Кіріспе

XVI ғасырдағы венгр мемлекет қайраткері, Надасд және Фогарасфелдтен шыққан Барон Тамас Надасди (I), Ұлы Палтин (1498–1562) аталған, венгр ақсұлуы, ірі жер иесі және мемлекет қайраткері болған.

Ерте өмір

Надасди әулетіне туған ол Ференц I Надасди де Надасдтың (1492–1541) және оның бірінші әйелі Орсоля Терйек де Сентерзебеттің (1529 жылы қайтыс болған) ұлы еді. Тамас анасы қайтыс болған соң, әкесі Орсоля Вессей де Вессеге қайта үйленді.

Өмірбаян

Ол Грац, Болонья және Римде білім алған. 1521 жылы ол Тома Кэтанмен бірге (попа оны түріктерге қарсы крест жорығын уағыздау үшін Венгрияға жіберген) Будаға өзінің аудармашысы ретінде ілесіп барды. 1525 жылы ол мемлекеттік кеңестің мүшесі болды және патша Людовик II оны шпеерлік диетаға түрік соғысының басталуына байланысты көмек сұрауға жіберді. Оның болмаған кезінде Мохач трагедиясы орын алды, ал Надасди патшаның жесірін Комаромнан Поцониге сүйемелдеп алып бару үшін ғана Венгрияға қайтып келді. Ол Фердинандқа Венгрия тәжін табын етіп ұсынуға жіберілді, ал оның таққа отырғызылуымен (1527 жылғы 3 қарашада) Буданың коменданты болып тағайындалды. Император оған үлкен жерлер сыйлады, және 1537 жылдан бастап Фердинандтың құпия, бірақ ең ықпалды кеңесшісіне айналды. Кейіннен Хорватия және Славония бані ретінде ол сол шекаралық провинцияны түріктерге қарсы батыл қорғады. Ол білім беруді дамытуға бар күшін жұмсады, ал ол негізін қалаған және баспахана ашқан Уйзигеттегі мектеп Филипп Меланхтоннан жылы мақтау алды. 1540 жылы Надасди iudex curie regie қызметіне тағайындалды; 1547 жылы ол Нагишембат диетасына төрағалық етті, ал ақырында 1559 жылы Поцони диетасында (қазіргі Братислава, Словакия) палатин сайланды. Өмірінің соңғы жылдарында ол батыр Миклош Зринийге Османлыларға қарсы күресте көмектесті.