Кіріспе

XIX ғасырда Америка Құрама Штаттарында сайлау науқанын жүргізудің бірқатар жаңа әдістері пайда болды. Көбінесе бұл техникалар түпнұсқа болды, Еуропадан немесе басқа жерден көшірілген жоқ. Сайлау науқандары сайлау құқығының кеңейтілуімен де өзгерді – штаттар сайлауға қатысу үшін мүліктік және салық талаптарын жоюды немесе азайтуды бастады, ал XIX ғасырдың басында еркін ересек ақ еркектердің басым көпшілігі дауыс бере алатын болды (Род-Айленд 1844 жылы үлкен көтеріліс болғанға дейін бас тартты). Қайта құру дәуірінде Конгресстегі республикашылар екі нәсілді сайлаушылар құру үшін әскерді пайдаланды, бірақ 1877 жылы әскерлер алынып тасталғаннан кейін, афроамерикандықтар бірте-бірте Оңтүстік Америкадағы бір партиялық жүйеде саяси билігін жоғалтты. 1890 жылдан кейін Оңтүстікте афроамерикандықтар көбінесе дауыс беру құқығынан айырылды. Жүйе жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейде үкіметке басымдық білдірген екі ірі партиямен сипатталды және көптеген сайлаушыларды адал қолдаушылардың "армиясына" біріктірді. Көптеген шағын үшінші партиялар болды, олар көбінесе қысқа өмір сүрді немесе маңызды болған жоқ. Федералдық, штаттық және жергілікті лауазымдарды сайлаудың күрделі жүйесі сайлау науқандарының жиі және саяси билік тұрғысынан маңызды екенін көрсетті. Көптеген мемлекеттік қызметтер партия мүшелеріне таратылды. Бұл лауазымдар құрметті болып саналды және көбінесе жақсы жалақы төленді. Патронаттық лауазымға орналасудың ең жақсы жолы – жеңімпаз партияның сайлау науқанында жұмыс істеу болды, және еріктілер көптеп табылды. Сайлаулар американдықтарға көптеген жаңалықтарды жеткізді. 1828–32, 1854–56 және 1894–96 жылдардағы сайлаулар әдетте жаңа бағыт беруші сайлаулар деп есептеледі.

