Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Stari Grad – Сербияның Нови-Сад қаласының қалалық ауданы және орталығы. Серб тілінде "Stari Grad" атауы "Ескі қала" деген мағынаны білдіреді.
Stari Grad is an urban neighborhood and the city center of Novi Sad, Serbia. In the Serbian language, the name "Stari Grad" means "Old Town".
Шекаралары
Стариградтың шығыс шекарасы - Кеж жұрттарының шабуылынан зардап шеккендердің жағалауы (Quay of the victims of raid) және Београд жағалауы (Belgrade Quay), оңтүстік шекарасы - Царь Лазар бульвары (Tzar Lazar Boulevard), батыс шекарасы - Бостандық бульвары (Liberation Boulevard), солтүстік-батыс шекарасы - Еврей көшесі (Jewish Street), Шафарик көшесі (Šafarik Street), Жован Суботич көшесі (Jovan Subotić Street) және Темерин көшесі (Temerin Street), ал солтүстік шекарасы - Милош Байич көшесі (Miloš Bajić Street), Республика алаңы (Square of the Republic), Даничич көшесі (Daničić Street), Алтын Егіз көшесі (Zlatna Greda Street), Пашич көшесі (Pašić Street), Серб жазылуының қоғамы көшесі (Matica Srpska Street), Стерия көшесі (Sterija Street) және Хаджи Светич көшесі (Hadži Svetić Street). Іргелес елді мекендер: солтүстікте Подбара, батыста Салайка, Ротквария және Грбавица, оңтүстікте Лиман. Елді мекеннің шығысында Дунай өзені орналасқан.
The eastern borders of Stari grad are Kej žrtava racije (Quay of the victims of raid) and Beogradski kej (Belgrade Quay), the southern border is Bulevar Cara Lazara (Tzar Lazar Boulevard), the western border is Bulevar oslobođenja (Liberation Boulevard), the north western borders are Jevrejska ulica (Jewish Street), Šafarikova ulica (Šafarik Street), Ulica Jovana Subotića (Jovan Subotić Street), and Temerinska ulica (Temerin Street), and the northern borders are Ulica Miloša Bajića (Miloš Bajić Street), Trg Republike (Square of the Republic), Daničićeva ulica (Daničić Street), Ulica Zlatne grede (Zlatna Greda Street), Pašićeva ulica (Pašić Street), Ulica Matice srpske (Matica Srpska Street), Sterijina ulica (Sterija Street), and Ulica Hadži Svetića (Hadži Svetić Street). The neighbouring settlements are: Podbara in the north, Salajka, Rotkvarija and Grbavica in the west, and Liman in the south. In the east of the settlement is the river Danube.
Көршіліктің бөліктері
Stari grad (қала орталығы) Ескі орталық пен Жаңа орталыққа бөлінеді, ал осы екі бөліктің арасындағы шекара – Михайла Пупин бульвары (Булевар Михайла Пупина). Ескі орталық осы бульвардың солтүстік жағында, ал Жаңа орталық – оңтүстік жағында орналасқан. Stari grad-та қаладағы ең көне саябақтардың бірі – Дунай паркі орналасқан.
Stari grad (City Centre) is divided into the Old Centre and the New Centre, and the border between these two parts of the settlement is Bulevar Mihajla Pupina (Mihajlo Pupin Boulevard). The Old Centre is located on the northern side of this Boulevard, while the New Centre is located on the southern side. One of the oldest parks in town, the Danube Park, is located in Stari grad.
Ежелгі заман
Матика серпская кітапханасы орнында қола дәуіріне (б.з.б. 2000-95 жылдар аралығы) қабірістанның бір бөлігі табылған.
A part of a Bronze Age Necropolis (2000 95 B. C. E.) was found at the site of the Library of Matica srpska.
Орта ғасырлар
Орта ғасырларда (13-16 ғасырлар) осы жерде Бакша (Baksa, Baksafalva, Bakšić) аталған елді мекен болған.
In the medieval period (13th 16th century), a settlement named Bakša (Baksa, Baksafalva, Bakšić) existed at this location.
