Кіріспе

Флетчер класының эсминшісі. USS Harrison (DD 573) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминшісі. Ол осы атпен аталған екінші кеме болды.

Есімдес

Наполеон Бонапарт Харрисон 1823 жылы 19 ақпанда Вирджиния штатының Мартинсбург қаласында (қазіргі Батыс Вирджиния) дүниеге келді. 1838 жылы 26 ақпанда мичман болып тағайындалды және 1844 жылы 20 мамырда мичман дәрежесіне көтерілді. Мексика-Америка соғысы кезінде Калифорнияда, Портсмутта қызмет етіп, генерал Филипп Кернидің жасағын құтқару экспедициясында ерікті болып қатысты. Сан-Францискодан Монтерейге хабарлама жеткізу үшін бес күн бойы шағын қайықпен сапар шекті. 1852 жылы 2 сәуірде кеме шебері, ал 1853 жылы 6 қаңтарда лейтенант болды. 1857 жылдан 1859 жылға дейін «Кумберленд» кемесінде дивизия офицері болып қызмет етті. 1862 жылдың сәуірінде Харрисон Фортс Джексон және Сент-Филип шайқасында «Каюга» канонерлік қайығына қолбасшылық етті, соғыс шебін форттардан асып, Миссисипи өзені арқылы Нью-Орлеанға жеткізді. 1862 жылы 16 шілдеде командир болып тағайындалды. Кейіннен «Джеймс» өзені флотилиясында «Махаска» канонерлік қайығына, Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясында «Миннесота» фрегатына және Оңтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясында түрлі кемелерге қолбасшылық етті. 1865 жылы Чарльстон қаласы түскеннен кейін Портсмут теңіз базасында, Мэн штатының Киттери қаласында қызмет етті. Азамат соғысынан кейін АҚШ Әскери-теңіз академиясында оқытушы болып жұмыс істеді. 1868 жылы 28 сәуірде капитан болып тағайындалды және 1868-1870 жылдары мичмандар командирі болып қызмет етті, содан кейін соңғы кемесі «Конгресс» кемесіне қолбасшылық етті. 1870 жылы 27 қазанда Флорида штатының Ки-Уэст қаласында қайтыс болды.

Құрылыс және іске қосу

Харрисон 1942 жылдың 4 мамырында Техас штатындағы Оранж қаласындағы Consolidated Steel Corporation компаниясымен суға түсірілді, демеушісі – Гарри Б. Хирдтың әйелі; және 1943 жылдың 25 қаңтарында қолданысқа берілді.

1943 жыл

Мексика шығанағы мен Кариб теңізінде сынақтан өткеннен кейін, «Харрисон» Панама каналы аймағына бір сауда кемесін сүйемелдеп, Нью-Йоркке бет бұрды. Кеме 6 сәуірде Нью-Йоркке, ал 2 күннен кейін Чарльстонға жетті. Содан кейін «Харрисон» Нью-Йорктен Касабланкаға бағытталған конвойге қосылды, Жерорта теңізіндегі бірнеше нүктеде тоқтағаннан кейін 1 маусымда Чарльстонға оралды. «Харрисон» кейін «Йорктаун» әуе кемесімен бірге Кариб теңізінде су астына қарсы жаттығуларға тартылды, содан кейін 1943 жылдың 22 шілдесіне дейін аймақта сүйемелдеу міндетін орындады. 1943 жылдың ортасында «Харрисон» Тынық мұхиты флотына бекітілді, онда амфибиялық соғыстың қарқыны артып келе жатқан еді. 22 шілдеде Норфолктан «Лексингтон» әуе кемесімен бірге жолға шығып, 9 тамызда Перл-Харборға жетті және келесі күндерін алдағы маңызды амфибиялық операцияларға дайындыққа жұмсады. Оның міндеті – жапондық аралдарды ұшақтармен шабуылдау кезінде әуе кемелерін күзету болды. Әскер тобы 22 тамызда Маркус, Уэйк және Тараваға қарсы шабуылдар үшін жолға шықты. Осы маңызды алдын ала операцияларды аяқтағаннан кейін, «Харрисон» 21 қазан күні Соломон аралдарына бағытталды, онда құрлықта да, теңізде де қанағатсыз шайқастар жүріп жатқан еді. 4 қарашада Эспириту-Сантоға (Жаңа Гебрид аралдары) жетіп, келесі күні Бугенвильге, Императрица Аугуста шығанағына, күш-жабдықтар тасымалдайтын көліктерді сүйемелдеуге келді. 1 қарашада теңізшілер қонған шығанақты күзетіп тұрғанда, жапондықтар 8-9 қарашада күшті түнгі шабуыл жасады. «Харрисонның» артиллериялық ұшақтары ұрыс кезінде кем дегенде бір ұшақты жойды. Жоққылаушы 14 қарашада Гилберт операциясына қатысты және 20 қарашада алғашқы шабуыл жасақтарын жағаға шығарған кезде қайтадан көліктік тасымалдауды сүйемелдеді. «Харрисон» 29 қарашаға дейін «қанды Тарава» маңында болды, содан кейін Макин маңында күзеттік қызметке кірісті. Содан кейін кеме 7 желтоқсанда Фунафутиге бағытталды және Перл-Харборға 1 қаңтарда жеткенге дейін жаттығулар өткізді. Қаңтар айының көп бөлігін Гавайи суларында өткізіп, Маршалл аралдарын басып алуға дайындық шараларына қатысты.

