Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Политуннель (сонымен қатар полиүй, дөңгелек жылыжай немесе дөңгелек үй, өсіру туннелі немесе биік туннель деп те аталады) – әдетте болаттан жасалған және полиэтиленмен қапталған, көбінесе жартылай дөңгелек, шаршы немесе сопақ пішінді туннель. Туннельдің ішкі жағы қызып тұрады, себебі күн сәулесі ғимараттың ішіндегі өсімдіктер, топырақ және басқа да заттарды жылумен тез қыздырады, ал жылу ғимараттан шығуға үлгермейді. Ішкі беттерден тараған жылумен қыздырылған ауа туннельдің шатыры мен қабырғаларында сақталады. Температура, ылғалдық және желдетуді политуннельге орнатылған құралдармен немесе желдеткіштерді қолмен ашу-жабу арқылы реттеуге болады. Политуннельдер көбінесе қоңыржай аймақтарда шыны жылыжайлар мен қатарлы егістіктер сияқты қолданылады. Әрбір политуннель қамтамасыз ететін пассивті күн жылытудан өзге, қосымша жылытудың барлық түрлері (жасыл үйлердегі жылытудан бастап, минималды жылытуға дейін, тіпті жылытылмаған үйлерге дейін) қазіргі кезде қолданылады. Жоғары туннельдердің ішінде қатарлы егістіктер мен төменгі туннельдерді орналастыру да кең таралған. Политуннельдер сыртқы ортадағыдан жоғары температура мен/немесе ылғалдылықты қамтамасыз ету үшін пайдаланылуы мүмкін, сонымен қатар өсімдіктерді қатты ыстықтан, күшті күн сәулесінен, желден, бұршақтан және суық толқындардан қорғай алады. Бұл жеміс-жидектерді және көкөністерді әдетте маусымдық емес деп есептелетін уақытта өсіруге мүмкіндік береді; базарлық бағбандар көбінесе маусымды ұзарту үшін политуннельдерді пайдаланады. Маусымды ұзартудан басқа, политуннельдер суыққа төзімді дақылдардың ашық ауада өмір сүруге жеткіліксіз төзімділігі бар аймақтарда қыстауға мүмкіндік береді. Сыртқы температурадан ғана жоғары температура, желдің кептіру әсерінен қорғанышпен бірге, таңдалған өсімдіктердің өліміне ұшырамай, баяу, бірақ сау өсуіне жағдай жасайды. Бұл экваторға жақын орналасқан бірнеше төзімділік аймақтарының температурасын имитациялайтын (және желден қорғайтын) микроклимат құруға мүмкіндік береді. Политуннельде өсімдікке әсер ететін барлық факторды бақылауға болады. Политуннельдер гүл өсіру және өсімдіктер бақшаларында жиі қолданылады, себебі өсімдіктерден алынатын кіріс шығындарды ақтауы мүмкін. Соңғы жылдары политуннельдік құрылымдардың бейімделу қабілеті мал шаруашылығына бейімделу арқылы көрінді. Қазіргі уақытта Ұлыбританияда қой, альпака, ешкі, бұзау және құс өсіру үшін политуннельдерді пайдалану кең таралған.
A polytunnel (also known as a polyhouse, hoop greenhouse or hoophouse, grow tunnel or high tunnel) is a tunnel typically made from steel and covered in polyethylene, usually semi circular, square or elongated in shape. The interior heats up because incoming solar radiation from the sun warms plants, soil, and other things inside the building faster than heat can escape the structure. Air warmed by the heat from hot interior surfaces is retained in the building by the roof and wall. Temperature, humidity and ventilation can be controlled by equipment fixed in the polytunnel or by manual opening and closing of vents. Polytunnels are mainly used in temperate regions in similar ways to glass greenhouses and row covers. Besides the passive solar heating that every polytunnel provides, every variation of auxiliary heating (from hothouse heating through minimal heating to unheated houses) is represented in current practice. The nesting of row covers and low tunnels inside high tunnels is also common. Polytunnels can be used to provide a higher temperature and/or humidity than that which is available in the environment but can also protect crops from intense heat, bright sunlight, winds, hailstones, and cold waves. This allows fruits and vegetables to be grown at times usually considered off season; market gardeners commonly use polytunnels for season extension. Beyond season extension, polytunnels are also used to allow cold hardy crops to overwinter in regions where their hardiness is not quite strong enough for them to survive outdoors. Temperature increases of only above outdoor ambient, coupled with protection from the drying effect of wind, are enough to let selected plant varieties grow slowly but healthily instead of dying. The effect is to create a microclimate that simulates the temperatures of a location several hardiness zones closer to the equator (and protects from wind as well). Every factor influencing a crop can be controlled in a polytunnel. Polytunnels are often used in floriculture and plant nurseries, as the revenue value of the plants can justify the expense. In recent years the true adaptability of polytunnel structures has been realised by adapting them to suit livestock housing. It is now commonplace in the UK to see polytunnels used for housing sheep, alpacas, goats, calves and poultry.
Суас аймақтар
Политуннельдер негізінен қоңыржай аймақтарда жылыжайлар мен көшет қаптары (қатарлық жабындар) сияқты қолданылады. Заманауи конструкциялар егін егу және жинау машиналарын құрылыстың ішінде жылжытуға мүмкіндік береді, осылайша өндіріс автоматтандырылады. Политуннельдер Ұлыбританияда құлпынай өндірісіне маңызды әсер етті. Рассбери және қара жидек сияқты басқа да жұмсақ жемістер де осылай өсіріледі.
Polytunnels are mainly used in temperate regions in similar ways to greenhouses and cloches (row covers). Modern designs allow sowing and harvesting machines to move inside the structures so as to automate production. Polytunnels have had a significant effect on the production of strawberries in the United Kingdom. Other soft fruits such as raspberries and blackberries are also cultivated in the same way.
