Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жасыл қабырға – тірі өсімдіктермен және өсу ортасымен жабылған қабырға немесе тік құрылым.
Wall or vertical structure covered by living vegetation and growth substrate
Жасыл қабырға – өсімдіктермен қасақана жабылған тік құрылыс. Жасыл қабырғаларға топырақ, топырақ орнына қолданылатын субстрат немесе гидрокультуралық қалам сияқты тік қолданылатын өсу ортасы, сондай-ақ біріктірілген суландыру және тыңайтқыш тарату жүйесі кіреді. Жасыл қабырғаларды ішкі немесе сыртқы кеңістіктерде, жеке тұрған құрылымдар ретінде немесе бар қабырғаларға бекітілген күйде, әртүрлі өлшемдерде орнатуға болады. 1922-1959 жылдар аралығында Иллинойс университетінің ландшафт архитектурасы профессоры Стэнли Харт Уайт 1938 жылы «өсімдіктерді ұстайтын архитектуралық құрылым және жүйе» деген патент алды, бірақ оның өнертабысы Иллинойс штатының Урбана қаласындағы ауласында прототиптерден асып түспеді. Жасыл қабырғаларды танымал етуге көбінесе тропикалық орманның астындағы өсімдіктерге маманданған француз ботанігі Патрик Бланк еңбек еткен. Ол архитектор Адриен Фейнсильбермен және инженер Питер Райспен бірлесіп 1986 жылы Париждегі Ғылым және өнеркәсіп қалашығында (Cité des Sciences et de l'Industrie) алғашқы ірі жабық жасыл қабырғаны немесе Mur Vegetal-ді іске асырды. Одан бері ол көптеген маңызды құрылымдарды жобалауға және іске асыруға қатысты (мысалы, Музей дю кваи Бранли, архитектор Жан Нувельмен бірлесіп жұмыс істеді). Жасыл қабырғалар соңғы кезде үлкен танымаллыққа ие болды. Көптеген көрнекті жасыл қабырғалар мекемелік ғимараттар мен қоғамдық орындарға орнатылды, сыртқы және ішкі құрылымдарға көп назар аударылды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, ең үлкен жасыл қабырғаның ауданы 2700 шаршы метрді (29 063 шаршы фут) құрайды және ол мексикалық архитектор Фернандо Ромеро жобалаған Лос-Кабос халықаралық конгресс орталығында орналасқан.
A green wall is a vertical built structure intentionally covered by vegetation. Green walls include a vertically applied growth medium such as soil, substitute substrate, or hydroculture felt; as well as an integrated hydration and fertigation delivery system. Green walls may be implanted indoors or outdoors; as freestanding installations or attached to existing host walls; and applied in a variety of sizes. Stanley Hart White, a Professor of Landscape Architecture at the University of Illinois from 1922 to 1959, patented a 'vegetation Bearing Architectonic Structure and System' in 1938, though his invention did not progress beyond prototypes in his backyard in Urbana, Illinois. The popularising of green walls is often credited to Patrick Blanc, a French botanist specialised in tropical forest undergrowth. He worked with architect Adrien Fainsilber and engineer Peter Rice to implement the first successful large indoor green wall or Mur Vegetal in 1986 at the Cité des Sciences et de l'Industrie in Paris, and has since been involved with the design and implementation of a number of notable installations (e. g. Musée du quai Branly, collaborating with architect Jean Nouvel). Green walls have seen a surge in popularity in recent times. Many notable green walls have been installed at institutional buildings and public places, with both outdoor and indoor installations gaining significant attention. As of 2015, the largest green wall is said to cover 2,700 square meters (29,063 square feet) and is located at the Los Cabos International Convention Centre designed by Mexican architect Fernando Romero.
Медиа түрлері
Жасыл қабырғалар көбінесе өсіру ортасын ұстайтын модульді панельдерден салынады және қолданылатын өсіру ортасының түріне қарай жіктелуі мүмкін: шалаң орта, кілемшелік орта және құрылымдық орта.
