Кіріспе

Бангладеш әкімшілік географиясы

Бангладеш 8 дивизияға (бибхаг) және 64 ауданға (жела, зила, зела) бөлінген, бірақ олардың мемлекеттік саясаттағы рөлі шектеулі. Жергілікті басқару үшін ел upazila (кіші аудан), "муниципалитеттер" немесе қалалық кеңестер (pourashova), қалалық корпорациялар (яғни метрополитендік муниципалдық корпорациялар) және ауылдық кеңестерге (union council) бөлінеді. Төмендегі схема Бангладештің бес деңгейлі үкімет құрылымын көрсетеді.

Упазилалар

Аудандар аудан (ұпазила) деп аталатын шағын аудандарға бөлінеді. Ұпазилалар кейбір батыс елдерінде кездесетін округтік бөлімшелерге ұқсас. Бангладеште 495 уәзірлік бар (2021 жылдың 31 тамызына дейін). Ұпазилалар Бангладештегі өңірлік әкімшіліктердің екінші төменгі деңгейі болып табылады. Үндістан сияқты, қалалық корпорациялар, кейбір "садар" деп саналғанға қарамастан, қалалық сипаттамаларды көрсете отырып, upazilas-қа толық сәйкес келмейді. Бұрын Upazila-ны thana деп атаған, бұл сөзбе-сөз полиция бөлімшесі дегенді білдіреді. Мағынасына қарамастан, таналар қазіргі upazilas сияқты әкімшілік және географиялық аймақ ретінде жұмыс істеді. 1982 жылы таналар жартылай дербес жергілікті басқаруға арналған ережелермен upazilas деп аталды. 1992 жылы бұл жүйе қайтадан "тана" жүйесіне ауыстырылды. Кейін 1999 жылы таналардың әкімшілік аймақтары уазилаларға айналдырылды. Осы деңгейдегі барлық әкімшілік терминдер "тана" дегеннен "упазила" деп өзгертілді. Мысалы, Thana Nirbahi Officer (сөздік мағынасы – Thana атқарушы офицері) Upazila Nirbahi Officer (сөздік мағынасы – Upazila атқарушы офицері) болып қайта аталды. Қазір "тана" сөзі тек полиция бөлімшесін атауға ғана қолданылады. Әдетте, әрбір upazila үшін бір полиция бекеті болады, бірақ үлкен әкімшілік бірліктерде әртүрлі аймақтарды қамтитын бірнеше полиция бекеті болуы мүмкін. Ұпазиланы Ұпазила Нұрбахи Офицері (ҮНО) және Ұпазила Паришад басқарады. ҮНО Бангладеш мемлекеттік қызметінің (БҚҚ) аға көмекші хатшысы болып табылады. Әр upazila қауымда (немесе кеңесте) төраға, төрағаның орынбасары және әйелдер төрағасының орынбасары болады. Үшеуі де тікелей халық сайлауы арқылы сайланады. Суб-дистрикттер 4,571 ауылдық кеңеске және 330 қалалық кеңеске немесе Паурасабхаға немесе муниципалитетке бөлінеді.

Қалалық корпорациялар

Қалалық корпорациясы бар және қала әкімі сайлауы өткізілетін қалалар: Дака-Оңтүстік, Дака-Солтүстік, Читтагонг, Кулна, Силхет, Раджшахи, Барисал, Рангпур, Комилла, Нараянгандж, Мименсинг және Газипур. Қалалық корпорациялар округтерге бөлінеді, ал округтер өз кезегінде махалдарға бөлінеді. Әр округтан тікелей сайлау арқылы бір кеңесші сайланады. Қала әкімдері бес жыл мерзімге сайланады.

Муниципальді корпорациялар

Астаналық аймақтарда, қалалық корпорациялары бар қалаларды қоспағанда, муниципалдық корпорациялар бар, олар Паурасабха деп те аталады. Паурасабхалар округтерге бөлінеді, ал округтер өз кезегінде маузалар мен махалдарға бөлінеді. Әр округтен тікелей сайлау өтеді, оның нәтижесінде төраға және бірнеше мүше сайланады. Муниципалдық басшылар бес жыл мерзімге сайланады.

Одақ кеңестері

Одақ кеңестері (немесе одақ приходтары немесе одақтар) Бангладештің ең кіші ауылдық әкімшілік және жергілікті өзін-өзі басқару бірліктері болып табылады. Әрбір Одақ тоғыз аймақтан тұрады. Көбінесе бір ауыл бір аймақ ретінде белгіленеді. Бангладеште 4571 Одақ бар. Әр Одақтың шекарасын аудан әкімі белгілейді. Одақ кеңесі – одақтың жергілікті шегіндегі ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және қоғамдық дамуға жауапты негізгі орган.