Әскери стиль

XIX ғасырдағы саяси партиялар өздерін әскер ретінде – тәртіпті, иерархиялық ұрыс ұйымдары ретінде қарастырды, олардың миссиясы нақты анықталған қарсыласты жеңу болатын. Егер жеңіліске ұшыраса, олар шегінуді, қайта топтасуды және күні туғанда қайта күресуді білді. Жеңіске жетсе, онда жеңіс тәтті болды. Көптеген саяси көшбасшылардың әскери офицер ретінде тәжірибесі болған, тіпті жауынгерлік қақтығыстарға қатысқан кездерде, партияларды әскери үлгідегі басқару тізбесі бойынша құру логикалық көрінді. Саяси шайқас жүргізу үшін партия басқару тізбесін дамыту қажет болды. Мемлекеттік және ұлттық үміткерлер әдетте мойындалған көшбасшылар болды. Сайлаудан кейін басшылық мемлекеттік және округтік комитеттерге, кейде мемлекеттік «басшыларға» қайта оралды, ұлттық төрағаның билігі шектеулі болды. Округтік комитеттер штаттық конвенцияға делегаттарды жіберді, онда штаттық үміткерлер таңдалды. Өз кезегінде, округтік комитеттер жергілікті конвенцияларға – кез келген өзін партиялық деп санайтын адамға ашық митингтерге негізделген. 1790 жылдары Томас Джефферсон мен Александр Гамильтон, 1830 жылдары вигтер сияқты, ұлттық астанадан тыс жұмыс істеу арқылы қолдаушы партияларын құрды. Ал, негізгі үшінші партиялар, әдетте, штаттық деңгейде пайда болды, олардың ішінде антимасондар, республикашылар, «білмейтіндер» және популистер бар еді. Антимасондық қозғалыс көптеген жаңалықтарды тудырды немесе кеңейтті, олар басқа партиялар арасында қабылданған практикаға айналды, соның ішінде партиялық конвенциялар мен партиялық газеттерді ұйымдастыру. Демократтарға қарағанда, олар әрқашан таңдалған үміткерлерге берік партиялық адалдықты баса көрсетті, вигтерге антимасондық мұра партия басшыларының саяси маневрлеріне сенімсіздік тудырды. Олар халыққа үлкен митингтер, шерулер және сөздер арқылы тікелей үндеу жасады. Сонымен қатар, антимасондар вигтер партиясының демократтарға балама ретінде көтерілуіне көмектесті, конвенциялар, газеттер және антимасондық ұстанымдар, соның ішінде ішкі жақсартулар мен тарифтер вигтер тарапынан қабылданды. Теодор Рузвельт 1901 жылы президент болғанға дейін Нью-Йорк қаласының саясатына белсенді қатысты. Ол машинаның қалай жұмыс істейтінін былай түсіндіреді: Біздің қаламыздағы партия ұйымы әскердікіне ұқсас. Бір үлкен орталық басшы, оған сенімді және қабілетті лейтенанттар көмектеседі; олар әртүрлі округтік басшылармен байланыс жасайды, оларды кезекпен қорқытып, көмектеседі. Округтік басшының өз кезегінде жартылай бағынышты, жартылай одақтас адамдары бар; соңғылары сайлау округтерінің капитандырын және т.б. таңдайды және қарапайым жұмыскерлермен байланысқа түседі. Читам көптеген маңызды мәселелерді, соның ішінде жаппай митингтерді, қосымша ұйымдарды, әйелдер топтарын, музыканы, памфлеттерді және баннерлер, шеру формалары мен түймелер сияқты материалдық заттарды егжей-тегжейлі зерттейді.

Партизандарды жалдау

1800 жылға қарай Джефферсон республикашылары ел бойынша әскер жинаудың жақсы дамыған жүйесіне ие болды, сондай-ақ штат және жергілікті партия басшылары байланыста болу үшін хат алмасу жүйесін пайдаланды. Бостон федералисінің айтуынша: «Жакобиндер өздерінің тәртібін толық жетілдірді; олар жаттықтырылған, офицерлік лауазымдарға тағайындалған, полктерге бөлінген және біздің милициямыз ешқашан жете алмаған тәртіпке бағыныштылыққа келтірілген». Федералистер қарсыластарының тактикасын үлгі алуға тырысты, бірақ олар әрқашан элиталық болғандықтан, халықтың қолдауының маңыздылығын толыққанды бағалай алмады. Демократиялық-республикалық партияның Конгресстегі қауымдастығы партияның президенттік үміткерлерін таңдады, ал федералистер 1812 жылы ұлттық конвенттің әлдеқайда икемді жүйесін ойлап тапты. Қауымдастықтан өзгеше, конвент әр округтегі сайлаушыларды өкілдік етті, ал делегаттар үміткерлерді іріктеу міндеті үшін арнайы таңдалды. 1830 жылдарға қарай конвентке қатысу адамның партиямен байланысын анықтайтыны және конвентте таңдалған үміткерлерді қолдау қажеттігі қалыптасқан стандартқа айналды. 1860 жылы оңтүстік демократтары, ал 1912 жылы Рузвельттің қолдаушылары сияқты, үміткерлер таңдалғанға дейін конвенттен бас тартуға болатын. Нью-Йорк демократтары әрдайым «қатаң» және «жұмсақ» топтарға бөлінетін, ал вигтер де кейде жарылып қалатын. Әдетте, екі топ та өздерінің тізімі бірден-бір заңды партия тізімі деп мәлімдейтін. Уильям Дженнингс Брайан 1896 жылы көптеген талаптарды біріктіру тәсілін жетілдірді, бірден тұрақты демократ, күміс республикашыл және тұрақты популист ретінде сайлауға түсті. Барлық партияның сайлаушылары оған өздерінің партиялық адалдығын сақтай отырып дауыс бере алатын. Көп ұзамай көптеген штаттар бір адамның бірнеше тізім бойынша сайлауға түсуіне тыйым салды – «бір адам, бір партия, бір платформа» қағидасы кеңінен қолданылатын болды (Нью-Йорк штатынан басқа, онда 1830 жылдардан бері үшінші, төртінші және бесінші партиялар гүлденуде).

