Кіріспе
Рашель Спехт (1597 – қайтыс болған күні белгісіз) – ақын және poleмист. Ол өзін есімімен гендерлік идеологияны сынаған және poleмика жасаған алғашқы ағылшын әйелі болды. Феминист және кальвинист Спехт ең әйгілісі "Меластомусқа арналған тұсаукесер" (Лондон, 1617) атты трактатымен танымал. Бұл Джозеф Свентамның "Жаман, бекерге жүрген, көңілсіз және тұрақсыз әйелдерге айып тағу" деген мизогиндық трактатына жазған прозалық жауабы және әйелдердің табиғатын және әйелдердің құндылығын қорғап, протестанттық библейлік түсіндірмелерге маңызды үлес қосты. Спехт сондай-ақ "Морталитети Меморандум және түс кіріспесімен" (Лондон, 1621) атты өлеңдер жинағын жариялады, бұл өлім туралы христиандық толғаныс және әйелдердің білімін қорғау.
Rachel Speght (1597 – death date unknown) was a poet and polemicist. She was the first Englishwoman to identify herself, by name, as a polemicist and critic of gender ideology. Speght, a feminist and a Calvinist, is perhaps best known for her tract A Mouzell for Melastomus (London, 1617). It is a prose refutation of Joseph Swetnam's misogynistic tract, The Arraignment of Lewd, Idle, Froward, and Unconstant Women, and a significant contribution to the Protestant discourse of biblical exegesis, defending women's nature and the worth of womankind. Speght also published a volume of poetry, Mortalities Memorandum with a Dreame Prefixed (London, 1621), a Christian reflection on death and a defence of the education of women.
Өмір
Спегт 1597 жылы Англияның Лондонында, кальвинист пастырының қызы болып дүниеге келген. "Ол Лондонның дін қызметкерлері мен саудагерлерінің ортасында тәрбиеленді. Оның үш аға-інісі болған, ал екеуі нәресте кезінде қайтыс болды. Оның аға-інілері Сара, Ребекка және Сэмюэл еді". Оның жазбаларынан оның риторика, логика, классикалық және христиандық мәтіндер, сондай-ақ латын тілінде жақсы білім алғаны және христиандық кітапты жақсы білгені көрінеді. "Рейчелдің білімі сол кездегі жас әйел үшін ерекше болды және оның әлеуметтік жағдайына сәйкес, толықтығымен және ерекшелігімен көзге түсті, себебі ол классикалық білім беру бағдарламасына негізделген". Оның анасының кім екені белгісіз, бірақ ол оған үлкен әсер еткен сияқты. Спегт өзінің анасының өлімін "Өлім туралы естеліктеріне" шабыт көзі ретінде қарастырады. Спегттің құдайы, Мэри Маундефорд (туған тегі Хилл), көрнекті дәрігер Томас Маундефордтың әйелі, тағы бір ықпал етуші болды; Спегт "Өлім туралы естелігін" оған арнады. Рейчелдің әкесі, Джеймс Спейт, Кембридждегі Христос колледжінің діни ғылымдарының докторы атанған. Ол екі лондондық шіркеудің, Милк-стриттегі Әулие Мария Магдалена (1592–1637) және Истчиптегі Әулие Климент (1611–1637) пасторы болды, сонымен қатар діни трактаттардың авторы да болды. "Рахила дүниеге келген кезде ол отыз үш жасқа жуық болды және дін қызметкерлерінің арасында танымал тұлға еді". Оның жалақысы отбасына жайлы тұруға мүмкіндік берді. Спегттің еңбектерінен оның анасы 1617 жылы "Музель" жарияланғаннан кейін және 1621 жылы "Өлім туралы естелік" жарияланғанға дейін қайтыс болғанын білуге болады; Спегттің әкесі 1621 жылдың ақпанында қайтадан үйленді; ол 1637 жылы қайтыс болды. Рейчел Спегт 24 жасында, 1621 жылдың 2 тамызында Лондонның Сент-Мэри Вулчерч Хоуда кальвинист пастыры Уильям Проктерге тұрмысқа шықты. Әкесі тойды өткізбеді, бірақ оған батасын берді. Ол күйеуімен бірге 1627 жылға дейін Эссекс округінің Апминстер қаласында, содан кейін 1634 жылға дейін Лондонның Крипплгейттегі Сент-Джайлста тұрды. Олардың үш баласы болды: Рейчел (1627), Уильям (1630) және Джозеф (1634). Рейчел мен Уильям Сент-Джайлз Крипплгейтте крещениеден өтті. 1634 жылдан кейін ол Саффолк округінің Страдишалл қаласында тұрды. Уильям Проктер 1644 жылы Лаудиандық көзқарастарына байланысты дау-жанжалға байланысты өзінің шіркеуінен қуылды. Рейчел Проктер даулы мәселеге қатысқан. Проктер 1661 жылы Страдишаллда қайтыс болды, және оның әйелі одан бұрын қайтыс болған болуы мүмкін, өйткені ол оның өсиетінен тыс қалды.
