26 October 1939 until 1945 to Regierungsbezirk Marienwerder in the new province of Reichsgau Danzig West Prussia. During World War II, within today's town limits, the Germans established and operated a forced labour subcamp of the German military prison in Grudziądz in German occupied Poland. In the final stages of the war the town's populace was evacuated by the Germans on January 21–22, and on January 24, 1945 the German administration left the town, which then fell to the Soviets. Several months later the town was handed over to Poland, and the name Dzierzgoń, based on an Old Prussian Zirgūni name, was restored. At the turn of 1945 and 1946, the Polish resistance movement carried out successful attacks against communists and Soviets, acquiring weapons, uniforms and money.

Спорт

Жергілікті футбол командасы — Powiśle Dzierzgoń. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.