Бластома – балаларда жиі кездесетін, бастапқы жасушалардан пайда болатын қатерлі ісік. Нефробластома, медуллобластома, ретинобластома түрлерін қамтиды. Ген мутациясы себебі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Прекурсорлық жасушалардан пайда болатын қатерлі ісік түрі.
Type of cancer arising from precursor cells
the type of cancer
Бластома – балаларда жиі кездесетін, көбінесе бласт деп аталатын прекурсорлық жасушалардың қатерлі өсімінен туындайтын қатерлі ісік түрі. Мысалдары: нефробластома, медуллобластома және ретинобластома. «Бластома» қосымшасы дамымаған, толыққанды дифференциацияланбаған (немесе прекурсорлық) жасушалардан құралған ісікті білдіреді, мысалы, хондробластома – хондроциттердің прекурсорына ұқсас жасушалардан тұрады.
A blastoma is a type of cancer, more common in children, that is caused by malignancies in precursor cells, often called blasts. Examples are nephroblastoma, medulloblastoma, and retinoblastoma. The suffix blastoma is used to imply a tumor of primitive, incompletely differentiated (or precursor) cells, e. g., chondroblastoma is composed of cells resembling the precursor of chondrocytes.
Молекулалық биология және емдеу
Бластоманың көптеген түрлері ісікке қарсы гендердегі мутациялармен байланысты. Мысалы, плевропульмонарлық бластомалар p53 генінің кодтаушы мутациясымен байланысты. Дегенмен, толық емес дифференциацияланған жасушалардың көбеюіне себеп болатын мутация науқасқа қарай өзгеруі мүмкін және оның жағдайын нашарлатуы мүмкін. Ретинобластома жағдайында науқастардың 13-шы хромосоманың белгілі бір аймағындағы функцияны жоғалтқан мутациясымен көзге көрінетін бұрмаланған кариотипі болады. Rb геніндегі бұл рецессивті жойылу басқа да қатерлі ісік түрлерімен байланысты және қалыпты жасушаның қатерлі ісікке айналуы үшін екі аллельде де болуы керек. Осылайша, ретинобластома сияқты жиі кездесетін бластомалар жағдайында дәрігер тікелей емді бастауы мүмкін. Алайда, сирек кездесетін және генетикалық байланысы бар бластомалар жағдайында дәрігерлер емді бастамас бұрын науқастың кариотипін анықтауы мүмкін. Бластомалардың мысалдары: гепатобластома, медуллобластома, нефробластома, нейробластома, панкреатобластома, плевропульмонарлық бластома, ретинобластома, глиобластома мультиформ және гонадобластома.
Many types of blastoma have been linked to a mutation in tumor suppressor genes. For example, pleuropulmonary blastomas have been linked to a coding mutation for p53. However, the mutation which allows proliferation of incompletely differentiated cells can vary from patient to patient and can alter the prognosis. In the case of retinoblastoma, patients carry a visibly abnormal karyotype, with a loss of function mutation on a specific band of chromosome 13. This recessive deletion on the rb gene is also associated with other cancer types and must be present on both alleles, for a normal cell to progress toward malignancy. Thus, in the case of common blastomas, such as retinoblastomas, a practitioner may go directly into treatment. However, in the case of rarer, more genetically linked blastomas, practitioners may karyotype the patient before proceeding with treatment. Some examples of blastomas are hepatoblastoma, medulloblastoma, nephroblastoma, neuroblastoma, pancreatoblastoma, pleuropulmonary blastoma, retinoblastoma, glioblastoma multiforme and gonadoblastoma.