1944 жыл

Харрисон 22 қаңтарда Оңтүстік шабуыл күштерімен бірге жүзіп, 31 қаңтарда Кваджалейнге келді. Ол «Нью-Мексико» және «Миссисипи» жауынгерлік кемелерін күзетті, ал ірі кемелер жағалаудағы нысандарды атқылағанда, жапондықтар лагунадан қашып кетуге тырысқанда кішкентай танкерді өзінің зеңбіректерімен батырды. Теңізшілер Кваджалейнге қонғанда және атоллдағы көптеген аралдарда ілгері жылжығанда, Харрисон 4 ақпанда лагунаға кірді және жақыннан оттық қолдау көрсетті. Келесі 4 аптада ол жағалауда патрульдеді және лагунада бекінді, 1 наурызда Жаңа Гебрид аралдарындағы Эфатеге аттанды. 7 наурызда Эфатеге келген Харрисон қысқа демалыстан кейін 20 наурызда Жаңа Ирландиядағы Кавиенгке жасалған шабуыл кезінде топты күзетті. 25 наурызда Эфатеге оралған ол шамамен 200 кемеге қосылып, Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы ең ірі операцияны – Голландияны басып алуды бастады. Харрисон 1 сәуірде Жаңа Гвинеяға келді, 19 сәуірге дейін патрульдік және сүйемелдеу операцияларын жүргізді, содан кейін шабуыл үшін Гумбольдт шығанағына бағыт алды. Жауынгерлік кеме және оның әріптестері дұшманның әуежайларын бомбалады және сәтті қонуға көмектесті, содан кейін Харрисон 11 мамырда Соломон аралдарындағы Флорида аралындағы Порт-Пурвиске бір айлық жергілікті жаттығулар мен патрульдерге келді. Микронезияны жаулап алу жоспарындағы келесі қадам – Мариан аралдары болды, және Харрисон 4 маусымда Маршалл аралдарына сол операцияға дайындық үшін жүзді. 8 маусымда Кваджалейнге келген Харрисон 17 маусымға дейін патрульдік және дайындық операцияларын жүргізді, содан кейін Гуамға аттанды. Харрисон 21 шілдеде Гуамға келді және көлік аймақтарын күзеткенмен қатар, жағадағы теңізшілерге оттық қолдау көрсетті. Бұл операция Жапонияның ішкі қорғанысын бұзған ғана емес, Филиппин теңізі шайқасында Империяның әскери-әуе күштеріне соққы берді. Харрисон 16 тамызда Эниветок арқылы Эспириту-Сантоға қайтып келді. Харрисон 22 тамызда Жаңа Гвинеяға аттанды, онда 15 қыркүйекте Моротай аралына контр-адмирал Барбидің қонуын қолдады. Осы маңызды әуе базасын құруға көмектескеннен кейін, эсминец Гумбольдт шығанағындағы үлкен күштер тобына қосылды және 13 қазанда соғыстың ең ірі операцияларының бірі – Филиппинге шабуылға шықты. Харрисон 20 қазанда Лейтеге келді және шабуыл жасаушы күштерге алғашқы кезеңдерде дәл жағалаудан оқ атуды қамтамасыз етті. Содан кейін ол 23 қазанда Гумбольдт шығанағына оралғанға дейін Лейте шығанағында сүйемелдеу міндеттерін атқарды.

