Кіріспе

Венециялық мүсінші және сәулетші

Джорджо да Себенико немесе Джорджо Орсини немесе Юрай Далматинац (шамамен 1410 – 10 қазан 1473) – Далмациядан шыққан Венеция мүсіншісі және сәулетшісі, негізінен Себеникода (қазіргі Шибеник, Хорватия) және сол кезде теңіз республикасы болған Анкона қаласында жұмыс істеген.

Өмір

Джорджо да Себенико Далмация Республикасына қарасты Зара (қазіргі Задар, Хорватия) қаласында, римдік ақсүйек Орсини әулетінде дүниеге келген. Ол жастық шағында Венецияға эмиграциялап, онда Джованни мен Бартоломео Бонның шеберханасында мүсіншілікке оқыған, немесе кем дегенде олармен тәуелсіз серіктес ретінде жұмыс істеген. 1441 жылғы Шибеник шартының ауыр жауапкершілігін оның ірі жұмыстардағы тәжірибесі болмаса алмас еді, сондықтан оған Венецияда сақталған мүсіндердің көптеген авторлығы таңылған, оның ішінде Дож сарайының Порта делла Карта есігінің әшекейлері де бар. Оның осындағы стилі Бонның басқа жұмыстарымен көп ортақ емес болғандықтан, ол олармен жұмыс істеген кезде-ақ шебер болған, және басқа жерде оқыған деген болжам жасалады. Оның жеке стилі оның оқу орны қайда болғаны туралы көп мәлімет бермейді.

Жұмыс

Оның туындылары Далмация ортағасырлық өнерінің алтын ғасырын көрсетеді. Ол Адриатика Ренессансының маңызды суретшілерінің бірі болды, бұл үрдіс 15 ғасырдың соңында Венецияда, Далмацияда және Италияның Адриатикалық жағалауындағы Анкона сияқты кейбір аймақтарда кеңінен таралған. 1477 жылдың 1 шілдесінен бастап Шибеник қаласының Святого Иакова соборының құрылысын Тосканалық сәулетші Никколо ди Джованни Фиорентино жалғастырды. Ол Сплитте бірнеше сарайлар салды. 1448 жылы ол Святого Домния соборында Мәсіхтің жазалануын көрсететін тас алтарь жасады. Дубровникте ол Герцог сарайын жөндеуге көмектесті және 1464 және 1465 жылдары Минчета бекінісін салуға қатысты. Ол қала құрылысы саласында да өзгеше көзге түсті. Шамамен 1450 жылы ол Паг қаласының жоспарын жасады, ал 1441 жылғы шартына мыналай қол қойды: "Georgius lapicida quondam Mathei de Jadra Civis Sibenicenis" (ауд. "Георгий – тас кесуші, Матейдің ұлы, Задардан, Шибеник қаласының азаматы"). Әсіресе итальяндық немесе ескі ағылшын тіліндегі дереккөздерде кездеседі. Оны "Джорджо Дальматико" деп те атайды. Ағылшын тіліндегі дереккөздерде ол хорват мүсіншілерінің қатарында сирек тізіледі.