Жұмыс
Рейчел Спехт өзін аты-жөнімен гендерлік идеологияны сынаған және оған қарсы пікір білдірген алғашқы ағылшын әйелі деп есептеледі. Спехт өмірінде екі рет жарияланды. Спехттің жазбаларына жауап мақалалары, памфлеттер және поэзия туындылары кіреді.
Меластомус үшін музель
19 жасында Спегт «Меластомусқа арналған музел» (Лондон, 1617) жариялады (тақырыбы «қара ауызға арналған музел» дегенді білдіреді), ол Джозеф Свентамның әйелдерге қарсы мизогиниялық «Леуде, жалқау, көңілсіз және тұрақсыз әйелдердің айыпталуы» (Лондон, 1615) еңбегіне прозалық қарсылық болды. «Спегт – батыстық әйелдердің әйелдерге қарсы әзілдер көбінесе зиянсыз әзілдер емес екенін басылымда мойындаған алғашқыларының бірі. Спегт Свентамның кітабын әйелдерге қарсы күшті шабуыл деп түсіндіреді. Бірінші хаты әйелдерге, ал екіншісі – Свентамға арналған. Екі хатында да ол Аристотель мен Тацит сияқты классиктерден цитаталар келтіріп, грек және рим мифтерінен мысалдар келтіреді». Осы тәсілдерді қолдану арқылы Спегт аудиториясымен сенімділігін және автор ретіндегі беделін қалыптастырады. Спегттің бұл еңбегі Свентамның трактатына жазылған үш жауаптың біріншісі және автордың нақты атымен жарияланған жалғыз жауабы болды. «Эстер Хаманды дарға асты» Ester Sowernam (S[ou]rnam – Swe[e]tnam сөзімен ойын) есімімен жазылған және Спегтті жас, тәжірибесіз пастордың қызы ретінде қарастырады. «Жақын тұрған иттің құрттануы» Constantia Munda (латынша «таза тұрақтылық») есімімен жазылған, Спегтті мақтап, Свентамнан күтілетін шабуылға қарсы қорғаныс позициясын қабылдайды. Свентам Спегтке жауап жазған жоқ, бірақ оның танымал «Әйелдерді айыптау» трактаты 1634 жылға қарай он рет басылып шықты. Свентамның трактаты алғаш рет Томас Тель Трот псевдонимімен жарияланды. «Музелде» Спегт Свентамның атын ашады, оның атымен ақылды акростих арқылы; содан кейін оның трактаты оның атымен қайта басылды. Оның трактаты сол кездегі әйелдерге қарсы жазу дәстүріне тән; ол әйелдердің тәлкекке салу, бекерлік және құндылығының мысалдарына толы, шулы әзілдерге толы. Ағылшын Ренессансы дәуіріндегі әйелдерге қатысты polemic пікірталас көбінесе идеологиялық емес, риторикалық негіздемеге ие, Свентам стилі сияқты; жазушылар моральдық немесе идеологиялық пікірталасқа емес, өздерінің ойын-сауықтары үшін сөздермен ойын ойнады. Өзінің айтқан ниетіне адал болған Спегт Свентамның логикасы мен грамматикасына шабуыл жасайды. Ол оның мінез-құлқын және аргументтерін айыптау үшін сатира мен тапқыр сөздерді қолданады, оны «Діни емес және сауатсыз» деп атайды (Спегт, титул беті). «Спегт стильдік тәсілдерге, соның ішінде антистрефонға сүйенеді, онда ритор өз қарсыласының дәлелдерін қолдана отырып, аргументке қарсы аргумент жасайды. Сондай-ақ, Спегт метафоралар мен салыстыруларды жақсы көреді және оларды Свентамға қарсы аргументін дамыту үшін тиімді пайдаланады». Бірақ Спегт polemic ойындарына қатысудан бас тартады, конвенцияны бұзады. Ол өзінің логикалық негізделген аргументтерін Жазбалар негізінде гендерлік идеологияны өзгерту үшін жасайды. Ең таңғаларлығы – Спегттің интерпретациялық, гендерлік бағытталған тәсілі болды. Ол христиандық жазбаларды, әсіресе Жаратылыс кітабындағы Жаратылыс және күнә туралы оқиғаны қайта интерпретациялады. Оның логикалық және қайта интерпретациялық тәсілі протестанттық библиялық экзегезис дискурсына, сондай-ақ кейбір Якоб әйелдерінің жазулары мен іс-әрекеттеріне әсер етті, олар гендерлік иерархияға қарсы күресті (мысалы, әйелдердің ер адам киімін киюі). Тарихи тұрғыдан