1959 жылғы Мексика дауылы – Тынық мұхитындағы ең қауіпті дауыл. Мамандары анықтағандай, ол сағат 23 қазан күні пайда болып, 4 категорияға жеткен. Мексика жерінде қатты зиян келтірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1959 жылғы 4-санатты Тынық мұхитындағы дауыл.
Category 4 Pacific hurricane in 1959
1959 жылғы Мексика дауылы – тарихтағы ең қасіретті Тынық мұхиты дауылы. Алғаш рет қазанның 23-і күні Мексиканың оңтүстігінде байқалған циклон солтүстік-батыс бағытта жылжыды. Қазанның 25-і күні 3-санатты дауылға дейін күшейіп, келесі күні 4-санатқа жетті. Солтүстік-шығысқа бұрылғаннан кейін дауыл Мексиканың Колима штатындағы Мансанильо қаласының жанында ең жоғары қарқынында құрлыққа шықты. Жүйе келесі күні тарап кеткенге дейін сол бағытта қозғалды. Дауылдың салдары ауыр және кең таралған болды. Бастапқыда жағалауда қалады деп болжанған жүйе солтүстік-шығысқа бұрылып, құрлыққа көшті, бұл Мексиканың сол кездегі ең ірі табиғи апаттарының біріне айналды. 150-ге жуық қайық суға батты. Колима мен Халиско штаттарындағы көптеген үйлер зақымдалды немесе қирады, штаттардың үлкен бөліктері кенеттен су тасқынынан қолжетімсіз болды, ал жүздеген тұрғын қиын жағдайда қалды. Дауыл кезінде кокос плантацияларының барлығы құлап, мыңдаған адам жұмыссыз қалды және экономиканың қалпына келуіне жылдар қажет болады деген қауіп туды. Таулы жерлердегі шектен тыс жаңбырлар көптеген тау көшкіндеріне әкеп соқты, нәтижесінде жүздеген адам қаза тапты. Циклоннан кейін көмек жеткізуші керуендер қирау салдарынан кешікті. Тұрғындарға аурудың таралуын болдырмау үшін вакцина салынды. Жалпы, дауылдан келген зиян кемінде 280 миллион долларды (1959 жылғы АҚШ доллары) құрады.
The 1959 Mexico hurricane was the deadliest Pacific hurricane on record. First observed south of Mexico on October 23, the cyclone tracked northwestward. It intensified into a Category 3 hurricane on October 25 and reached Category 4 intensity on the following day. After turning toward the northeast, the hurricane made landfall in Mexico near Manzanillo, Colima, at peak intensity. The system continued on that trajectory before dissipating on the next day. Impact from the hurricane was severe and widespread. Initially forecast to remain offshore, the system curved northeast and moved ashore, becoming one of Mexico's worst natural disasters at the time. Up to 150 boats were submerged. Countless homes in Colima and Jalisco were damaged or destroyed, large portions of the states were inaccessible by flash flooding, and hundreds of residents were stranded. All coconut plantations were blown down during the storm, leaving thousands without work and instating fear that it would take the economy years to recover. Torrential rainfall across mountain terrain contributed to numerous mudslides that caused hundreds of fatalities. In the aftermath of the cyclone, convoys delivering aid were hindered by the destruction. Residents were vaccinated to prevent the spread of disease. Overall, the hurricane inflicted at least $280 million (1959 USD) in damage.
