Кіріспе

Ямайканың әлеуметтік антропологы және ақыны (1921–1993)

Майкл Гарфилд Смит ОМ (18 тамыз 1921 – 5 қаңтар 1993) – халықаралық деңгейде танымал ямайкалық әлеуметтік антрополог және ақын.

Өмірбаян

Ямайканың Кингстон қаласында туған М. Г. Смит әрқашан да дарынды ғалым болған. Жамайка колледжінде оқыған кезде, оның сыныптастары оны "интеллектуалдық герой" деп санаған. 1939 жылы он жеті жасында Смит бүкіл Британ империясындағы жоғары мектептерден емтихан тапсырғандардың арасында ең жоғары ұпай жинады. Ол тек жақсы оқушы ғана емес, сондай-ақ болашағы зор ақын ретінде де көзге түсті. Оның ғылыми жетістіктері оған Ямайка стипендиясын жеңіп алды, ол оны Бомбейге емес, Канадаға, Макгилл университетінде ағылшын әдебиетін оқуға жіберді. 1945 жылы Лондонда әскерден босатылғаннан кейін, ол әдебиеттен заңға ауысты, бірақ антропологияға көшуге дейін бір жыл оқыды. Әйелі Мэридің сөзіне сүйенсек, Смит заңды "ақымақ" деп тапты және ол үміттенгендей әділдікпен байланысты емес екенін түсінді. Ол антропологияны тез меңгерді, ал антропология оны қабылдады. Ұзақ өтпей ол Лондон университетінің колледжінде Даррилл Фордтың кафедрасындағы үздік студенттердің біріне айналды, бакалавриатты қысқа мерзімде аяқтады және Солтүстік Нигериядағы зерттеулерден кейін 1951 жылы докторлық диссертациясын қорғады.

Антропология

Смиттің антропологиядағы кәсіби мансабы үш құрлық пен Кариб теңізіне тараған. Оның алғашқы тағайындалуы, он бір жылдан кейін үйге оралуына мүмкіндік берді, ол Ямайкадағы әлеуметтік және экономикалық зерттеулер институтында болды. ISER қазіргі Батыс Үндістан университетіне біріктірілгенде, Смит сонымен қатар социология бойынша аға оқытушы болып тағайындалды. Сегіз жылдан астам уақыт бойы ол Кариб теңізіндегі зерттеулер жүргізіп, Нигерияда бір жыл далалық жұмыс жасады, Батыс Үндістан мен Африка туралы көптеген жариялымдар жасады және антрополог ретінде өзінің беделін нығайтты. 1961 жылы ол Ямайканы тастап, Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде антропология профессоры болды. АҚШ-тағы бұл алғашқы сегіз жылдық сапары төрт кітап пен отыздан астам мақала жарық көруіне себеп болды. 1969 жылы ол Мэримен және үш ұлымен Ұлыбританияға оралды. Бұл қадам жеке себептермен жасалды, академиялық себептер емес, алдын ала жұмыс ұсынысы болған жоқ. Смит Лондон университетінің колледжіндегі бұрынғы кафедрасының төрағасы қызметіне ұсынылды. 1972 жылы UCL-де оқып жүргенде, оның бұрынғы сыныптасы және Ямайканың премьер-министрі Майкл Мэнли оның арнайы кеңесшісі қызметін сұрады, ол бұл қосымша тағайындауды да қабылдады. Бұл саяси тапсырма 1977 жылға дейін жалғасты және Ямайка тарихының ең қиын кезеңдерінің бірінде орындалды. Смит 1978 жылы Йель университетіндегі Адам және орта туралы Франклин М. Кросби профессоры болып АҚШ-қа оралды, ол 1986 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымды иеленді. Смит – теориялық және далалық зерттеуші болды. Оның Африка мен Батыс Үндістандағы жеке зерттеулері жарты ғасырдан астам уақытқа созылды. 1949–50, 1958–59, 1972 және 1977–78 жылдары ол Солтүстік Нигериядағы хауса, кагоро және кадара тайпаларын зерттеді. 1952–53 жылдары Гренадада және оның Карриакоу тәуелділігінде әлеуметтік жіктелу, дін, туыстық қатынастар және қауымдастық туралы жұмыс істеді. 1955, 1960, 1964 және 1974–75 жылдары ол Ямайкада қолданбалы сипаттағы бірнеше жобаларды жүзеге асырды. Соңында, 1990 жылы, жетпіске таяған шағында, ол Гренадаға тәуелсіздік алғаннан бергі білім беру барысын зерттеу үшін оралды. Оның Африка туралы кітаптары: «Зарияның хауса қауымдастықтарының экономикасы», «Zazzau-дағы үкімет, 1800–1950», «Африкадағы плюрализм» (Лео Купермен бірге), «Даура істері» және «Канодағы үкімет, 1350–1959». Батыс Үндістан тақырыбындағы кітаптары: Нобель сыйлығының лауреаты Дерек Уолкотт Смитті «жақындағы Ямайка поэзиясының екі маңызды авторының бірі» деп атады. Оның жинақталған өлеңдері «Нұр патшалығында» (2003) атты кітапта жарияланды.

Марапаттар

Смит көптеген марапаттарға ие болды, олардың ішінде Антропологиялық зерттеулер үшін Велком медалі, Керл Бекест эссе сыйлығы, Корольдік антропологиялық институттың Амаури кітап сыйлығы және МакГилл университеті мен Вест-Индия университетінің құрметті докторлық дәрежелері болды. 1972 жылы Ямайка өз туған ұлына ең жоғары наградасын – Ардагерлік орденін (ОМ) табыс етті. Ол сондай-ақ МакГилл университетінің құрметті заң ғылымдары докторы және Вест-Индия университетінің құрметті әдебиет докторы атанды.