Гепатобластома
Гепатобластома (ГБЛ) – балалардағы ең алғашқы және жиі кездесетін қатерлі ісік, көбінесе өмірдің алғашқы 3 жылында диагностикаланады. Көп жағдайда ГБЛ спорадикалық патология болып табылады, алайда ол кейде Беквитт-Видеман синдромы және отбасылық аденоматозды полипоз сияқты нақты генетикалық аномалиялармен байланысты болуы мүмкін. Соңғы үш онжылдықта осы аурудың көрінісі артты, және 1 килограмнан кем салмақта туған ерте туған нәрестелерде ГБЛ даму қаупі жоғары екені көрсетілді. Ерте туған нәрестелердің өмір сүру көрсеткішінің артуы да ГБЛ көрінісінің өсуіне себеп болуы мүмкін. Диагноз қою үшін ең көп кездесетін белгілер – іштің ісінуі және дискомфорт, жалпы әлсіздік, тәбеттің жоғалуы және екіншілік анемия. ГБЛ үшін ең маңызды клиникалық маркер – сарысудағы альфа-фетопротеин (AFP), бірақ ГБЛ-дің кейбір сирек түрлерінде және төмен AFP деңгейіне ие гепатоцеллюлярлық карциномаларда бұл көрсеткіш басқаша болуы мүмкін.
Hepatoblastoma (HBL) is the first and most common malignancy in children, often diagnosed during the first 3 years of life. In most cases, HBL is a sporadic pathology, although it has been sometimes associated with specific genetic abnormalities such as the Beckwith Wiedemann syndrome and familial adenomatous polyposis. The incidence has increased over the last three decades, and the risk of developing HBL has been demonstrated to be higher for premature babies with a birth weight of less than 1 kilo. The fact that the survival rate for premature babies has increased might also account for the rise in HBL incidence. The most common signs for diagnosis are abdominal distention and discomfort, generalized fatigue, loss of appetite and secondary anemia. The most important clinical marker for HBL is serum alpha fetoprotein (AFP), except in the case of some rare variants of HBL and hepatocellular carcinoma that exhibit lower AFP levels.
Медуллобластома
Ми ісіктері – балалар арасында кездесетін қатты ісіктердің ең көп таралған түрі. Атап айтқанда, медуллобластома ең көп кездесетін түрі болып табылады және барлық қатерлі балалар ми ісігінің шамамен 20% құрайды, ол мишықтың бастапқы нейроэктодермалық ісігі (PNET) ретінде жіктеледі. Диагноз қойылғаннан кейінгі алғашқы бірнеше жылдағы өлім-жітім көрсеткіші шамамен 15% құрайды, бірақ қазіргі терапиялық тәсілдер 60% дейін жазылу деңгейіне жеткен. Емдеудің ең көп қолданылатын түрлері – хирургиялық резекция, сәулелік және химиотерапия (отадан бұрын немесе кейін), осының нәтижесінде өмір сүру көрсеткіші 50%-дан 90%-ға дейін жетеді, бұл көрсеткіш диагноз қойылған кездегі жасқа, метастаздарға және әрбір науқастың медуллобластомасының гистологиялық ерекшеліктеріне байланысты кең ауқымды. Дегенмен, қазіргі емдеулермен ұзақ мерзімді өмір сүруге қол жеткізілгеніне қарамастан, медуллобластоманы емдеуде неврологиялық, эндокринологиялық және когнитивтік салдары әлі де маңызды мәселе болып табылады.
Brain tumors are the most common type of solid tumors to affect the pediatric population. In particular, medulloblastoma is the most common of them, and constitutes about 20% of all the malignant pediatric brain tumors, classified as a primitive neuroectodermal tumor (PNET) of the cerebellum. Mortality during the first few years after diagnosis is around 15%, although current therapeutic approaches have reached cure rates of up to 60%. The most common forms of therapy are surgical resection, aided by radiation and chemotherapy (before or after surgery), and the survival rates that this yields are between 50% and 90%, a wide range that is influenced by the age at diagnosis, metastasis and histologic variants of the medulloblastoma of each patient. However, despite the long term survival achieved with current treatments, the neurologic, endocrinologic and cognitive effects are still a great concern in the treatment of medulloblastoma.
