Кіріспе
Scincus scincus, сонымен қатар көбінесе құм балық скині, жалпы құм балық немесе жалпы скинк деп аталады, бұл құмда қазуға немесе жүзуге бейімділігімен ерекшеленетін скинк түрі. Ол Сахара шөлінде және Арабия түбегінде табиғатта өседі, бірақ басқа жерлерде де үй жануары ретінде ұсталады.
Scincus scincus, also commonly known as the sandfish skink, common sandfish or common skink, is a species of skink notable for its burrowing or swimming behaviour in sand. It is native to the Sahara Desert and the Arabian Peninsula, but is also kept as a pet elsewhere.
Сипаттама
Алжирдің құм балығы деген атау оның құмда жүзіп жүргендей қозғала алу қабілетінен пайда болды. Ересек дала скинкілердің ұзындығы, қысқа құйрығын қоса алғанда, әдетте 20 см (8 дюйм) шамасында болады. Дала скинкі шөлдің ыстығына төтеп берудің ерекше жолын өркендеткен: ол жұмсақ, бос құмға суға батып сіңе алады. Бұл скинктің ұзын, үшбұрышты мұрыны және төменгі жағы кіріңкі болған себет тәрізді жауырыны бар. Оның денесі тығыз, конус тәрізді, тегіс, жылтыр қабықшалармен жабылған, тәжірибесіз көзқарасқа майлы көрінеді, ал аяқтары қысқа, мықты, ұзын, жалпақ және жиекті қапақша тәрізді аяқтарымен жабдықталған. Құйрығы қысқа, ұшқақ нүктеге дейін тартылады. Бұл түрдің түсі тартымды деп есептеледі – сары-карамель түсіне қоңыр-қара жолақтар үйлеседі. Бұл кесірткеде мұнара тәрізді көздері бар, сондықтан ол құмды көзіне кіргізбеу үшін көзін жаба алады. Сол сияқты, оның мұрын тесіктері де өте кішкентай, құмның мұрын мен өкпеге енуін болдырмайды. Олар алға жылжу үшін осы қасиетті пайдаланады. Құм балығының құмда жүзу математикасын зерттеу, роботтық модельдерді және электромиографияны қолдану арқылы, оның анатомиялық ерекшеліктерін ескере отырып, құм арқылы ең аз энергия жұмсап, оптималды толқынмен қозғалатынын көрсетті. Осы "құм балығы" атағын нығайту үшін, бұл кесірткелер шөл құмына толығымен батып кеткенде де тыныс ала алады. Олар құм түйіршіктері арасындағы шағын ауа қалталарын пайдаланады, ал арнайы тыныс алу жолы дем алған бөлшектерді өкпеге жетпей тұрып ұстап алады. Бұл бөлшектер кейіннен жұмсау арқылы сыртқа шығарылады.
Қаттылығы
Құм балықтары күшті әрі төзімді, себебі олардың туған жері – тіршілік үшін ең қиын жағдайлардың бірі. Олар 54 градус Цельсийден (130 градус Фаренгейт) 32 градус Цельсийге (90 градус Фаренгейт) дейінгі температурада жайлы өмір сүреді.
Туыстары
Құм балықтары шамамен 6-7 морфологиялық түрге бөлінеді. Құм балығы Питерстің жолақты скинкісіне өте ұқсас, бірақ бұл скинк бұрыштау тұмсығы аз және құм балығынан гөрі көк тіл скинкісінің қолына көбірек ұқсайтын қолдары бар.