Басқа өңірлер
Тропиктік климатта температураның қалыпты деңгейден жоғарылауы жиі кездеседі. Мұндай жағдайларда температураны төмендету үшін тұмандатқыштар қолданылады. Бұл полиэтилен үйдің ішіндегі ылғалдылықты арттырмайды, себебі буланып кеткен тамшылар дереу сыртқы ауаға таратылады. Жоғары технологиялық полиэтилен үйлерде топырақты зиянды вирустардан, бактериялардан және басқа да организмдерден тазарту үшін кеңістік және топырақ жылыту жүйелері де қарастырылған. Карнал қаласының жанындағы Гарундада өткен Үнді-Израиль ынтымақтастығы дамушы елдердегі полиэтилен үй шаруашылығының жарқын мысалы болып табылады. Егер дамушы елдер жеміс-жидек және көкөніс өндірушілері үшін, әсіресе Үндістан сияқты халық саны көп елдерде, арнайы қолдау бағдарламасын жасаса, онда ауылдық жерлерден қалаға көшіп кету (сондай-ақ бау-бақша және жеміс-жидек/көкөніс өндірушілерінің азаюы) төмендеуі мүмкін. Бұл, ұзақ мерзімді экономикалық тұрақтылыққа маңызды болып табылатын, ауыл шаруашылығы секторын жақсартуға зор мүмкіндік береді. Әрбір ауылдағы фермерлер қолданатын кішкентай политоннельдер маусымдық және маусымнан тыс көкөніс өндірісін ынталандырады, сонымен қатар жеміс-жидек пен көкөністің бағасын ұзақ мерзімде, жыл бойы тұрақтандыруға және жергілікті нарықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектеседі. Мысалы, Үндістанда қызанақ өсіру мүмкін болмағандықтан, муссон маусымында бағалар күрт өседі. Политоннельдер қызанақ өсіру үшін өте қолайлы ортаны қамтамасыз ететіндіктен, осы кез олардың өсірілуіне ең тиімді уақыт саналады. Үндістанда "Абхинав" фермерлер клубы политоннельдерде гүлдер мен органикалық көкөністер өсіреді.
In a tropical climate, temperatures are prone to soar above all normal levels. In such cases, foggers/misters are used to reduce the temperature. This does not increase the humidity levels in the poly house as the evaporated droplets are almost immediately ventilated to open air. High tech poly houses even have space heating systems as well as soil heating systems to purify the soil of unwanted viruses, bacteria, and other organisms. The recent Indo Israel collaboration at Gharunda, near Karnal is an excellent example of Polyhouse farming taking place in a developing country. If developing countries were to develop a special incentive program solely for fruit and vegetable farmers, especially in demographically large nations like India, then the migration rate from rural to urban areas (as well as the loss of horticultural and fruit/vegetable farmers) to urban areas may be reduced. This brings a huge potential to improve the farming sector, which is key to long term economic stability. The small polytunnels used by each farmer in each village promote the cultivation of vegetables both on season and off season, and would actually help to moderate the market rate for fruit and vegetables in long run, on a year round basis, and would help to satisfy local market needs. For example, in India, the inability to grow tomatoes generates price spikes during the monsoon season. This is seen as an ideal time to grow tomatoes in polytunnels, since they provide the ideal climate for the crop. In India, the Abhinav Farmers Club grows flowers and organic vegetables in polytunnels.
Даму
Шамыршық үйлер кем дегенде 1940 жылдан бері қолданылып келеді, бірақ әр онжылдықта олардың қолданылуы жиілеуде және олардың дизайны үздіксіз дамып жатыр. Дизайнның әртүрлілігі үнемі өзгеріп отыратындықтан, шындығында жоғары туннельдерден төменгі туннельдерге дейін, ең қарапайым қатарлық жабынға дейін толық үздіксіз спектр бар, бірақ олар көбінесе жеке қадамдар ретінде қарастырылады. Дамытудың басты бағыттары: (1) жеңіл конструкциямен және төмен қыналымен бірдей нәтижелерге қол жеткізу және (2) шамыршық үйлерді оңай жылжыту. Жылжымалы шамыршық үйлердің артықшылықтарына инвестицияға жоғары қайтару (бірдей инвестиция бірлігі әртүрлі айларда әртүрлі дақылдарға жылына көбірек пайдаланылады) және топырақты қазу немесе ыдырауын болдырмай, дақылдарды ауыстырудың ыңғайлылығы жатады. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті фермерлерге политуннельдер орнатуға көмектесуде. Бағдарлама 2009 жылдың желтоқсан айында АҚШ Ақ үйінің бағында жарияланды. Ирактағы фермерлер оларды көбірек салып, помидор өсіру үшін тамшылатып суару жүйесін орнатуда.
Hoophouses have existed at least since the 1940s, but they are much more commonly used with each passing decade, and their design continues to evolve. Because of the wide variety of constantly changing designs, in reality there is an entirely continuous spectrum from high tunnels through low tunnels to the simplest row covers, although they are often thought about as discrete steps. Major themes of continuing development are (1) achieving the same results with lighter construction and less cost and (2) making hoophouses easily movable. The advantages of mobile hoophouses include greater return on investment (with the same unit of investment getting greater use per year across different crops in different months) and more flexibility on crop rotation without ever having to bother to dig the soil out of a stationary house (or use soil steam sterilization) to cure greenhouse soil sickness. A US Department of Agriculture program is helping farmers install polytunnels. The program was announced at the US White House garden in December 2009. Farmers in Iraq are building these in increasing number and adding drip irrigation to grow tomatoes.