Нефробластома
Балалардағы бүйрек қатерлі ісігінің ең көп кездесетін түрі – нефробластома, сонымен қатар Вилмс ісігі деп те аталады. Нефробластома балалар арасындағы қатерлі ісіктің төртінші ең көп таралған түрі және балалардың іш қуысындағы ең көп кездесетін қатерлі ісігі, көбінесе 0-ден 5 жасқа дейінгі балаларда анықталады. Бұл ісіктің атауы оны 1899 жылы алғаш сипаттаған неміс дәрігері доктор Макс Вильмс есімімен байланысты. Бұл ісіктің пайда болу себебі әлі толыққанды түсіндірілмеген, бірақ генетикалық мутациялар нәтижесінде жыныс-несеп жүйесінің эмбриональдық дамуының өзгеруіне байланысты деп болжанады. Осы процеске қатысты генетикалық маркерлердің кейбіреулері – WT1, CTNNB1 және WTX, олар хабарланған Вилмс ісіктерінің шамамен үштен бірінде табылады. Бұл аурумен байланысты TP53 және MYNC сияқты басқа да генетикалық маркерлер бар, мұнда TP53 нашар емделу бағамымен байланысты.
The most common type of renal cancer in children is nephroblastoma, also known as Wilms tumor. Nephroblastoma is also the fourth most common pediatric cancer form, and the most common pediatric abdominal cancer, typically diagnosed in children from zero to five years old. The name of this tumor type comes from the man who first described it in 1899, the German physician Dr. Max Wilms. Although the cause for the development of this tumor is still not fully understood, it is hypothesized that it is caused by genetic mutation that alter the embryological development of the genitourinary tract, and some of the genetic markers that have been associated with this process are WT1, CTNNB1, and WTX, which are found in around one third of reported Wilms tumors. There are other genetic markers that have been related to this disease, such as TP53 and MYNC, where TP53 correlates to an overall poorer prognosis.
Нейробластома
Балаларда экстракраниалдық қатты ісіктің ең көп таралған түрі – нейробластома, ол барлық балалық ісіктердің 8%-дан 10%-ына дейін құрайды. Педиатриялық жастағы қатерлі ісіктерге байланысты өлім-жітімнің шамамен 15%-ы осы аурумен байланысты, ал 15 жасқа дейінгі балалар арасында аурудың жиілігі 1 миллион балаға 10,2 жағдайды құрайды және жыл сайын 500 жаңа жағдай тіркеледі. Бұл жағдайлардың 90%-ы 5 жасқа дейін анықталады, ал 30%-ы – өмірдің алғашқы жылында. Нейробластома диагнозының орташа жасы – 22 ай, жасөспірімдер мен ересектерде сирек кездеседі, бірақ осы жас топтарында пайда болған жағдайда нашар прогнозбен сипатталады. Нейробластоманың дифференциациялану дәрежесі прогнозбен байланысты, нәтижелері кең ауқымды (ісіктің регрессиясынан қайталануға және өлімге дейін). Стандартты емдеуге химиотерапия, хирургиялық резекция және сәулелік терапия кіреді, алайда, ең агрессивті нейробластомалар осы емдерге төзімді болып келеді.
The most common form of extra cranial solid tumor in children is neuroblastoma, which represents 8% to 10% of all childhood tumors. About 15% of all cancer related deaths in the pediatric age group are related to this disease, with incidence of around 10.2 cases per million children younger than 15 years old and 500 new cases reported every year. 90% of these cases are diagnosed before 5 years of age, but 30% of them are found within the first year of life. The median age for the diagnosis of neuroblastoma is 22 months, being rare in adolescence and adulthood but showing poor prognosis when it does present in those age groups. The degree of differentiation of neuroblastoma is correlated to the prognosis, with a wide variety of outcomes (from tumor regression to recurrence and mortality). The standard of care is the use of chemotherapy, surgical resection and radiation, although most aggressive neuroblastomas have demonstrated to be resistant to these therapies.