Сайлаушыларды жұмылдыру

Кампанияның негізгі стратегиясы – сайлаушылардың мүмкіндігін барынша жұмылдыру болды. Жаңа қолдаушылар табу үшін саясаткерлер өз аймақтарында жүйелі түрде сайлау науқанын жүргізіп, сол кездегі мемлекеттік және ұлттық мәселелерді талқылап, қандай тақырыптарға жақсы жауап алатындарын бақылады. Осындай үлкен, күрделі және көп түрлі елде саясаткерлер азаматтардың, әсіресе өз этникалық-діни топтарына адал екенін анықтады. Бұл топтардың ерекше моральдық көзқарастары мен саяси қажеттіліктері болды. Вигтер мен республикашылар пьетестік және евангелистік дін өкілдері арасында қолдау табуда ерекше табысқа жетті. Қайта құру кезеңінде (1866–1876) республикашылар афроамерикандықтар арасындағы күшті базасының арқасында Оңтүстікте үстемдік құрды, оған Scalawags та қосылды. Демократтар католиктер мен басқа да жоғары шіркеу (литургиялық) топтары, сондай-ақ минималды үкіметті қалайтындар және афроамерикандықтарға саяси немесе әлеуметтік теңдік берілмеуін талап ететін ақ адамдар арасында жақсы нәтижелер көрсетті. Партиялар экономиканы жаңғырту және батысқа қарай кеңею сияқты мәселелерде өзіндік ұстанымдар қалыптастырғанда, сайлаушылар бірінші немесе екінші партияға тартыла бастады. Вигтер мен республикашылар банктерді, теміржолдарды, фабрикаларды және тарифтерді қолдау арқылы экономиканы жаңғыртуды белсенді түрде қолдады және шаруашылық өнімдері үшін қалалардағы дамыған ішкі нарыққа уәде берді. Вигтер әрқашан кеңеюге қарсы болды, ал республикашылар 1898 жылға дейін осы позицияны сақтады. Демократтар шаруалардың аграрлық құндылықтары, батысқа қарай кеңею және ауылдық өмірдің Джефферсонның идеяларымен үйлесуі туралы айтты. Екі партия да үгіт-насихат клубтарын құрды, мысалы, Wide Awakes, онда жас жігіттер ерекше киім киіп, түрлі-түсті туларын ұстап, факелдермен шеруге шықты. Ғасырдың соңына қарай Орта Батыстағы партиялар бірігіп, штаттардың барлығындағы сайлаушылардың 90 пайыздан астамын жұмылдырды, ал 1896 жылы Иллинойс, Индиана, Айова, Мичиган және Огайо штаттарында 95 пайыздан асты. Кейбір округтерде 100%-ға жетті, бірақ бұл алаяқтықтан емес, партиялар санақтан тыс қалған адамдарды іздеп тауып алғандықтан болды. Ірі қалалардағы муниципалдық сайлауларда алаяқтық орын алды, онда аудандық басшылар нақты сыйлықтар күте алатын. Оңтүстіктегі Қайта құру кезеңінен басқа, президенттік сайлауларда алаяқтық аз болды, себебі жергілікті қызметкерлер президенттік сыйлықтарға үміткер болған жоқ. Көтеріліс жасаудың ең жақсы жолы – өзіңің көтерілісіңізді көрсету. Партиялар митингтер, шерулер, тулар, төсбелгілер және басқа да белгілерді қолданып, партиялық көзқарасты көрсетті және осындай күшпен жеңіс сөзсіз болмауы керек екенін насихаттады. Жеңілген тарап көбінесе таңғалып, жеңіліске нашар ауа райы немесе сатқындық сияқты табиғаттан тыс факторларды жатқызуға бейім болды.

