Кіріспе

Владимир I отбасы, Киев Русі князі, Ұлы Владимир (958-1015) ретінде танымал, ғылыми зерттеулер нысаны болып табылады. Оның өмірі туралы негізгі дереккөздер, мысалы, "Ескі жылнама" және Тьетмар Мерзебургтің "Хроникасы", аңызға толы, сондықтан фактіні (немесе тарихты) ойдан шығарылғаннан (немесе мифологиядан) ажырату үшін сыни талдау қажет.

Шолу

Тьетмар Мерзебургтік (1015) Володимерді "шектен тыс тойқанақ" (fornicator immensus) деп сипаттады, оның "Грекиядан келген адал әйелге" (a Grecia decens uxorem) үйленгеніне және 988 жылы оның ықпалымен "христиандықтың қасиетті дінін" (christianitatis sanctae fidem eius ortatu suscepit) қабылдағанға дейін. Киевте және Берестово ауылдық резиденциясында оның бірнеше жүз қарындасы болған деседі. Оның сонымен қатар, түрлі әйелдері болған, олардың ең танымалдары – Полоцк княжнасы Рогнеда. Басқа әйелдер туралы да Түпнұсқа жылнамада айтылады, және әртүрлі нұсқаларында әртүрлі балалар әртүрлі аналарына жатқызылған. Сондықтан, түрлі болжамдар жасалады. Тампере университетінің ғалымы Александр Коптевтің (2010) пікірінше, "Рогнеда туралы аңыз Херсон княжнасы және князь Ярополк жесірі туралы аңызбен тығыз байланысты, олардың барлығын князь Владимир зорлаған".

Скандинав әйелі

Скандинавиялық сағалар Владимирдің Новгородта билік құрған кезінде Олава немесе Аллогия есімді варяг әйелі болғандығын айтады. Бұл есімнің ерекшелігі Олаф есімінің әйелдік түрі болуы мүмкін. Снорри Стурлусонның мәліметінше, қашқан Олаф Триггвасон Аллогияның үйінде паналаған, ал ол оның үшін үлкен сомада айып төлеген. Бірнеше зерттеушілер, әсіресе Рыджевская ("Ежелгі Русь және Скандинавия 9-14 ғасырлар", 1978) кейінгі скальдтар Владимирдің әйелі Олаваны оның әжесі және тәрбиешісі Ольгамен шатастырғандығын, ал Аллогияның есімі Ольга есімінің бұрмаланған түрі болғандығын айтады. Басқалары Олаваның нақты тұлға болғанын және Владимирдің Новгородта билік еткен алғашқы ұлы Вишеславтың анасы болғанын жорамалдайды, бұл үлкен ұл мен мұрагерге лайық. Алайда, Киев монархының үлкен ұлын Новгородқа жіберу дәстүрінің осы кезеңде болғанын көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Осы ертедегі скандинавиялық әйелдің ойдан шығарылған емес деп санайтын ғалымдар Владимирдің оны 970 жылдардың соңында Скандинавиядағы жер аударылу кезінде үйленген болуы мүмкін деп есептейді. Олар көбінесе Ингвар сагасындағы (Эймунд сагасының бір бөлімі) Эрик VI Швецияның қызын "Холмгардтан шығысқа қарай орналасқан фиорд короліне" үйлендіргені туралы мәліметке сілтеме жасайды. Бұл ханзада Ұлы Владимир болған болуы мүмкін.

Полоцк әйелі

Полоцк қалалық Рогнеда – Владимирдің варяг текті ең танымал әйелдерінің бірі. Бастапқы жылнама бойынша, Владимир оның әкесі, Полоцк князі Рогволодпен одақ құруды ниеттенген, бірақ ол Владимирге тұрмысқа шығудан бас тартқан соң, Рогнеданы зорлап, күштеп үйленді. Коптев (2010) Рогнеданың кек алу туралы әңгімесінің (Лаурентий жылнамасында 1128 жылы кездесетін), атап айтқанда, күйеуі Владимирді өлтіруге жасаған талпынысы, 980 жылы Бастапқы жылнамада белгілі Рогнеданың бастапқы оқиғасына кейіннен қосылған түсінікті нұсқа екенін болжады. Мысалы, Бастапқы жылнамада Ярослав 1054 жылы 76 жасында қайтыс болғаны айтылады (осылайша оның туған жылы 978 жыл), ал Владимирдің Ярославтың анасы болған Рогнедамен кездесіп, үйленгені 980 жылға сәйкес келеді. Басқа жерде, Ярославтың Новгородта билік құрған кезі туралы (1016) айта отырып, Нестор Ярославтың 28 жаста болғанын, яғни оның 988 жылы туғанын мәлімдейді. Ярославтың қаңқасын сараптамалық зерттеу осы күдіктерді растағандай, Ярославтың шамамен 988-990 жылдары, Киев Русінің дін қабылдауынан және Владимирдің Рогнедадан ажырасуынан кейін туғанын көрсетті. Осыған байланысты, Ярославтың Владимирдің дін қабылдағаннан кейін туған заңды ұлы немесе Аннадан туған ұлы болуы мүмкін деген болжам жасалады. Егер Ярослав Византиялық императорлық әулеттен шыққан болса, онда ол мұны жариялауға құлшынған болар еді. Кейбір зерттеушілер Ярославтың қыздарына үйленуге дайын еуропалық патшалардың осы императорлық тегінің белгісі ретінде қарастырады. Польшалық жылнамашылар мен тарихшылар, әсіресе, Ярославты Аннаның ұлы деп санауға құлшынды. Жақындағы жақтаушылар ортағасырлық просопография мәселелерінде шешуші рөл атқаратын ономастикалық аргументтерді келтіреді, бірақ бұл жағдайда олардың мәні болмауы мүмкін, себебі дәл сол кезде Русь патшалық әулетінде христиандық есімдерге үлкен ауыс-түйіс болды, христиандық болған жағдайда барлық бұрынғы есімдерді түсіндіруге жеткілікті. Қызығы, Ярослав үлкен ұлына Владимир (өз әкесінің құрметіне) және қыздарының біріне Анна (өз анасының құрметіне) деген есімдерді қойған. Сонымен қатар, оның ұлдарының славяндық есімдері (Владимир), ал қыздарының грек есімдері (Анна) бар белгілі бір үлгі байқалады. Дегенмен, жақсы деректердің жетіспеуіне байланысты, Аннаның аналығы туралы болжам ғана айтуға болады.

Ұрпағы белгісіз

Владимирдің бірнеше баласы болды, олардың кімнен туғаны анық белгілі емес. Олардың ішінде Смоленск князі Станислав пен Псков князі Судислав екі ұлы бар, соңғысы барлық туыстарынан ұзақ өмір сүрді. Сондай-ақ, Болеслав I Киевте тұтқынға алып, Польшаға әйелі ретінде алып кеткен Предслава есімді бір қызы да болды. Тағы бір қызы, Премыслава, көптеген (бірақ кейінірек жазылған) венгр деректерінде ертедегі Арпад әулетінен шыққан герцог Ладиславтың әйелі екені айтылады.