Панкреатобластома
Панкреатобластома – негізінен педиатриялық пациенттерде кездесетін сирек кездесетін неоплазия түрі. Бұл қатерлі ісік жүктіліктің 7-аптасындағы ұйқы безінің дамуын имитациялайды және көбінесе жас ер балаларға әсер етеді. Бұл аурудың әдеттегі белгілері мен симптомдары – қалыптан тыс іш массасы, іш ауруы немесе обструктивті сарғаю, бірақ бұл симптомдар панкреатобластомаға тән емес және диагнозды қоюды қиындатады (белгілі бір стандартты нұсқаулар жоқ). Ісіктердің биологиялық агрессивтілігі оларды диагноз қойылған кезде көбінесе операциялық жолмен алып тастау мүмкін емес етеді, сондықтан ісікті толық алып тастаудың орнына оны кішірейтуге көмектесетін басқа терапия түрлері қажет болады. Жергілікті жағдайда хирургиялық араласу мүмкін.
Pancreatoblastoma is a rare form of neoplasia that develops mostly in pediatric patients. This type of malignant neoplasm mimics pancreatic development at 7 weeks of gestation and tends to affect, most commonly, young male children. The usual signs and symptoms for this disease are an abnormal abdominal mass, along with abdominal pain or obstructive jaundice, but these symptoms are not necessarily specific for pancreatoblastoma and make the diagnosis a more complicated process (no standardised guidelines). The aggressiveness of the tumors, biologically speaking, makes them often unresectable at the age of diagnosis, therefore requiring other forms of therapy to help shrink the tumor instead of completely resecting it. Surgical intervention is possible in more localized cases.
Плевропульмонарлық бластома
Барлық бастапқы қатерлі өкпе ісіктерінің 0,5%-дан 1%-ға дейін балалардың өкпе ісіктері болып табылады, бұл оны сирек кездесетін неоплазма түріне айналдырады. Плевропульмонарлық бластома – бұл ісіктердің үш кіші түрінің бірі, оларға өкпе бластомасы, ұрықтық аденокарцинома және плевропульмонарлық бластома кіреді. Плевропульмонарлық бластомалар қатерлі, жетілмеген мезенхималық жасушалардың көбеюімен сипатталады, олар екі негізгі гистологиялық компоненттен (мезенхималық және эпителиялық) тұрады және гестацияның 10-16 аптасындағы өкпеге ұқсайды. Бұл аурудың белгілері ерекше емес, ал радиологиялық көріністер нақты диагноз қою үшін жеткіліксіз, сондықтан гистологиялық талдау қажет.
About 0.5% to 1% of all primary malignant lung tumors are childhood tumors of the lung, making it a rare form of neoplasm. Pleuropulmonary blastoma is one of the three sub types of these tumors, which include pulmonary blastoma, fetal adenocarcinoma and pleuropulmonary blastoma. Pleuropulmonary blastomas are characterized by the proliferation of malignant immature mesenchymal cells, constituted by two main histological components (mesenchymal and epithelial) that resemble the lung at week 10 to 16 of gestation. The symptoms for this disease are non specific, and radiologic features are not enough to give a definitive diagnosis and instead require histological analysis.