Қаржыландырушы тараптар

Үгіт науқандары ғасырдың көп бөлігінде ішкі қаржымен қамтылды. Лауазымға үміткерлер өздерін спикер ретінде ерікті түрде ұсынды; бай көшбасшылар ақшалай үлестірді, ал қамқоршылықпен тағайындалғандар партия үшін жұмыс істегеннен өзге, жалақыларының 2-ден 5 пайызын қайтарды. Жүйенің мәселесі – жеңімпаздың азабы: тартысты сайлауда үгіт-насихат жетекшілері бірдей пайдалы лауазымдарды қайта-қайта уәделейді. Егер олар жеңіліске ұшыраса, ешқандай айырмашылық болмады; егер жеңіске жетсе, бұл қолдаушыларды наразы етуге кепілдік беретін мүмкін емес міндетке тап болды. Мысалы, Авраам Линкольн 1848 жылы Закари Тейлордың батыстағы негізгі қолдаушысы болды және Құрама Штаттардың Жер басқармасының комиссары болуды қалады. Оның орнына, жақсы жалақы төленгенімен, Иллинойстағы мансабын аяқтайтын Орегон штатындағы жұмыс ұсынылды. Линкольн бұл ұсыныстан бас тартып, партиядан шықты. Ғасырдың соңында мемлекеттік қызмет реформасы күшейгеннен кейін жаңа кіріс көздері қажет болды. Марк Ханна 1896 жылы осы мәселені шешті, ол корпорациялардан үгіт науқанының үлесі үшін жүйелі түрде төлем жинады.

Демократияның іс жүзіндегі көрінісі

1820 жылдары әрбір мемлекеттік қызмет сайланды немесе сайланған шенеуніктер таңдады. 1848 жылдан кейін көптеген штаттар конституцияларын қайта қарастырып, судьяларды белгілі мерзімге сайлауға және басқалар сияқты сайлаушылардың алдында үгіт жүргізуге міндеттеді. Басқа елдерден өзгеше, көптеген түрлі лауазымдар сайланды, сайлау күндері кезең-кезеңмен белгіленді, сондықтан үнемі үгіт-насихаттан тынығу аз болды. Саясаткерлер сайлаушылардың жаңа топтарын анықтаған сайын, сайлау құқығының дәстүрлі мүлік талаптарын жоюға ұмтылды. Республикалық принциптердің талабы бойынша, әрбір адамның сайлауға қатысуға және шын мәнінде дауыс беруге құқығы болу керек еді. Кейбір штаттар иммигранттарға азаматтыққа өтініш беруден бұрын дауыс беруге рұқсат берді, ал басқа жерлерде партиялар натурализация процесін жеңілдетті. Ғасырдың ортасына қарай, дерлік барлық ересек ақ нәсілді ер адам сайлауға қатысуға мүмкіндік алды – шындығында, 1860 жылы жалпыұлттық сайлауға қатысу көрсеткіші 81 пайызға жетті. Америка Еуропадан өзгеше болды, онда орта тап, шаруалар және жұмысшылар сайлау құқығын талап ету үшін күш біріктіруге мәжбүр болды. Ғасырдың соңында американдықтар шаруалар мен жұмысшылар қозғалыстарын құрды, бірақ көпшілігі партиялық емес еді, ал кандидаттарды тікелей ұсынғандары бір-екі сайлаудан аспады.