Green walls are often constructed of modular panels that hold a growing medium and can be categorized according to the type of growth media used: loose media, mat media, and structural media.
Медиасыз
Медиасыз жасыл қабырғалар – топырақ субстраттарын, тыңайтқыштарды немесе желілі суару жүйелерін қажет етпейтін, сондай-ақ жергілікті климатқа ең лайықты өсімдік түрлерін таңдау арқылы құрылатын қабырғалар. Медиасыз жасыл қабырғалар көбінесе құрылымдық болаттан жасалған қаңқаны пайдаланады, ол сым тормен толтырылады, содан кейін ғимараттың қасбетіне бекітіледі. Өсімдіктер бұл сым торға жеке-жеке бекітіледі. Бұл қаңқалар жасыл қабырға мен тіреу құрылысы арасында ауа айналымын қамтамасыз ету үшін тіреу құрылысынан сәл алыс орналастырылады, бұл жақын орналасқан ғимаратты қосымша салқындатады. Бұл медиасыз жүйелер басқа әдістерге қарағанда әлдеқайда жеңіл жасыл қабырғаларды құруға мүмкіндік береді, сонымен қатар күтіп ұстау шығындарын азайтады және жанындағы құрылымдық қабырғаларға сұйықтықтардың өтуіне байланысты қауіпті жояды. Медиасыз жүйелерде қолданылатын өсімдік түрлері жоспарланған жасыл қабырғаның орналасқан жеріне байланысты өзгереді. Мысалы, Тилландсия сияқты ксерофиттерді қолдануға болады, себебі олар трихома жапырақ жасушалары арқылы атмосфералық су мен қоректік заттарды сіңіреді. Олардың тамырлары басқа өсімдіктер сияқты қоректік заттарды сіңіру үшін емес, тіреу құрылымын ұстап тұру үшін дамыған. Тилландсияның тағы бір артықшылығы – бұл өсімдіктер фотосинтез процесі үшін крассула қышқылы метаболизмін пайдаланады және ұзаққа созылған ыстық пен құрғақшылыққа төтеп беруге бейімделген. Осының нәтижесінде олар баяу өседі және минималды күтімді қажет етеді. Әр үш-бес жыл сайын өсімдік салмағын азайту үшін қосымша өсімдік өскіндерін жинап алуға болады, ал оларды жаңа жасыл қабырғаларды құру үшін пайдалануға болады. Жасыл қабырға орналасқан жердің климатына сәйкес өсімдіктер таңдалған жағдайда, үш-бес жыл ішінде өсімдіктердің жоғалу ықтималдығы төмен болады. Суару жүйесі болмағандықтан, бұл әдіс басқа жүйелерде кездесетін саңырауқұлақ, балдыр және мүк мәселелерін болдырмайды. Медиа мен судың қажеттілігі болмағандықтан, бұл экрандарды көлденең орнатуға да болады. Осындай экрандардың алғашқысы 2023 жылы Мельбурн қалалық кеңесінің 2-ші үйінің шатырына орнатылды.
Media free green walls are those that do not require soil substrates, fertilizers, or reticulated watering systems, and which utilize a method of selecting plant species which are best suited to the local climate. Media free green walls often use a structural steel frame that is infilled with wire mesh, which is then attached to the façade of the structure, and plants are individually attached to this wire mesh. These frames are offset from the supporting structure to allow airflow between the green wall and the supporting structure, and this offset results in additional cooling to the adjoining building. These media free systems result in green walls which are considerably lighter than other methods, and also require significantly less maintenance, while the risk of liquid migration into adjoining structural walls is eliminated. The plant species which can be used in media free systems varies depending on the location of the planned green wall. Xeric plants, such as Tillandsias, can be used because they absorb available atmospheric water and nutrients via trichome leaf cells, and their roots have developed to hold onto a support structure, unlike other plants which use their roots as a medium to absorb nutrients. The other benefit of Tillandsias within a media free system is that these plants use a crassulacean acid metabolism to photosynthesize, and they have evolved to withstand long periods of heat and drought, and as a result, these plants grow slowly and require minimal maintenance. Every three to five years, any additional plant growth can be harvested to reduce weight, and these plant pups can be utilized for additional green walls. As long as suitable species are matched to the climate of the green wall's location, then potential plant losses across any three to five year period is minor. As there is no watering system involved this method eliminates potential mold, algae and moss problems that can plague other systems. Because of the lack of media and water, these screens can also be installed horizontally, and the first of these screens ever installed was for a 2023 installation on the rooftop of the City of Melbourne's Council House 2 building.