Стариградтың тууы
Стариград (және Нови-Сад) дамыған елді мекен 1694 жылы негізделген. Бұл елді мекен Рачка варош немесе Петроварадинский Шанац деп аталып, Дунай әскери шекарасының бір бөлігі болды. Петроварадин Шанацтың бастапқы аумағы қазіргі Стариградтың солтүстік-батыс және қазіргі Подбараның оңтүстік-батыс бөліктерінде орналасқан. 19 ғасырдың ортасына дейін елді мекен көбінесе батысқа қарай кеңейді, онда Ротквария, Салайка және Грбавица сияқты жаңа қалалық аудандар пайда болды, және тек кейін ғана шығысқа және оңтүстікке қарай кеңейді. Сондықтан, бүгінгі Стариградтың кейбір бөліктері көршілес қалалық аудандардан кейінірек құрылған.
The settlement from which Stari grad (and Novi Sad) developed was founded in 1694. This settlement was known as Racka varoš or Petrovaradinski Šanac and was part of the Danube military frontier. The original area of Petrovaradin Šanac was in the northwest part of today's Stari grad and the southwest part of today's Podbara. Until the middle of the 19th century, the settlement mainly expanded to the west, where new urban districts — Rotkvarija, Salajka and Grbavica — were formed, and only later expanded to the east and south, so that some parts of today's Stari grad are newer in origin than some neighboring urban districts.
Кіші және үлкен лиман
1845 жылғы Бас қала құрылысы жоспарында қаланың шығыс шекарасын Алексе Шантица, Жележничка, Народног героја және Змай Йовина көшелері құрады. Қала орталығының оңтүстікке және шығысқа қарай кеңейе бастауы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардан кейін ғана болды, сол кезде Стариградқа қазіргі келбеті берілді. Бүгінгі Стариградтың оңтүстік-шығыс бөлігі бұрын "Мали Лиман" (Кіші Лиман) және "Велики Лиман" (Үлкен Лиман) деп аталатын, олардың көп бөлігі қазіргі Лиман аудандарының құрамына кіреді. 1930 жылдардың басына дейін Кіші Лиман көлдерге, құмдарға, су өсімдіктеріне, қамысқа және шалғынды жерлерге толы болды. Кіші Лиман бүгінгі Дунай паркін және Дунай бойындағы, бұрынғы теміржол төбесіне қарай созылған аймақты қамтыды, оның астында Ұлы Лиманға жалғасқан жер асты жолдары орналасқан. Кіші Лиман аймағы Дунай, Дунай көшесі, Змай Йовина көшесі, Король Александр көшесі және теміржол төбесімен (қазіргі Царь Лазарь бульвары) шектелген. Кіші Лиманда қайықпен балық аулау кең таралған, ал Дунай бойында, Қалашыққа қарай "Брукшанац" (Bruckschanc) деп аталатын ғимараттар тобы болды – бұл понтон көпіріне қорғаныш берген шағын бекініс. Өзен ағысымен бірнеше жүз метр жоғарыда су үстінде ағаштан салынған ғимаратпен алғашқы қалалық жағажай орналасқан. Кейіннен бұл жағажай қаланың су тасқынынан қорғану үшін бұзылды. 1911 жылы "Штранд" атты жаңа қалалық жағажай ашылды, ол бүгінгі Лиман ауданының жағалауында орналасқан. Кіші Лиман атауы жер толық құрылыспен жабылғанда және орталық қалалық бөлік Дунайға қосылғанда толығымен жойылды.