Демократия және өнер

Джордж Кейлеб Бингем (1811–1879) – американдық суретші, 1850-ші жылдардағы сайлауларға арналған суреттері тарихшыларға халықтың қатысуымен дамыған демократияның күрделігі мен мән-жайларын түсіндіруге көмектеседі. Суреттер көп жыл бойы көрмелерде болды, американдықтар оларды көру үшін ақша төледі, өйткені олар өздерін саяси оқиғалардың қатысушылары ретінде көруге мүмкіндік берді. Бингемнің сайлау сериясы үш картинадан тұрады: «Аудандық сайлау», «Шешендік сөйлеу» және «Халықтың үкімі». Бингем бұл серияны тек Миссури штатының ғана емес, бүкіл елге таныстыруды жоспарлаған. Ол еркін халық және еркін институттар туралы ойын тарату мақсатымен суреттерін Вашингтонда көрсетіп, Конгресс кітапханасы комитетінен оларды сатып алуын сұрады, осылайша американдық көшбасшылар оларды көре алатын еді. Бірақ Конгресс кітапханасы комитеті оның үш картинасын сатып алудан бас тартқан соң, ол суреттерін Сент-Луис қаласындағы Саудагерлер кітапханасы қоғамына уақытша берді.

Облыстық сайлау

Сайлау сериясы үшін жасалған алғашқы картина Миссури штатындағы дауыс беру процесін көрсетеді. "Аудандық сайлау" картинасы әртүрлі әлеуметтік топтардан шыққан түрлі адамдарды бейнелейді: ойын ойнап жүрген жас ұлдар, сайлау туралы әңгімелесіп тұрған екі ер адам және дауыс беру үшін баспалдақпен көтеріліп бара жатқан көптеген адамдар. Суретте "Халықтың еркі – жоғарғы заң" деген жазуы бар ту бар. Бұл Бингем үшін өте маңызды ұстаным болды. Ол адамдардың өз ойларын бөлісуге құқылы екеніне сенді, сондай-ақ 1846 жылы халықтың еркіне бағынбағаны үшін заң шығарушы орган мүшелігінен айырылғанын ойлады. Суреттің фонындағы диірмен – жергілікті ерекшелік қана емес, сонымен қатар диірменді саяси символ ретінде пайдаланған Виг партиясының үміткеріне сілтеме жасайды. Кедр шелектері тағы бір Виг партиясының үміткерін еске түсіреді, ол оларды өз саяси символы ретінде қолданған. Бингем "Аудандық сайлау" картинасында судьяның алдында тиындарды лақтырып жатқан екі адамды көрсеткен. Бұл екі адам бұрынғы губернатор Мармадуктың Бингем мен оның қарсыласы Эразм Саппингтон арасындағы сайлауға жасаған тікелей тікесін көрсетеді. Бингем сонымен қатар, өзінің сенімі болған – барлық адамға тең сайлау құқығын көрсету үшін оқиғаны қасақана сыртта бейнеледі. Оқиғаның ашықтығы саясаттың үкіметтің жасырын есіктерінің артында емес, ашық түрде жүзеге асуы керектігін көрсетеді. Барлық адамға тең сайлау құқығы туралы идея Бингемнің халық еркі туралы ойымен үйлеседі: әркімнің дауыс беруге құқығы болуы керек, өйткені халықтың еркі – жоғарғы заң болуы тиіс. Бір сыншы картинаның американдық принциптерді қорлап, алдыңғы планға маскүнемнің дауыс беруі сияқты детальдарды қосу арқылы оларды мазақ еткенін айтты. Сыншы Бингемнің ішімдік ішу мен құмар ойындарды сайлау процесінің бір бөлігі ретінде көрсету арқылы саяси процеске қаралап, оны жамандағанын мәлімдеді.

