Львов шайқасы (1918-1919): Польша-Украина соғысының бастауы, Галиция үшін күрес. Қаланың тарихы, этникалық құрамы, және Польшаның жеңісі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1918 жылғы поляк-украин соғысы барысында Лемберг қаласы үшін тағы да шайқастар болды. Лемберг шайқасы (Львов, Львов) (поляк тарихнамасында «Львовты қорғау» – obrona Lwowa деп аталады) 1918 жылдың қарашасынан 1919 жылдың мамырына дейін жалғасты. Бұл шайқас Аустрия-Мажарстан империясының тарағаннан кейін Галисия аймағында болған, алты айға созылған қақтығыс еді. Шайқас Батыс Украина Халық Республикасының күштері мен Львов қаласын бақылау үшін күрескен поляк халқының қарсыласы арасында өтті, кейін Польша армиясы да оған қосылды. Бұл шайқас поляк-украин соғысын бастады, нәтижесінде Польша жеңіске жетті. Екі ел де сол кезде Украина-Совет соғысы мен Польша-Совет соғыстарында бірдей қатысты.
1918 battle between during the Polish Ukrainian war
other battles fought for the city of Lemberg
The Battle of Lemberg (Lviv, Lwów) (in Polish historiography called obrona Lwowa, the Defense of Lwów) took place from November 1918 to May 1919 and was a six month long conflict in the region of Galicia following the dissolution of the Austro Hungarian Empire. The battle was fought between forces of the local West Ukrainian People's Republic and urban Polish resistance, assisted later by the invading Polish military for the control over the city of Lviv. The battle sparked the Polish Ukrainian War, ultimately won by Poland as both nations fought the Ukrainian Soviet War and Polish Soviet Wars concurrently.
Өмірбаян
Қазіргі Львов қаласын украиндықтар Львов, поляктар Лвов, ал австриялықтар Лемберг деп атаған. 1910 жылғы австриялық халық санағы бойынша, дін және тіл бойынша жүргізілген тізімдемеде қала тұрғындарының 52% рим-католик, 31% еврей, ал 15% грек-католик болған. Тілдік тұрғыдан алғанда, қала тұрғындарының 86% поляк тілін қолданса, 11% украин тілін ұнатқан, сондықтан Лемберг (Львов, Львов) тұрғындарының көпшілігі поляктар болған. Шығыс Галицияда украиндықтар халықтың шамамен 58% құраса, поляктар 30%, ал еврейлер шамамен 11% құрады және қалаларда олардың саны басым болған. Польшаның австриялық бөлігінің бір бөлігі ретінде Лемберг поляк мәдениеті мен ғылымының, сондай-ақ поляк және украин саяси қызметінің орталығына айналды. Австрия архидукі Вильгельмнің араласуының арқасында, украиндық өзін-өзі тануын қабылдаған және өзін украин патриоты санайтын Габсбург, 1918 жылдың қазан айында қалаға негізінен украин әскерлерінен тұратын екі полк әкелінді, нәтижесінде Львовтағы австриялық әскерлердің көпшілігі этникалық украиндықтардан құралды. Сонымен қатар, екі топ арасында қақтығыстың туындауына жол бермеу үшін, австро-венгриялық қызметтегі поляк бөлімшелерінің көпшілігі басқа майдандарға жіберілді. Бұған қоса, Украиналық Сич атқыштары Буковинада орналасқан және қаладағы украин әскерлеріне қосылуы тиіс болған. Украина Ұлттық Радасы (Австрия парламентінің екі палатасынан және Галиция мен Буковинадағы провинциялық диеталардан барлық украин өкілдерінен тұратын кеңес) 1918 жылдың 3 қарашасында Батыс Украина Халық Республикасын жариялауды жоспарлаған, бірақ Польша тарату комитетінің Краковтан Львовқа көшірілуі туралы ақпараттарға байланысты бұл күнді 1 қарашаға ықшамдады.
