Кіріспе

Көру қабылдауын әсер ететін оптикалық иллюзия.

Трокслердің көмескіленуі, сондай-ақ Трокслердің жоғалуы немесе Трокслер эффектісі деп аталатын бұл құбылыс, көру қабылдауын әсер ететін оптикалық иллюзия болып табылады. Егер адам қандай да бір нүктеге тіпті қысқа ғана уақытқа назар аударса, сол нүктеден алысқан өзгермейтін нысан көмескіленіп, көзден жоғалады. Зерттеулер Трокслердің көмескіленуімен байланысты қабылдау құбылыстарының кем дегенде бір бөлігі мида жүзекететінін көрсетеді.

Ашылу

Трокслердің жоғалу құбылысын алғаш рет 1804 жылы Венада тәжірибе жасап жүрген швейцариялық дәрігер Игнац Пол Виталь Трокслер анықтаған.

Нейрологиялық бейімделу

Трокслер құбылысының жоғалуы көздің көру жүйесіндегі стимулдарды қабылдауға қажетті нейрондардың бейімделуімен байланысты. Бұл – сенсорлық жүйелердегі жалпы принциптің бір бөлігі, яғни өзгермейтін стимулдар біздің сезімімізден тез жоғалады. Мысалы, кішкентай қағазды бір адамның қолдың ішкі жағына түсірсе, ол қысқа уақыт бойы сезіледі. Бірақ, көп ұзамай бұл сезім жоғалады. Өйткені, сезімтал нейрондар бейімделіп, маңызды емес стимулды назарға алмауға бастайды. Алайда, егер қолды жоғары-төмен қозғалтып, стимулды өзгертетін болса, қағазды сезіну жалғасады.

Тиімділіктің түсіндірілуі

Трокслердің көмескілігі шеткі көруде торлық бейнеге ерекше бекітілмесе де пайда болуы мүмкін, себебі таякшалар мен конустардан кейінгі көру жүйесі нейрондарының қабылдау өрістері үлкен. Бұл, бір нәрсеге назар аударғанда жасалатын шағын, қасақана емес көз қозғалыстары стимулды жаңа жасушаның қабылдау өрісіне жылжыта алмайды, нәтижесінде стимул өзгермейтін күйде қалады.