Метеорологиялық тарих
22 қазанда Техуантепек шығанағының оңтүстігінде төмен қысым аймағы пайда болды, ол күні бұрын аймақтағы ауа райының бұзылуынан туындаған еді. Сол күні екі кеме дауылдық желдерді хабарлады, бұл 12:00 UTC-ге дейін тропикалық дауыл қалыптасқанын көрсетеді. Мексиканың оңтүстік-батыс жағалауына параллель батыс-солтүстік-батыс бағытта қозғалған жүйе тұрақты түрде күшейді, 23 қазанның соңында қызыл дауылға айналды. Дауыл одан әрі күшейді, бірақ 26 қазанға дейін қарқындылығын тіркеуге мүмкіндік бермейтін кемелердің саны аз болды. Осы кезеңдегі бақылаулардың интерполяциясы дауылдың 25 қазанда үлкен қызыл дауылға – қазіргі Saffir–Simpson шкаласы бойынша 3-санатқа – жеткенін көрсетті, желдің жылдамдығы болды. 26 қазанда қызыл дауыл кенеттен солтүстік-шығысқа бұрылып, Мексика жағалауына қарай бағытталды. 27 қазан күні 00:00 UTC-де жақын жердегі кеме желдің жылдамдығын тіркеді, бұл қарқындылықтың артуын растады. Алты сағаттан кейін тағы бір кеме желдің жылдамдығын тіркеді. 27 қазан күні шамамен 12:00 UTC-де қызыл дауыл Мансанильоның солтүстік-батысында, Колима штатында құрғақ жерге шықты, оның көзінің диаметрі 21 км (13 миль) болды. Мансанильо портында болған "Мэри Барбара" кемесінің есебі бойынша желдің жылдамдығы болды. Сол кеме көздің оңтүстік-шығыс жағындағы ең төменгі барометрлік қысымды тіркеді; бұл және басқа жақын жердегі өлшемдер орталық қысымның болғанын көрсетті. 2016 жылғы қайта талдау негізінен орталық қысымға сүйене отырып, қызыл дауылдың құрғақ жерге шыққан кездегі ең жоғары қарқындылығы 220 км/сағ (140 миль/сағ) болғанын қорытындылады, желдің бағасы, орталық қысым, сондай-ақ дауылдың кішкентай мөлшері және баяу қозғалысы ескерілді. Қызыл дауыл Оңтүстік-Батыс Мексиканың таулы аймағында тез әлсіреді. Құрғақ жерге шыққаннан кейін 12 сағат ішінде жүйе тропикалық дауылға дейін әлсіреді, ал 28 қазанда дауыл тарап кетті. Ең көп қирау Колима және Халиско штаттарында болды. Мүліктік зиянның алдын ала бағасы 280 миллион доллар (1959 жылғы АҚШ доллары) құрады. Дауыл үш сауда кемесін батырды. "Синалоа" кемесінде 38 адамның 21-і қаза тапты. "Эль-Карибе" кемесіндегі барлық адамдар жоғалып кетті. Мансанильо, Колима қаласындағы үйлердің 40 пайызы қирады, ал порттағы төрт кеме батып кетті. Су тасқынынан Колима мен Халисконың үлкен бөліктері оқшауланды. Жүздеген адамдар қиын жағдайда қалды. Президент Адольфо Лопес Матеосқа жіберілген хабарламаға сәйкес, Минатитлан, Колима қаласының 1000 тұрғынынан 800-і қаза тапты немесе жоғалып кетті. Су көздері қалдықтар мен мәйіттермен ластанған. Ұшақтар да көмек жіберді, бірақ бұзылған жолдар мен теміржолдар құтқару жұмыстарын қиындатты. Аман қалғандарға тиф және тетанусқа қарсы вакцина салынды. Мансанильоның бір бөлігі карантинге алынды.
On October 22, a low pressure area was present south of the Gulf of Tehuantepec, having originated out of an area of disturbed weather in the region the day before. That day, two ships reported gale force winds, suggesting that a tropical storm formed by 12:00 UTC. Moving west northwestward parallel to the southwest coast of Mexico, the system steadily intensified, reaching hurricane status by late on October 23. The storm continued to intensify, although there were few ships in the path to record the intensity until October 26. During that time, interpolation of observations suggests that the storm attained major hurricane intensity – a Category 3 on the modern Saffir–Simpson scale – with winds of on October 25. On October 26, the hurricane turned abruptly to the northeast toward the Mexican coast. At 00:00 UTC on October 27, a nearby ship recorded winds of , confirming the increase in intensity. Six hours later, another ship recorded winds of At around 12:00 UTC on October 27, the hurricane made landfall just northwest of Manzanillo, Colima, with an eye 13 mile (21 km) in diameter. The Mary Barbara – a ship in Manzanillo Harbor – estimated winds of , The same ship reported a minimum barometric pressure of in the southeastern periphery of the eyewall; this, in conjunction with other nearby readings, suggested a minimum central pressure of Based largely on the central pressure, the 2016 reanalysis concluded the hurricane's peak intensity at landfall was 140 mph (220 km/h), based on uncertainties in the wind estimates, the central pressure, as well as the storm's small size and slow movement. The hurricane rapidly weakened over the mountainous terrain of southwestern Mexico. Within 12 hours of landfall, the system weakened to tropical storm status, and on October 28, the storm dissipated. Most of the destruction was in Colima and Jalisco. A preliminary estimate of property damage was $280 million (1959 USD). The storm sank three merchant ships, On one ship, the Sinaloa, 21 of 38 hands went down. On another, the El Caribe, all hands were lost. In Manzanillo, Colima, 40 percent of all homes were destroyed, and four ships in the harbor were sunk. Large portions of Colima and Jalisco were isolated by flooding. Hundreds of people were stranded. Minatitlán, Colima, suffered especially, as 800 people out of its population of 1000 were dead or missing, according to a message sent to President Adolfo López Mateos. Water supplies were badly polluted, both by debris and dead bodies. Planes also made supply drops, but rescue operations were hindered by broken roads and rails. Survivors were vaccinated against typhoid and tetanus. Part of Manzanillo was placed under quarantine.