The modern city of Lviv was called Lviv by the Ukrainians, Lwów by the Poles, and Lemberg by the Austrians and is the largest city in the historical region of eastern Galicia. According to the Austrian census of 1910, which listed religion and language, 52% of the city's population were Roman Catholics, 31% Jews, and 15% were Greek Catholics. Linguistically, 86% of the city's population used the Polish language and 11% preferred the Ukrainian language, so most of the inhabitants of Lemberg (Lwów, Lviv) were Poles. In eastern Galicia, Ukrainians made up approximately 58% of the population, while Poles made up 30%, and Jews about 11% of the population and were numerically superior in the cities. As a part of the Austrian partition of Poland, Lemberg became center of Polish culture and scholarship, as well as Polish and Ukrainian political activity. Due to the intervention of Archduke Wilhelm of Austria, a Habsburg who adopted a Ukrainian identity and who considered himself a Ukrainian patriot, in October 1918 two regiments consisting of mostly Ukrainian troops were brought into the city, so that most of the Austrian troops stationed in Lviv were ethnic Ukrainians. At the same time, most of Polish units in Austro Hungarian service were sent to other fronts in order to avoid conflict between the two groups. In addition, the Ukrainian Sich Riflemen were stationed in Bukovina and were supposed to join the Ukrainian troops in the city. The Ukrainian National Rada (a council consisting of all Ukrainian representatives from both houses of the Austrian parliament and from the provincial diets in Galicia and Bukovina) had planned to declare the West Ukrainian People's Republic on November 3, 1918 but moved the date forward to November 1 due to reports that the Polish liquidation committee was to transfer from Kraków to Lviv.
Украинаның сатып алуы
1918 жылы 1 қарашада таңғы сағат 3:30 мен 4:00 аралығында украиндық сарбаздар Львов қаласының коммуналдық қызметтерін және әскери мақсаттарды басып алды, қала бойынша украин туларын көтерді және жаңа украин мемлекетінің құрылғанын жариялады. Австрия губернаторы ұсталды және билікті губернаторлық директордың орынбасары Володимир Детсикевичке берді, ол өз кезегінде Украина Ұлттық Радасының жоғары билігін мойындады. Австрия әскери қолбасшысы өзінің бағыныштыларын да Раданы мойындауға шақырды. Полковник Дмитрий Витовский Львовтағы украиндық күштердің бас қолбасшысы болып тағайындалды, оның құрамында 60 офицер және 1200 сарбаз болды.
Between 3:30 and 4:00 A. M. on November 1, 1918 Ukrainian soldiers occupied Lviv's public utilities and military objectives, raised Ukrainian flags throughout the city and proclaimed the birth of the new Ukrainian state. The Austrian governor was interned and handed over power to the vice director of the governorship, Volodymyr Detsykevych, who in turn recognized the supreme authority of the Ukrainian National Rada. The Austrian military commander called on his subordinates to recognize the Rada as well. Colonel Dmytro Vitovsky became commander in chief of the Ukrainian forces in Lviv, which numbered 60 officers and 1,200 soldiers.
Польшаның қарсыласы
Бастапқыда Здзислав Татар Трешнювский басшылығымен бар болғаны 200 шамасындағы поляк күштері қаланың батыс шетіндегі мектепте шағын қарсылық ошағын ұйымдастырды, онда Польша әскери ұйымының қарт әскерлері 64 ескірген мылтықпен қаруланып күресті. Алғашқы шайқастардан кейін қорғаушыларға жүздеген еріктілер қосылды, олардың көп бөлігі скауттар, студенттер және жастар еді. Соғыстың бірінші күні поляк қатарына 1000-нан астам адам қосылды. Бұл поляктарға қаланың батыс бөлігін қайта басып алуға мүмкіндік берді, ал қаланың орталық бөлігі украиндықтардың бақылауында қалды. Сан жағынан артық, жақсы жабдықталған және шайқасқа шыныққан болса да, Витовскийдің әскерлері көбінесе ауыл тұрғындарынан құралды және қалалық шайқастарға дағдылы емес еді. Сонымен қатар, украин элиталық Сич атқыштары Клепаров маңындағы поляктардың қарсылығына байланысты Буковинадан қалаға енуде қиындықтарға тап болды. 3 қарашада Сич атқыштарының бірнеше бөлімшесі қалаға еніп, украин күштерінің басшылығы полковник Хнат Стефанивке берілді. Алайда, поляктардың Басты теміржол станциясына жасаған шабуылы сәтті аяқталды және поляктар екі украиндық әскерлік пойызын басып алып, қару-жарақ және оқ-дәрі жағынан украиндық артықшылықты жоққа шығарды. 5 қарашада украиндықтар қаланың батыс бөлігінен ығыстырылды, бірақ поляктардың қала орталығына жасаған шабуылы тойтарылды және екі тарап та тоқырауға келді. Тұрақты майданды ұстауға жеткілікті күш болмағандықтан, майдан тек орталықта тұрақты болды, ал басқа аудандарда тек маңызды ғимараттар ғана қорғалды. 1918 жылдың 11 қарашасында Польша тәуелсіздігін жариялады, ал ертесі күні майор Вацлав Стахиевич басшылығындағы Польша армиясының тұрақты күштерінің алғашқы бөлімдері Львовтан 70 шақырым қашықтықтағы Пшемысль қаласына кірді. Бұл қадамды украиндық қоршауды бұзуға дайындық деп есептеген полковник Стефанив қаланың поляктар бақылап отырған батыс бөліктеріне жалпы шабуылға дайындық жасады. Алайда, 13 қараша мен 15 қараша аралығындағы қызу шайқастарға қарамастан, поляк қорғанысы тұрып берді және украиндықтар кері шегінді. 18 қарашада келісімге қол қойылды. Еврейлер украиндықтармен ынтымақтасқан деп айыпталды, нәтижесінде шамамен 150 еврей өлтірілді және 500 еврей дүкендері мен кәсіпорындары тоналды, бірақ Моргентау комиссиясы 64 еврейдің қаза болғанын хабарлады. Тарихшы Анджей Капишевский былай деп атап өтті: «Жергілікті халықтың антисемитизмі, әсіресе еврей халқының саны көп болған Шығыс аймақтарында, көптеген еврейге қарсы шабуылдарға әкелді». Қалада тәртіп орнатылғаннан кейін, поляк билігі бүліктерге қатысқан деп күдіктелген бірнеше адамды жазалады.