Дербес тұрған бұқаралық ақпарат құралдары
Бос тұрған медиа – ішкі кеңістікті көгалдандыруға ыңғайлы, көшмелі тіршілік қабырғалары. Олар биофильді дизайнның көптеген пайдасын әкеледі деп есептеледі. Заубен тіршілік қабырғалары топырақта өсірілген өсімдіктерге қарағанда 75%-ға артық суды үнемдейтін гидропоникалық технологиямен жабдықталған, өздігінен суғарады және ылғал датчиктерін қамтиды.
Freestanding media are portable living walls that are flexible for interior landscaping and are considered to have many biophilic design benefits. Zauben living walls are designed with hydroponic technology that conserves 75% more water than plants grown in soil, self irrigates, and includes moisture sensors.
Еркін құрал-жабдықтар
Бос орта қабырғалар "сөредегі топырақ" немесе "қап ішіндегі топырақ" типтес жүйелер болып табылады. Бос орта жүйелерінде топырақ сөреге немесе қапқа салынып, содан кейін қабырғаға орнатылады. Бұл жүйелердің ортасын сыртқы жағдайда кем дегенде жылына бір рет, ал ішкі жағдайда шамамен екі жылда бір рет ауыстыру қажет. Бос топырақ жүйелері сейсмикалық белсенділігі бар аймақтарға жарамсыз. Ең маңыздысы, бұл жүйелердің ортасы желмен бірге соққан жаңбыр немесе күшті желдің әсерінен оңай шайылып кеткендіктен, оларды биіктікте қолдануға болмайды. Азиядағы кейбір жүйелер топырақ сұйықтануы сейсмикалық жүктеме кезінде болғанда да ортаны ұстап тұратын қорғау жүйелерін пайдалану арқылы топырақ эрозиясы мәселесін шешкен. Мұндай жүйелерде өсімдіктер сұйытылған топырақта сейсмикалық жүктеме кезінде тамырларынан шығып кетуі мүмкін, сондықтан оларды қабырғадан құлап кетуіне жол бермес үшін жүйеге бекіту қажет. Физикалық эрозиядан қорғалмаған бос топырақ жүйелері үй шаруашылығында маусымдық немесе жылдық қайта отырғызуды қалайтын бағбандарға арналған. Физикалық эрозиядан қорғалған бос топырақ жүйелері барлық жасыл қабырға қолдануларына жақсы сәйкес келеді.
Loose medium walls tend to be "soil on a shelf" or "soil in a bag" type systems. Loose medium systems have their soil packed into a shelf or bag and are then installed onto the wall. These systems require their media to be replaced at least once a year on exteriors and approximately every two years on interiors. Loose soil systems are not well suited for areas with any seismic activity. Most importantly, because these systems can easily have their medium blown away by wind driven rain or heavy winds, these should not be used in applications over high. There are some systems in Asia that have solved the loose media erosion problem by use of shielding systems to hold the media within the green wall system even when soil liquefaction occurs under seismic load. In these systems, the plants can still up root themselves in the liquified soil under seismic load, and therefore it is required that the plants be secured to the system to prevent them from falling from the wall. Loose soil systems without physical media erosion systems are best suited for the home gardener where occasional replanting is desired from season to season or year to year. Loose soil systems with physical media erosion systems are well suited for all green wall applications.