1945 жыл

Тынық мұхитындағы ұзақ айлар өткен соң, Харрисон 1 қарашада АҚШ-қа аттанды және 24 қарашада Перл-Харбор арқылы Калифорниядағы Маре-Айленд кеме құрылысы орнына жетті. 1945 жылғы 20 қаңтарда Пёрл-Харборға қайта жөнелгенге дейін ол онда қалды. 7 ақпанда Улитиге келген Харрисон вице-адмирал Марк Митчердің танымал жылдам авианосецтер тобына (кейін 5-ші флоттың 58-ші тобына) қосылды. Ол үш күннен кейін Хорнет, Уосп және басқа авианосецтермен бірге 1942 жылғы Халси-Дулиттл рейдінен кейін Жапонияның құрлықтағы алғашқы шабуылға шықты. Жеңіске жету үшін ең қатаң құпия сақталды, авианосецтер мен олардың эскорттары 16 ақпанда Жапонияға жетіп, Токио аймағына қарсы қирату шабуылдарын бастады. Осы шабуылдардан кейін үлкен күш 19-ы күні жоспарланған Иво Джимаға қонуға қолдау көрсету үшін оңтүстікке жылжыды және 25 ақпанда Токиоға тағы бір шабуылға оралғанға дейін аралдың шығысында қалды. Теңізде жанармай құю арқылы авианосецтер күшінің жылдамдығы мен соққы беру қабілеті көрсетілді. Содан кейін 1 наурызда кемелер фотобарлау миссиясы үшін Окинаваға бағытталды. Бұл аяқталғаннан кейін Харрисон және топтың қалған бөлігі 1945 жылғы 5 наурызда Улитиге келді. Ұлы топ 14 наурызда Окинава операциясын қолдау үшін тағы да Улитиден аттанды, бұл Жапонияға баратын арал жолындағы соңғы аялдама болды. 18-19 наурыздағы қарқынды шабуылдарда авианосецтер Окинаваға шабуылға дайындалу үшін үлкен залал келтірді, ал Харрисон тағы бір жау ұшағын атып түсірді. Окинавадағы жапондық әуе базаларына шабуылдар жасалып, алғашқы шабуыл кезінде Окинавадағы әуе қарсылығы айтарлықтай азайтылды. 1 сәуірде теңізшілер жағаға түскеннен кейін, авианосецтер тобы мен эсминецтер тікелей қолдау көрсетуге бет бұрды. Жапондық күштер Ямато гиганттығымен Окинава жағалауына шабуыл жасады. Окинава маңындағы операциялар кезінде Харрисон камикадзе шабуылдарының күшеюін сезінді. 6 сәуірде Харрисонның артиллериялық ұшақтары екі ұшақты жойды және шабуылдан кейінгі күндері көптеген шабуылдар кезінде авианосецтерді қорғады. 30 сәуірде ол қысқа демалыс үшін Улитиге оралды, бірақ 9 мамырда Окинавадағы американдық күштерге тактикалық қолдау көрсету үшін қайтадан жолға шықты. Қазір 3-ші флоттың құрамына кірген топ осы үлгіде жалғастырды, маусымдағы тайфуннан кейін де Жапонияға қарсы мерзімді шабуылдар жасады. 5 маусымда "Питтсбург" кемесі бауын жоғалтты, ал кемелер 11 маусымда зақымды жөндеу үшін Лейте шығанағына кірді. Үлкен топ 1 шілдеде Жапонияға қарай тағы да аттанды. Келесі екі айда Жапонияға қарсы қирату шабуылдары жасалды, ал Харрисон мен басқа да эсминецтердің қарсы шабуылдарынан қорғалды. Теңізде жанармай құю арқылы авианосецтер өз аралдарына үнемі бомбалауды жалғастырды. Сонымен қатар, Харрисон төрт крейсері мен тағы бес эсмингісімен бірге Хонсюдің солтүстік жағалауында кемелерге қарсы шабуыл жасады, бірақ американдық су және жер бетіндегі күштердің толыққанды жойылғанын көрсетіп, бірде-бір байланыс жасамады. Содан кейін 30-31 шілде түнінде Харрисон және оның эскадрильясы Токио маңындағы Суруга-Ванды басып алды және Фудзи тауының көлеңкесінде теміржол және алюминий зауытының алаңдарын бомбалады. 38-ші топ 15 тамыздағы капитуляцияға дейін Жапонияға қарсы қажырлы шабуылдарын жалғастырды. Харрисон 26 тамызда Гуамға, ал 14 қыркүйекте Перл-Харборға келді. Сол жерде ол "Энтерпрайз" кемесімен бірге Панама каналы аймағына және Шығыс жағалауға аттанды, 1945 жылғы 17 қазанда Бостонға жетті. Бостон қаласындағы Әскери-теңіз күні мерекесінен кейін кеме 3 қарашада Чарльстонға келді және 1946 жылғы 1 сәуірде резервке жіберілді. Харрисон 1965 жылы Филадельфияға, ал 1968 жылы Техастың Ориндж қаласына ауыстырылды. Харрисон Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін 11 ұрыс жұлдызына ие болды.

BAM Cuauhtemoc (E-01)

Кеме 1970 жылғы 19 тамызда Мексикаға жағдайы бойынша сатылды. Ол Мексика Әскери-теңіз күштерінде BAM Cuauhtemoc (E 01) ретінде қызмет етті, бұл атау Мешика ацтектерінің соңғы императоры Куаутемок (шамамен 1502–1525) құрметіне берілген. 1982 жылы қызметтен алынды.