In The General Urban Plan of 1845, the eastern border of the city's area was made up of the streets of Alekse Šantića, Želežnička, Narodnog heroja and Zmaj Jovina. The major expansion of the city centre towards the south and east occurred only after World War I and World War II, when Stari grad was given its present appearance. The southeastern part of today's Stari grad in the past was called "Mali Liman" (Little Liman) and "Veliki Liman" (Great Liman), which most of which is part of modern day Liman neighborhoods. Up until the early 1930s, the Little Liman contained ponds, sandbars, water plants, willows and meadows. Little Liman covered today's Danube Park and the area along the Danube towards the former railway embankment, under which were the underpasses that connected to the Great Liman. The area of Little Liman was framed by the Danube, the Danube Street, the Zmaj Jovina Street, the King Alexander Street and the railway embankment (today's Tsar Lazar Boulevard). In Little Liman, fishing from boats was common, and along the Danube, towards the Fortress, there was a collection of buildings called the Brukšanac (Bruckschanc), a small fortification that provided protection for a pontoon bridge. A few hundred meters upstream was the first city beach, with a wooden building on the water. This beach was later torn down to make room for the city flood embankment. The new city beach called Štrand would open in 1911 and would is located in what is today the banks of the Liman neighborhood. The name Little Liman was completely lost when the terrain was fully built and thus the central city core connected to the Danube.
Халық саны
JKP Informatika Novi Sad-тың 2010 жылғы деректеріне сәйкес, Стариградтағы тұрғындардың саны 17 383 адамды құрады. Онда тіркелген үш жергілікті қауымдастық: "Стари град" – 4 153 адам; "Сонья Маринкović" – 6 162 адам; "Бірінші воевод жаяуы әскер бригадасы" – 7 523 адам. 2022 жылдан бастап, Стариград ауданындағы үш жергілікті қауымдастықта барлығы 18 506 тұрғын тіркелген: "Стари град" – 3 963 адам; "Сонья Маринкović" – 6 088 адам; "Бірінші воевод жаяуы әскер бригадасы" – 8 455 адам.
According to the data from JKP Informatika Novi Sad for 2010, the population of Stari grad was 17,383 residence. The registered residence in there three local communities were: "Stari grad" with 4,153; "Sonja Marinković" with 6,162; "Prva vojvođanska brigada" with 7,523. Since 2022, Star grad neighborhood in total has about 18,506 residents registered in its three local communities: "Stari grad" with 3,963; "Sonja Marinković" with 6,088; "Prva vojvođanska brigada" with 8,455.
Ғимараттар
Стариградта орналасқан маңызды ғимараттардың кейбіреулері: Қала әкімдігі, Епископ сарайы, Ақ Бановина, Спенс спорт орталығы, Воеводина футбол стадионы.
Some of the important buildings located in Stari grad are: City Hall, Bishop's Palace, White Banovina, Spens Sports Center, Vojvodina football stadium.
Шіркеулер
Стариградта орналасқан шіркеулер: Мария атындағы католик шіркеуі, Минстер православ шіркеуі, Николаевская православ шіркеуі, Әулие Георгий православ кафедралық соборы, Успенская православ шіркеуі, Нови Сад синагогасы, Грек католик шіркеуі.
A churches located in Stari grad: Name of Mary Catholic Church, Minster Orthodox Church, Nikolajevska Orthodox Church, Saint George's Orthodox Cathedral, Uspenska Orthodox Church, Novi Sad Synagogue, Greek Catholic Church.
Мекемелер
Стариградта орналасқан маңызды мекемелер: Воеводина автономиялық провинциясының Парламенті, Воеводина автономиялық провинциясының Үкіметі, Серб Матикасы, Серб Матикасы кітапханасы, Серб Матикасы галереясы, Серб ұлттық театры, Жастар театры, Воеводина мұражайы, Воеводина мұрағаты, Нови-Сад ашық университеті, Серб ғылым және өнер академиясының бөлімшесі, Воеводина ғылым және өнер академиясы, Халық кітапханасы, Нови-Сад мәдени орталығы, Нови-Сад телеарнасы, Нови-Сад радиосы.
Important institutions located in Stari grad: Parliament of the Autonomous Province of Vojvodina, Government of the Autonomous Province of Vojvodina, Matica Srpska, Library of Matica Srpska, Gallery of Matica Srpska, Serbian National Theatre, The Theatre of Young, Museum of Vojvodina, Archive of Vojvodina, Novi Sad Open University, Offset of the Serbian Academy of Science and Art, Vojvodina Academy of Sciences and Arts, People's Library, Cultural Centre of Novi Sad, Novi Sad Television, Novi Sad Radio.