Мат медиа
Матрас типті жүйелер көбінесе кокос талшығынан немесе иірілген матрастардан жасалады. Матрас материалдары өте жұқа, тіпті бірнеше қабат болған күнде де, толыққанды дамыған өсімдіктердің тамыр жүйесін үш-бес жылдан артық ұстай алмайды, себебі тамырлар матрасты басып алып, судың матрас арқылы жеткілікті мөлшерде сіңуіне кедерес келтіреді. Мұндай жүйелерді жөндеу үшін қабырғадан матрасты кесіп алып, жаңа матраспен ауыстыру арқылы жүйенің үлкен бөліктерін бірден алмастыру қажет. Бұл процесс қабырғадағы жақын орналасқан өсімдіктердің тамыр құрылысына зиян келтіреді және көбінесе жөндеу кезінде көптеген айналадағы өсімдіктердің өлуіне себеп болады. Осы жүйелер ғимараттың ішкі бөлігінде қолдануға арналған және сейсмикалық белсенділігі төмен аймақтарда, сондай-ақ өз салмағынан матрасты жыртып тастамайтын кішкентай өсімдіктерге жақсы жарайды. Матрас жүйелері суды тиімсіз пайдаланады және материалдың жұқа болуына және суды ұстап, тамырларға қоректік буфер жасау қабілетіне байланысты үнемі суаруды талап етеді. Бұл тиімсіздік көбінесе суды қайта айналымға келтіретін қосымша жүйені орнатуды қажет етеді. Матрас материалдары биіктігі сегіз футтан аспайтын кішкентай орнатулар үшін қолайлырақ, онда жөндеу жұмыстарын оңай жүргізуге болады.
Mat type systems tend to be either coir fiber or felt mats. Mat media are quite thin, even in multiple layers, and as such cannot support vibrant root systems of mature plants for more than three to five years before the roots overtake the mat and water is not able to adequately wick through the mats. The method of reparation of these systems is to replace large sections of the system at a time by cutting the mat out of the wall and replacing it with new mat. This process compromises the root structures of the neighboring plants on the wall and often kills many surrounding plants in the reparation process. These systems are best used on the interior of a building and are a good choice in areas with low seismic activity and small plants that will not grow to a weight that could rip the mat apart under their own weight over time. Mat systems are particularly water inefficient and often require constant irrigation due to the thin nature of the medium and its inability to hold water and provide a buffer for the plant roots. This inefficiency often requires that these systems have a water re circulation system put into place at an additional cost. Mat media are better suited for small installations no more than eight feet in height where repairs are easily completed.
Қалпақ орта
Соңғы жылдары жарым ашық ұялы полиуретан қаптамасы, жұмыртқа қаптамасының пішімімен жасалған, сыртқы шатыр бақшалары мен тік қабырғаларды құруда сәтті қолданылып келеді. Осы жасалған полиуретанның су сақтау қабілеті кокос талшығы мен мата негізіндегі жүйелерден едәуір жоғары. Полиуретан биоразделене алмайды, сондықтан 20 жылдан астам уақыт бойы белсенді субстрат ретінде тиімділігін сақтайды. Полиуретан қаптамасын пайдаланатын тік қабырға жүйелері әдетте сэндвич конструкциясын қолданады, онда қабырғаға су өткізбейтін мембрана жабыстырылады, полиуретан қаптамасы (әдетте арасында суару жүйелері орналасқан екі қабат) төселеді, содан кейін желі немесе бекіткіштер/қолдаушы арқалықтар жиынтықты қабырғаға бекітеді. Өсімдіктерді отырғызу үшін алғашқы полиуретан қаптамасының бетіне қалталар кесіледі. Полиуретан матрасының субстратына отырғызу алдында өсімдіктердің тамырынан топырақ алынып тасталады. Суды ұстау қабілетін арттыру үшін осы полиуретан материалының кесек немесе ұсақталған түрі қолданыстағы құрылымдық ортаға қосылуы мүмкін.