Ретинобластома
Ретинобластома – көздің неоплазмасының сирек кездесетін түрі (торлық қабықта пайда болады), көбінесе балаларда кездеседі және нәрестелік пен балалық шақтағы ең көп таралған ішкі көз қатерлі ісігі болып табылады. Шамамен 15 000-20 000 тірі туған балаға бір жағдай кездеседі. Бұл аурудың ең көп кездесетін белгілері – лейкокория және қиық көздік (страбизм), ирис рубеозы, гипопион, гифема, буфтальмия, орбиталық целлюлит және экзофтальмия. Шамамен алпыс пайызы бір жақты және мұрагерлікке көшпейді, ал қалған 40 пайызы екі жақты немесе көп ошақты болса, әрқашан мұрагерлік мутациялармен байланысты. Мұрагерлік ретинобластома RB1 геніндегі мутациялармен байланысты, бұл ретинобластома даму мүмкіндігін 90 пайызға дейін арттырады және басқа да қатерлі ісіктердің даму қаупін де жоғарылатады. Химиялық терапия, криотерапия және брахитерапия, сондай-ақ лазерлік емдеу осы ауруды емдеудің кең таралған әдістері болып табылады. Қазіргі таңдағы ретинобластоманың көптеген түрлері үшін емделу нәтижесі өте жақсы.
Retinoblastoma is a rare form of eye neoplasm (found in the retina) that is mostly found in children, being the most common intraocular malignancy of infancy and childhood. The incidence is of one case per every 15,000 to 20,000 live births, and some of the most common symptoms of this disease are leukocoria and strabismus, iris rubeosis, hypopyon, hyphema, buphthalmia, orbital cellulites and exophthalmia. About sixty percent of cases are unilateral and rarely hereditary, although the remaining 40% where cases are either bilateral or multifocal are always related to hereditary mutations. Hereditary retinoblastoma is related to mutations in the RB1 gene, which not only increase the probability of developing retinoblastoma to about 90%, but also increase the probabilities of developing other forms of cancer. Chemotherapy, cryotherapy and brachytherapy are common forms of treatment along with laser, and the prognosis is now excellent for most forms of retinoblastoma.
Көптүрлі глиобластома
Глиобластома мультиформ - орталық нерв жүйесінің IV дәрежелі қатерлі ісігінің бір түрі. Диагностикаланған глиобластомалардың көп бөлігі (шамамен 90% бастапқы глиомалар) көп қадамды онкогенез процесі арқылы қалыпты глиальды жасушалардан пайда болады. Қалғандары төмен дәрежелі ісіктерден туындайды, және олардың өсу қарқыны бастапқы глиомаларға қарағанда айқын түрде баяу болады. Глиобластома белгілі бір генетикалық өзгерістермен және бұзылыстармен байланысты, бірақ көбінесе спонтанды түрде пайда болады, ал оның прогрессиясы G1/S чекпойнттерінің бұзылуымен, сондай-ақ ісік жасушаларымен байланысты басқа да генетикалық аномалиялармен байланысты. Осы қатерлі ісіктің метастаздары жиі кездеспейді, ал емдеу көбінесе ісікті толық жоюмен (резекциялаумен) қатар сәулелік және химиотерапияны қамтиды. Иммунотерапия, сондай-ақ интегралдарды сигналдайтын жолдардың тежегіштері де емдеуде пайдалы, ал емнің нәтижесі ісіктің орналасқан жеріне, қатерлілігінің дәрежесіне, генетикалық профиліне, көбею жылдамдығына және науқастың жасына байланысты.
Glioblastoma multiforme is a form of malignant, grade IV tumor of the central nervous system. Most of diagnosed glioblastoma multiforme cases (around 90% are in fact primary gliomas) arise from normal glial cells by following a multistep oncogenesis process. The remainder are originated from lower grade tumors, and the expansion rate of these is distinctly slower than for primary gliomas. Glioblastoma has been linked to certain genetic alterations and deregulations, but it mostly occurs spontaneously and its progression is associated with deregulation of the G1/S checkpoints, as well as other genetic abnormalities commonly associated with tumor cells. Metastases of this cancer type is not usually reported, and the treatment for this disease often includes full tumor resection along with radiotherapy and chemotherapy. Immunotherapy, as well as integrin signaling pathways inhibitors are also useful for its treatment, and the prognosis depends on the localization of the tumor, the degree of malignancy, genetic profile, proliferation rate and patient's age.