Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік өсіру әдісі
Crop growing method
Аграрлық шаруашылықта маусымды ұзарту – бұл өсімдіктерді олардың қалыпты ашық дала жағдайында өсірілу кезеңінен және жинау уақытынан тысқары, немесе осы арқылы қол жеткізілген қосымша уақыт ішінде өсіруге мүмкіндік беретін кез келген тәсіл. Өсу маусымын суық айларға дейін ұзарту үшін, жылытылмаған техникаларды қолдануға болады, мысалы, жабын қаптар, төменгі туннельдер, көпірлі туннельдер немесе парниктер. Дегенмен, тіпті суық температуралар жеңілдірілсе де, көптеген өсімдіктер күннің ұзақтығы 10 сағаттан кем болғанда өсуін тоқтатады және күн ұзақтығы 10 сағаттан асып кеткенде қыс соңында қайтадан өсе бастайды. Жылыжай – жылытылып, жарықтандырылатын жылыжай, ол өсімдіктерді олардың қалыпты өсу маусымы басталғандай сезінуге шатастыратын орта жасайды. Бұл өсіруші үшін маусымды ұзартудың бір түрі болғанымен, бұл терминнің әдеттегі мағынасы емес. Маусымды ұзарту басқа климаттарға да қатысты қолданылуы мүмкін, онда суық және күн сәулесінің қысқаруынан өзге жағдайлар өсу жылын аяқтайды (мысалы, жаңбырлы маусым).
Season extension in agriculture is any method that allows a crop to be grown beyond its normal outdoor growing season and harvesting time frame, or the extra time thus achieved. To extend the growing season into the colder months, one can use unheated techniques such as floating row covers, low tunnels, caterpillar tunnels, or hoophouses. However, even if colder temperatures are mitigated, most crops will stop growing when the days become shorter than 10 hours, and resume after winter as the daylight increases above 10 hours. A hothouse — a greenhouse which is heated and illuminated — creates an environment where plants are fooled into thinking it is their normal growing season. Though this is a form of season extension for the grower, it is not the usual meaning of the term. Season extension can apply to other climates, where conditions other than cold and shortened period of sunlight end the growing year (e. g. a rainy season).
Құрылыстар
Жылытылмаған жылыжайлар (салқын үйлер деп те аталады) ауа райынан қорғайды, мысалы, оптималды емес температура, мұздау немесе құрғату желдері, зиянды жел соққылары, аяз, қар және мұз. Жылытылмаған жылыжайлар суыққа төзімді көкөністердің өсу маусымын күзге дейін, кейде тіпті қыста көктемге дейін ұзарта алады. Жылыжай ішіндегі температура 32 градустан төмен түсіп кеткенде қосымша жылыту қажет болуы мүмкін. Жерге байланысты жылу алмастырғыштар, жылу шахталары, термосифондар немесе «климаттық батареялар» сияқты басқа да жүйелерді жер астында сақталған жылуды алып, жылыжайды жылытуға пайдалануға болады. Политуннельдер (доғаша үйлер): Жылыжайлар металл немесе ағаш қаңқасынан тұрып, шыны немесе берік поликарбонатпен жабылады, ал политуннельдер иісті металл немесе пластик доғаларға тартылған жұқа полиэтилен пленкадан жасалады, көбінесе ұзын «туннельдер» түрінде болады. Төменгі туннельдер кішкентай болады, адам ішінде жүре алмайды, шамамен 2-4 фут биіктікте, және өсімдіктерге қол жеткізу үшін пленканы көтеру керек. Биік туннельдер – коммерциялық өлшемдегі құрылыстар, олардың ішінде еңкеймей жүруге болады және кейде тракторларды пайдалануға да мүмкіндік бар. Кейде политуннельдер екі қабатты пленкадан жасалады және олардың арасына ауа соғылады; бұл жылуды сақтау қабілетін арттырады, бірақ өсімдіктерге жететін күн сәулесінің мөлшерін азайтады. Суық жақтаулар – өсімдіктерді суық ауа райынан қорғау үшін пайдаланылатын, жерге төмен орнатылған, мөлдір шатыры бар жабық кеңістіктер. Суық жақтауларды үй бақшаларында және көкөніс шаруашылығында кездестіруге болады. Олар көбінесе кейін ашық жерге отырғызылатын көшеттерді өсіру үшін қолданылады. Әдеттегі суық жақтау – бұл ағаштан жасалған тікбұрышты құрылым, үстіне ескі терезе орнатылады. Пластмасса пленкасының пайда болуынан бері, ол көбінесе ескі терезелердің орнына қолданылады. Уақытша жабындар: Шағын бақшаларда кез келген жабын түрлерін пайдалануға болады, соның ішінде шыны қопаптар, газеттен жасалған конустар, себеттер, түрлі пластик бөліктері және шөп, жапырақ немесе сабан сияқты мульчалар, олар түнгі уақытта аяз болуы мүмкін болғанда күнделікті тоңнан қорғану үшін салынып, алынады.