The Polish forces, initially numbering only about 200 people under Zdzisław Tatar Trześniowski, organized a small pocket of resistance in a school on the western outskirts of the city, where a group of veterans of the Polish Military Organization put up a fight armed with 64 outdated rifles. After the initial clashes, the defenders were joined by hundreds of volunteers, mostly Scouts, students and youngsters. More than 1000 people joined the Polish ranks on the first day of the war. This enabled the Poles to retake some of the western parts of the city, while most of the city centre remained in Ukrainian hands. Although numerically superior, well equipped and battle hardened, Vitovskyi's soldiers were mostly villagers and were unaccustomed to city fighting. Furthermore, the elite Ukrainian Sich Riflemen had difficulty breaking into the city from Bukovina due to the intense resistance of Poles in the suburb of Klepariv. On November 3 a few units of the Sich Riflemen broke through and entered the city, and command over the Ukrainian forces was transferred to Col. Hnat Stefaniv. However, a Polish assault on the Main Train Station succeeded and the Poles managed to capture two Ukrainian supply trains, largely negating the Ukrainian superiority in arms and munitions. By November 5 the Ukrainians were pushed out of the western part of the town, yet the Polish assault on the city centre was repulsed and both sides reached a stalemate. With insufficient personnel to man a regular front line, the front was stable only in the centre, while in other areas only the most important buildings were defended. On November 11, 1918, Poland declared her independence and the following day the first units of the regular forces of the Polish Army under Maj. Wacław Stachiewicz entered Przemyśl, only some 70 kilometres away from Lviv. Believing this move to be part of the preparations to break through the Ukrainian siege, Col. Stefaniv prepared a general offensive on the Polish held western parts of the city. However, despite the heavy fighting that raged between November 13 and November 15, the Polish defence held out and the Ukrainians were repelled. An armistice was signed on November 18. The Jews were accused of cooperating with Ukrainians, and it was claimed that approximately 150 Jews were murdered and 500 Jewish shops and businesses were ransacked in reprisal, although the Morgenthau commission reported only 64 Jewish deaths. Historian Andrzej Kapiszewski noted: "the anti Semitism of the local populations led to many anti Jewish outbreaks, especially in the Eastern territories, where the Jewish population was particularly large". After establishing order within the city, Polish authorities punished a number of people accused of participation in riots.
Украина қоршауы мен поляк жеңісі
Алайда, поляктар мен украиндықтар таласқан басқа қалалар үшін де ауыр шайқастар жалғасты, Львов үшін шайқас 1919 жылдың мамырына дейін созылды. Украиналық әскерлер қарашада қаладан шығып кеткеннен кейін, оны үш жағынан қоршап алды. Польша әскерлері мен Польшаның орталық бөлігін байланыстыратын жалғыз байланыс – Пшемысльден басталатын теміржол желісі болды. Қорғаушылар үшін өте маңызды болғандықтан, осы желіні бақылау үшін үздіксіз күрес жүргізілді, кейде бронепоездар да қолданылды. Львовтың өзінде украиндықтар 22 желтоқсанда қалаға артиллериялық оқшашуды бастады, бұл 27 желтоқсанда басталған бірінші жалпы шабуылға дейін болды. Бұл шабуыл, сондай-ақ 1919 жылдың ақпанындағы келесі шабуыл сәтсіз аяқталды және поляк әскерлері қаланы ұстап тұруын жалғастырды. 1919 жылдың 24 ақпанында Антанта өкілдерінің қатаң талабымен қысқа мерзімге қару тоқтату келісіміне қол қойылды, олар ақпан айында соғысушы тараптарды келісуге және келісімге келтіру үшін жасалған бекергі әрекет болды. 1919 жылдың 1 наурызында шайқастар қайта басталды. Бетонды нығайтылған жағдайлардағы ұсақ шайқастар 1919 жылдың мамырына дейін жалғасты, одан кейін Шығыс Галиция майданындағы поляктардың жалпы шабуылы украиндықтарды, қоршау қаупі төніп тұрғандықтан, қала маңындағы позицияларынан шегінуге мәжбүр етті, осылайша Львовты бақылау үшін алты айлық шайқас аяқталды.
