Кіріспе

көркем өнер

Қалалық бау-бақша шаруашылығы – мектептер, аулалар немесе пәтерлердің балкондықтары сияқты қалалық аймақтарда көкөністер, жемістер және өсімдіктер өсіру тәжірибесі.

Қалалық бақтардың ерекшелігі

Қалалық бақтар, сондай-ақ қалалық бақшалар немесе қалалық ауыл шаруашылығы, қалалық жерлерде өсімдіктерді және кейде жануарларды өсіруді білдіреді. Бұл бақшалар түрлі формада болуы мүмкін және жергілікті тұрғындарға таза өнім беруден бастап, қоршаған ортаның тұрақтылығын арттыруға және қоғамдық байланысты нығайтуға дейін көптеген мақсаттарға қызмет етеді. Қалалық бақшалардың қандай белгілері бар және оларды қалай бағалауға болады:

Орналасқан жері

Қалалық бақтар көбінесе қалалардың ішінде немесе тығыз құрылысқан қалалық аймақтарда орналасады. Оларды саябақтар, бос жатқан жерлер, шатырлар, балкон, қоғамдық орталықтар, мектеп аулалары, тіпті жылыжайлар және гидропоникалық жабдықтар сияқты жабық кеңістіктерде де кездестіруге болады.

Өлшемі

Қалалық бақтар мөлшері бойынша үлкен айырмашылықтарға ие болуы мүмкін, шағын жеке учаскелерден немесе иеліктеріндегі бақтардан бастап, үлкендеріне – қоғамдық бақтарға немесе қалалық шаруашылық фермаларына дейін. Кейбір қалалық ауыл шаруашылығы жобалары бірнеше акр жерді қамтуы мүмкін, ал басқалары бірнеше шаршы футтан ғана тұруы мүмкін.

Мақсаты

Қалалық бақтар көптеген мақсаттарға қызмет етеді, оның ішінде жергілікті тұтыну үшін таза жеміс-жидек, көкөніс, шөптер және гүлдер өндіру; қалаларда азық-түлік қауіпсіздігін және салауатты тағамға қолжетімділікті арттыру; қалалық биологиялық түрлердің әртүрлілігі мен экожүйелік қызметтерді жақсарту; тұрғындарға, әсіресе балаларға білім алу мүмкіндіктерін ұсыну; қоғамдық қатысу мен әлеуметтік бірлікке қолдау көрсету; сондай-ақ компост жасау, жаңбыр суын жинау және органикалық бау-бақша шаруашылығы сияқты тұрақты әдістерді ілгерілету.

Менеджмент

Қалалық бақтарды жергілікті әкімдіктер, қоғамдық ұйымдар, коммерциялық емес ұйымдар, мектептер, кәсіпорындар немесе жеке тұрғындар басқара алады. Басқару тәсілдері бақтың түрі мен көлеміне қарай өзгеріп отыруы мүмкін, бірақ көбінесе топырақты дайындау, егін салу, суару, арамшөптерді тазалау, зиянкестермен күресу және өнім жинау сияқты жұмыстарды қамтиды.

Дизайн

Қалалық бақтардың әртүрлі дизайны мен құрылымы болуы мүмкін, бұл қол жетімді кеңістік, қоршаған орта жағдайлары, күтілген мақсаты және эстетикалық талғамдар сияқты факторларға байланысты. Олар дәстүрлі көтерілген грядкалар, тік бақтар, иемдегіштердегі бақтар, жеміс-жидек ландшафттары, пермакультуралық жобалар немесе гидропоникалық жүйелер сияқты түрлерді қамтуы мүмкін.

Қоғамның қатысуы

Көптеген қалалық бақтар қауымдастық мүшелігіне және қатысуға баса назар береді, тұрғындарға бақтарды жоспарлау, құру және күтуде бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік жасайды. Әсіресе, қауымдық бақтарда қатысушылар арасында жауапкершілік пен шешім қабылдау үдерісі көбінесе ортақ болады.