Unheated greenhouses (also known as cold houses) offer protection from the weather, such as sub optimal temperatures, freezing or drying winds, damaging wind gusts, frost, snow and ice. Unheated greenhouses can extend the growing season of cold hardy vegetables well into the fall and sometimes even through winter until spring. Sometimes supplementary heating is appropriate when temperatures inside the greenhouse drop below 32 degrees Fahrenheit. Other systems such as ground coupled heat exchangers, thermal chimneys, thermosiphons, or "climate batteries" can also be used to take ground stored heat and use it to help heat a greenhouse. Polytunnels (hoop houses): Whereas a greenhouse has a frame and is glazed with glass or stiff polycarbonate sheets, polytunnels are built with thin polyethylene plastic sheeting stretched over curved frameworks, often extending as long "tunnels". Low tunnels are short enough that a person cannot walk inside them, perhaps 2 to 4 feet tall, and the plastic must be lifted to access the plants. High tunnels are commercial sized buildings, tall enough to walk through without bending and sometimes tall enough to operate tractors inside. Sometimes polytunnels are built with two layers of plastic sheeting and air blown in between them; this increases the insulation factor, but also cuts down on the amount of sunlight reaching the plants. Cold frames are transparent roofed enclosures, built low to the ground, used to protect plants from cold weather. Cold frames are found in home gardens and in vegetable farming. They are most often used for growing seedlings that are later transplanted into open ground. A typical cold frame has traditionally been a rectangle of framing lumber with an old window placed over it. Since the advent of plastic sheeting, it is often used instead of old windows. Temporary coverings: In smaller gardens almost any type of cover, including glass cloches, newspaper cones, baskets, miscellaneous bits of plastic, and mulches such as hay, leaves, or straw can be used as frost protection that is pulled on and off each day when frost is likely to occur overnight.
Басқа әдістер
Ыстық төсек: Ыстық компост массасы жақын маңдағы өсімдікті жылыту үшін бөліп шығаратын жылуды пайдалануға арналған. Әдетте, компост массасының үстіне бірнеше сантиметр топырақ салынады, содан кейін өсімдік осы жылудан пайдаланып өседі. Малч: Өсімдіктердің айналасындағы топыраққа салынатын көптеген материалдар жылуды сақтауға көмектеседі. Органикалық малчтарға сабан, компост және т.б. жатады. Синтетикалық малчтар, әдетте, өсімдіктер өсетін тесіктері бар пластик қабаттар, кең көлемді көкөніс өсіруде жиі қолданылады. Пластик қара болса, оның түсі күннен көбірек жылу сіңіреді, ал пластик мөлдір болса, парниктік эффект тудыруы мүмкін; екі түсінік те малчтау туралы пікірталас кезінде айтылады, бірақ қайсысын таңдау керектігін анықтау үшін далалық сынақтардың нәтижелеріне сілтеме жасалмайды. Органикалық малчтар жылуды оқшаулап сақтаудан басқа, ыдырау процесінен де жылу бөліп шығаруы мүмкін, бірақ оларды дұрыс таңдау қажет, себебі малч ретінде қолданылатын жануар тыңайтқыштарымен бірге жылулық немесе химиялық "күйіп кету" (артық жылу, қышқылдық немесе екеуі де) және колиформды бактериялар да болуы мүмкін. Сондықтан, осы мақсатқа жас компостқа қарағанда ескі компосты пайдалану артық, себебі топырақ микробының алдымен ыдыратуы ыстық фазаны, төмен рН және ішек бактерияларының үстемдігін аяқтайды, бірақ экзотермиялық әлеуеттің бір бөлігін сақтайды. Көтерілген төсек: Топырағы жұмсарылып, айналасындағы жерден бірнеше сантиметрден бір футқа дейін көтерілген төсектер көктемде жылдам жылынады, бұл ертерек егуге мүмкіндік береді.
Hotbeds: a mass of hot compost is used for the heat it gives off to warm a nearby plant. Typically a few centimetres of soil are placed on top of the compost mass, and the plant grows there, above the rising heat. Mulches: many a material placed on the soil around plants will help retain heat. Organic mulches include straw, compost, etc. Synthetic mulches, typically, plastic sheeting with slits through which plants grow, is used extensively in large scale vegetable growing. When the plastic is black, its color may absorb more solar heat, but if the plastic is clear, it may provide a greenhouse effect; both concepts are touted in discussions of mulching, usually without citations of any field trials that might clarify which to choose. Organic mulches, in addition to retaining heat by insulating, can potentially also add some heat from their decomposition, although they must be properly chosen, as factors such as thermal or chemical "burning" (excess heat, acidity, or both) and coliform bacteria accompany animal manure used as row crop mulch. One principle involved is to prefer aged compost over fresh compost for this purpose, as its earlier predigestion by soil microbes ends the early phase of intense heat, low pH, and gut bacteria dominance but still leaves a bit more exothermic potential available. Raised beds: beds where the soil has been loosened and piled a few inches to more than a foot above the surrounding area heat more quickly in spring, allowing earlier planting.