Стамп сөйлейді

Екінші картинада, "Шешендік сөйлеу" деген суретте, саясаткер Миссури тұрғындарына өз жағына дауыс беруге көндіреді. Суреттегі үш тұлға жарқын ақ киімдерімен ерекшеленіп тұрады: "Шешен", "Ерекше азамат" (шешеннің қарсысында отырған адам) және "Шағын кәсіпкер" (суреттің ортасында тұрған жас бала). Сурет салу алдында Бингем осы үш адамның алдын ала эскиздерін жасаған, олар американдық саясаттың өткені, қазіргісі және болашағы туралы оның ойларын бейнелейді. Бингемнің эскизінде көрсетілгендей, "Ерекше азамат" өткенді білдіреді, себебі адамның өткір сызықтары мен әдемі киімдері оның өз нанымын өзгертуге дайын еместігін, керісінше халық арасында жұмыс істеуге ұмтылғанын көрсетеді. Оның өткір сызықтары американдық саясаттың қазіргі заманын бейнелейтін "Шешеннің" жұмсақ қисықтарымен қарама-қайшы келеді. "Шешен" жиналған көпшіліктің қалауына бейімделу арқылы оларды өз жағына тартады, бұл көрермендерге созылған иілген қолмен көрсетілген. "Шағын кәсіпкер" болашақты білдіреді. Бұл бала адамдардың ақшаға көбірек, ал саясатқа азырақ назар аудара бастағанын көрсетеді, бала сияқты, оның айналасындағы пікірталасқа немқұрайлылығы да осыны көрсетеді. Осы үш адам "Джефферсон дәуіріндегі мемлекет қайраткерлері мен помещиктерді, Джексон дәуіріндегі популисттерді, партиялық адалдарды және ойсыз азаматтарды, сондай-ақ жалпы өмірден оқшауланған, материалистік болашақты" бейнелейді.

Халықтың үкімі

Бингхамның «Шайлау сериясының» соңғы суреті «Халықтың үкімі» – серияда бейнеленген оқиғаның аяқталуын көрсетеді. Бұл суретте Бингем құлдық, тыйым салу және өкілдік үкіметке қатысты бірнеше саяси ойлар мен идеяларды қамтыды. 1850-ші жылдардың басында тыйым салу қозғалысы күшейді және көбірек штаттар алкогольге тыйым салды. Герман Хамфридің «Тыйым салу мен құлдықтың арасындағы параллель» атты кітабы құлдыққа қарсы күресті тыйым салумен байланыстырды. Бингем «Адамгершілікке еркіндік, жамандыққа шектеу» деген баннерді суреттеп, тыйым салу және құлдыққа қатысты өз көзқарасын білдірді. Баннерде халықтың еркіндігі үшін жамандық пен ішімдікке шектеу қою қажеттігі туралы айтылған, бұл тыйым салуға сілтеме жасайды. Содан кейін баннер Бингемнің құлдыққа қатысты ойларын көрсетеді, тыйым салу қозғалысы мен құлдыққа қарсы қозғалыстың байланысын пайдаланып, Бингемнің құлдыққа теріс көзқарас білдіргенін және осы көзқарасты тыйым салумен бөліскенін көрсетеді.

Пак журналы

Puck Magazine – демократтарды қолдап, республикашылдарды әжуалайтын саяси юмор журналы болған. "Қанды көйлекті көрсету" деген тіркес, саяси шейіттердің қанын қайтаруға шақырып, эмоцияға еріккен қарсы саясаткерлерді сынау үшін пайдаланылған. Бұл фраза, Массачусетс штатының Бенджамин Франклин Батлердің АҚШ Өкілдер палатасында сөйлеген сөзінде, Ку-Клукс-Кланның Реконструкция дәуірінде қамшымен жазалаған адамның қанмен боялған көйлегін көрсеткен деген ойдан шығарылған оқиғадан кейін танымал болды. Батлер Кланды айыптаған сөз сөйлегенімен, ол ешқашан қанды көйлекті көрсеткен емес.