However, heavy fighting for other cities claimed by both Poles and Ukrainians continued, and the battle for Lviv lasted until May 1919. After their withdrawal in November, Ukrainian forces had laid siege to the city, surrounding it on three sides. The only link between Polish forces in the city and central Poland was the railway line from Przemyśl. Due to its crucial importance for defenders, constant fighting for control of this line was waged, at times including the usage of armored trains. In Lviv itself, Ukrainians started an artillery bombardment of the city on December 22, preceding the first general offensive, commenced December 27. This assault, and the following one from February 1919, were unsuccessful and Polish forces continued to hold the city. On February 24, 1919, a short lived armistice was signed, based on the strong demand of the Entente's representatives, who arrived in February, in a futile attempt to reconcile the belligerents and bring them to an agreement. Fighting began again on March 1, 1919. Positional skirmishes between entrenched sides lasted until May 1919, when a general Polish offensive on the Eastern Galician front forced the Ukrainians, endangered with the risk of encirclement, to pull back from their positions around the city and thus ended the six month long battle for the control over Lviv.
Салдары
Польша тарихшылары Польша мен Украинаның Львов үшін күресін кейде "соңғы өркениетті қақтығыс" деп атайды. Екі тараптың да тұрақты майдан құруға мүмкіндігі болмады және ауыр қарулары жоқ болғандықтан, азаматтық құрбандар аз болды және 400-ден аспады. Сонымен қатар, екі тарап та қаланың инфрақұрылымын бұзудан аулақ болды және ең маңызды ғимараттар демилитаризацияланған аймақтар деп жарияланды. Олардың ішінде ауруханалар, су тарту станциясы, газ және энергетикалық станциялар бар еді. Жергіліктіке атысты тоқтату туралы келісімдер күн сайын жасалды, тіпті поляк және украин әскерлері атысты тоқтату кезінде футбол ойнаған немесе мерекелеген көптеген жағдайлар болды. Польша лейтенанты (кейін полковник) Болеслав Шварценберг Черный өз естеліктерінде, атысты тоқтату кезінде украиндық командир, лейтенант Левский, оның бөлімшесімен шайқасқан бекеттің бастығы, поляктармен мас болып, соңғы атысты тоқтату бітіп кеткеннен кейін ұйықтап қалғанын және кеш оянғанын айтты. Украина офицері өз бөлімшесіне қайтуы үшін бірден тағы бір атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Осының нәтижесінде екі тараптың да шығыны аз болды. Поляктар 439 ер және әйел адамды жоғалтты, оның ішінде 120 гимназия оқушысы, мысалы, Антони Петрикевич және Ежи Битшан, сондай-ақ Львов университетінің 76 студенті. Олардың көпшілігі Львов қорғаушыларының зиратына жерленді.
The Polish Ukrainian fight for Lviv is sometimes referred to as "the last civilized conflict" by Polish historians. Because both sides were too weak to create regular front lines and lacked heavy weapons, the civilian casualties were low and did not exceed 400. Also, both sides tried to avoid destroying the city's facilities and the most important buildings were declared de militarized zones. Among them were the hospitals, the water works, gas plant and the energy plant. Local ceasefire agreements were signed on a daily basis and there were even numerous situations where both Polish and Ukrainian soldiers played football or partied during cease fires. In his memoirs, Polish Lieutenant (later Colonel) Bolesław Szwarcenberg Czerny noted that during one of the ceasefires Lieutenant Levsky, the Ukrainian commander of an outpost fighting with his unit, got so drunk with the Poles that he overslept and woke up late after the latest ceasefire had ended. Immediately another ceasefire was signed to allow the Ukrainian officer to return to his unit. Because of that, the losses on both sides were small. The Poles lost 439 men and women, 120 of them gymnasium pupils, such as Antoni Petrykiewicz and Jerzy Bitschan, and 76 Lviv University students. Most of them were interred in the Cemetery of the Defenders of Lwów.