алғанда, Спегттің трактаты көптеген деңгейде маңызды. Қазіргі заманның басында әйелдердің жазуы немесе жариялауы сирек кездесетін, ал жазудың білімді, логикалық және риторикалық жағынан жетілдірілген болуы туралы айтудың қажеті жоқ. Оның авторлығы сондай-ақ, Спегттің белгісіз, орта таптық, үйленбеген, жас әйел болғаны үшін де сирек кездесетін. Пікірталасқа қатысқан басқа жазушылардан айырмашылығы, Спегт өзінің жеке басын ер авторға және оның еңбегіне тікелей шабуыл жасайтын жазуына қосуға дайын болды. Спегт өзінің интеллектуалдық қабілетіне сенімді болды және қоғамдық аренаға шығуын дәлелдейтін өзіне деген мықты сезіміне ие болды. Спегт ерлерді бағындыру үшін тарихи түрде қолданылған Киелі кітапты ерікті түрде қолданады, бұл әйелдерге тең құрметпен қарау Құдайдың еркі екенін дәлелдеу үшін; ол ерлерге жақсы әйелдерге қарсы сөйлесе немесе жазаласа, Құдай жазалайтынын ескертуге дейін барады (ескерту: ол «жақсы» әйелдерді нақтылайды), Шпегттің айтуынша, «Құдай оларды уақытша және мәңгілік қадір-қасиетпен теңестірді» (Левльски, 26).
Өлім-жітім туралы меморандумның алдында арман бар
24 жасында Спегт «Морталитети Меморандум с Дриме Префиксі» (Лондон, 1621) атты екі өлеңнен тұратын жинақ жариялады. Ол оны өзінің тәрбиешісі, Мэри Хилл Маундфордқа арнады. Бұл туынды «Меластомус үшін Музель» туындысымен салыстырғанда аз назар аударды. Спегт өзінің поэзия жинағында өзіне қатысты сезімдерін көбірек көрсетеді. Алғашқы өлең «Дриме» деп аталады, ол ерте заманауи дәуірде әйел жазған жалғыз екі жарияланған түс көрінісінің бірі болып табылады. Ол әйелдердің білім алуын жазушының білім әлеміне енуге жасаған күресі мен одан кейінгі күйреуі туралы аллегория арқылы қорғайды. «Дриме» бойынша, әйелдердің білім алуы олардың санасын жетілдіру үшін де, ең бастысы, жанды құтқару үшін де қажет. Ол әйелдер мен еркектердің білім алуға теңдей құқылы екенін – интеллект теңдігіне негізделгенін – және Құдайдың екі жыныстан да барлық қабілетті пайдалануды талап ететінін айтады. Өлеңнің соңына таяу, жынысқа байланысты белгісіз оқиға оның білім алуын тоқтатуға мәжбүр етеді, содан кейін анасы қайтыс болады, ал оның жазуы да тоқтатылуы керек. «Mortalities Memorandum» – протестанттық моральдық эссе стилінде жазылған өлім туралы христиандық толғаныс. Спегт өлеңінде оқырманды өлім туралы ойлануға және оған дайындалуға шақыру үшін классикалық және діни сілтемелерді пайдаланады. Екі өлең көбінесе стиль, тон және мақсатындағы айырмашылықтарға байланысты жеке-жеке, байланыссыз туындылар ретінде зерттеледі. Дегенмен, кейбіреулер алғы сөз ретінде «Дриме» оқырманның «Mortalities Memorandum» түсінігіне әсер етпеуі мүмкін емес дейді. Кальвинист болғандықтан, Спегт өзінің құдайдан берген қабілетін жалпы жақсылыққа пайдалану керектігіне сенді, сондықтан жазуды өзінің нағыз христиандық шақыруы деп санады. Нағыз шақыруын жою және өлім туралы толғаныс тақырыптарын біріктіру, Спегт өмірді «әйелдердің санасы мен жаны үшін білімнің құтқарылуын жоққа шығаратын түрме» ретінде қарастырғанын көрсетеді (Vecchi, 3). Ғалым Мег Лот Браунның сөзіне сәйкес: «Өлең 1056 жолдан тұрады, оның 300 жолы «Дриме» деп аталады; алты жолдық строфалардың ұйқас схемасы abcbdd».
Байланысты мәтіндерге сілтемелер
Мунда, Констанция. "Ақылы бұзылған иттің құрттануы"
Совернам, Эстер. Эстер Хаманды дарға асты
Светнам, Джозеф. Әдепсіз, жалқау, көңілсіз және тұрақсыз әйелдердің айыпталуы.
Sowernam, Ester. Ester hath hang’d Haman
Swetnam, Joseph. The Araignment of Lewde, idle, froward, and unconstant women