Semi open cell polyurethane sheet media utilising an egg crate pattern has successfully been used in recent years for both outdoor roof gardens and vertical walls. The water holding capacity of these engineered polyurethanes vastly exceeds that of coir and felt based systems. Polyurethanes do not biodegrade, and hence stay viable as an active substrate for 20+ years. Vertical wall systems utilising polyurethane sheeting typically employ a sandwich construction where a water proof membrane is applied to the back, the polyurethane sheeting (typically two sheets with irrigation lines in between) is laid and then a mesh or anchor braces/bars secure the assembly to the wall. Pockets are cut into the face of the first urethane sheet into which plants are inserted. Soil is typically removed from the roots of any plants prior to insertion into the urethane mattress substrate. A flaked or chopped noodle version of the same polyurethane material can also be added to existing structural media mixes to boost water retention.
Құрылымдық ақпарат құралдары
Құрылымдық орталар – ерігіш те емес, кілем де емес, бірақ екеуінің де ең жақсы қасиеттерін біріктіретін, әртүрлі өлшемдерге, пішіндерге және қалыңдыққа ие блоктарға өңдеуге болатын өсімдік ортасының "блоктары". Бұл орталардың артықшылығы – олар 10-15 жыл бойы тозып кетпейді, қабырғаға отырғызылатын өсімдіктерге қарай суды ұстау қабілетін жоғары немесе төмендетуге болады, pH және EC деңгейлерін өсімдіктерге сәйкес реттеуге болады, сондай-ақ күтім жасау және ауыстыру оңай. "Белсенді" тірі қабырғалар туралы да талқылаулар жүріп жатыр. Белсенді тірі қабырға ауаны өсімдіктер арқылы белсенді түрде сорып немесе итеру арқылы ауа сапасын жақсартады, тіпті басқа ауа тазалау жүйелерін орнату қажеттігін жойып, шығындарды үнемдеуге мүмкіндік береді. Дегенмен, белсенді тірі қабырғаны жобалау, жоспарлау және іске асырудың қосымша құны әлі де күмәнді. Өсімдіктерден алынған ауа сапасы туралы деректерді растайтын қосымша зерттеулер мен UL стандарттары құрылыс нормаларына енгізіліп, бір күні ғимараттарда ауаны өсімдіктер арқылы тазалауға рұқсат берілсе мүмкін. Ауа сапасы мен өсімдіктер саласындағы зерттеулер жалғасуда. Бұл саладағы алғашқы зерттеулердің бірі – 1970-1980 жылдары Б.К. Вулвертон жүргізген NASA зерттеулері. Сонымен қатар, Гюльф университетінде Алан Дарлингтон жүргізген зерттеулер де бар. Басқа зерттеулер өсімдіктердің кеңсе қызметкерлерінің денсаулығына тигізетін әсерін көрсетті.
Structural media are growth medium "blocks" that are not loose, nor mats, but which incorporate the best features of both into a block that can be manufactured into various sizes, shapes and thicknesses. These media have the advantage that they do not break down for 10 to 15 years, can be made to have a higher or lower water holding capacity depending on the plant selection for the wall, can have their pH and EC's customized to suit the plants, and are easily handled for maintenance and replacement. There is also some discussion involving "active" living walls. An active living wall actively pulls or forces air through the plants le quality to the point that the installation of other air quality filtration systems can be removed to provide a cost savings. Therefore, the added cost of design, planning and implementation of an active living wall is still in question. With further research and UL standards to support the air quality data from the living wall, building code may one day allow for our buildings to have their air filtered by plants. The area of air quality and plants is continuing to be researched. Early studies in this area include NASA studies performed in the 1970s and 1980s by B. C. Wolverton. There was also a study performed at the University of Guelph by Alan Darlington. Other research has shown the effect the plants have on the health of office workers.