Пити Уитстроу (1902-1941) – әйгілі блюз әншісі, 1930-жылдардағы музыка өнеріне зор үлес қосып, өзінің ерекше піано стилімен танылды. Биографиясы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1978 жылғы фильм
the 1978 film
Уильям Банч (21 желтоқсан 1902 – 21 желтоқсан 1941), Пити Уитстроу ретінде танымал, американдық музыкант, 1930-жылдардағы блюз әншілері арасындағы ықпалды тұлға.
William Bunch (December 21, 1902 – December 21, 1941), known as Peetie Wheatstraw, was an American musician, an influential figure among 1930s blues singers.
Ерте өмір және мансап
Уильям Банч 1902 жылы Теннесси штатының Рипли қаласында дүниеге келген. Кейбір болжамдар бойынша Уиттстров Арканзас штатының Котон Плант қаласында туған болуы мүмкін, ол жерде де соңғы тынысын серпіп, блюз музыканты Биг Джо Уильямс оның туған қаласы деп айтқан. Оның өмірбаянына қатысты алғашқы мәліметтер музыканттар Генри Таунсенд пен Тедди Дарбиден жеткен, олар Уиттстровтың Иллинойс штатының Шығыс Сент-Луис қаласына көшіп келгенін еске алады. Ол көбінесе Шығыс Сент-Луис аймағындағы «Лавджой» клубында және Батыс Бидл көшесіндегі шаштараздың үстіндегі джук-жойнтта өнер көрсеткен. 1930 жылдардың басында Санниленд Слим Сент-Луиске келген кезде Уиттстров қаладағы ең танымал әншілердің бірі болды, оның ерекше пианино стилі көпке ұнады. Уиттстров 1930 жылы жазуды бастады және оның танымалдылығы соншалық, Ұлы депрессия кезінде де жазуын тоқтатпады, ол кезде блюз пластинкаларының саны күрт азайған. Блюз музыканты Чарли Джордан Уиттстровты жазу өнерімен таныстырып, оны «Vocalion Records» және «Decca Records» компанияларымен келісімге келтірді. 1930 жылдың тамызында ол «Некбонес» атты әртіспен дуэтте «Теннесси Пичс Блюз» әнін жазды. Осы алғашқы жазудан кейін Уиттстров екі жылдың ішінде 21 ән жазып, өнімді жұмыс істеді, олардың ішінде «Don't Feel Welcome Blues», «Strange Man Blues», «School Days» және «So Soon» сияқты жеке әндері де болды. Сент-Луис және Шығыс Сент-Луис клубтарында оның танымалдығы зор болды, оған тек Уолтер Дэвис ғана тең тартысқан. Оның гастрольдік сапарлары туралы айтылғанмен, ол осы қалалардан тыс жерде жұмыс істегенін көрсететін дәлелдер аз, негізінен жазбалар жасаған.
William Bunch was born in Ripley, Tennessee, in 1902, There is some speculation Wheatstraw may have been born in Cotton Plant, Arkansas, where he was buried, and blues musician Big Joe Williams stated that this was his hometown. The earliest biographical facts come from the musicians Henry Townsend and Teddy Darby, who remember Wheatstraw moving to East St. Louis, Illinois, He often performed at a club called Lovejoy in the East St. Louis area and at a juke joint over a barbershop on West Biddle Street. By the time Sunnyland Slim moved to St. Louis in the early 1930s, Wheatstraw was one of the most popular singers there, with an admired idiosyncratic piano style. Wheatstraw began recording in 1930 and was so popular that he continued to record through the Great Depression, when the number of blues records issued was drastically reduced. The blues musician Charlie Jordan introduced Wheatstraw to recording, setting him up with both Vocalion Records and Decca Records. He recorded "Tennessee Peaches Blues" in a duet with an artist called Neckbones, in August 1930. Following this first recording, Wheatstraw was especially prolific, recording 21 songs in two years, including solos like "Don't Feel Welcome Blues," "Strange Man Blues," "School Days," and "So Soon". In the clubs of St. Louis and East St. Louis his popularity was outstanding, rivalled only by that of Walter Davis. Despite references to his touring, there is little evidence that he worked outside these cities, except to make records.
Жеке тұлға
Сент-Луиске жеткенде Банч өз атын тастап, жаңа өзін-өзі ұстау тәсілін жасады. Блюз зерттеушісі Пол Оливер "Пити Уиттстрау" есімін халық арасында жақсы тамырланған байланыстарға ие болған атау ретінде сипаттады. Кейінгі жазушылар да осыны қайталап, атаудың көптеген қолданылуы Банчтан алынғанын хабарлады. Илайджа Уолд Банч осы есімнің барлық қолданылуының жалғыз көзі болуы мүмкін деп болжады. Оның жазбаларының екеуінен басқасы "Пити Уиттстрау, Шайтанның күйеуі" және "Пити Уиттстрау, Тозақтың бас шерифі" аттарымен шығарылды. Ол осы лақаптарға сай келетін мақтанға толы, зұлым кейіпкерді бейнелейтін бірнеше "стомп" шығармаларын жазды. Жазушы Ральф Эллисон оны білген болуы мүмкін деген дәлелдер бар; Эллисон өзінің "Көрінбейтін адам" романындағы кейіпкер үшін "Пити Уиттстрау" есімін және музыканттың зұлым кейіпінің ерекшеліктерін (бірақ ешқандай өмірбаяндық деректерді емес) пайдаланды. Блюз сыншысы Тони Расселл бұл сипаттаманы жаңартты: "Уиттстрау репшілердің рухани атасы болған еркек кейіпін құрды".
By the time Bunch reached St. Louis, he had discarded his name and crafted a new identity. The name "Peetie Wheatstraw" was described by the blues scholar Paul Oliver as one that had well rooted folk associations. Later writers have repeated this, while reporting that many uses of the name were copied from Bunch. Elijah Wald suggested that Bunch may have been the sole source of all uses of the name. All but two of his records were issued under the names "Peetie Wheatstraw, the Devil's Son in Law" and "Peetie Wheatstraw, the High Sheriff from Hell". He composed several "stomps" with lyrics projecting a boastful demonic persona to match these sobriquets. There is some evidence that the writer Ralph Ellison knew him; Ellison used the name "Peetie Wheatstraw" and aspects of the musician's demonic persona (but no biographical facts) for a character in his novel Invisible Man. The blues critic Tony Russell updated the description: "Wheatstraw constructed a macho persona that made him the spiritual ancestor of rap artists."
Стиль
Уиттстров Сент-Луис және Шығыс Сент-Луисте бір-бірін жақсы білетін және бірге ойнайтын музыканттар қауымдастығында өнер көрді. Сонымен қатар, ол жазба продюсерлерінің талаптарына және басқа жұлдыздардың бәсекесіне тап болған жазушы-жұлдыз болды. Осы факторлар оның аспаптық стиліндегі тұрақтылықты қалыптастырды, кейіннен сыншылар оны қызықсыз деп тапты. Сэмюэл Чартерс «The Country Blues» кітабында Уиттстровты және сол дәуірдегі басқа жазушы-жұлдыздарды «клишелерді қайта-қайта қолдануға және олардың ән айтуындай қиялсыз, монотонды сүйемелдеуге» бейім деп сипаттады. Тони Расселл одан да жоғары бағаласа да, «оның көптеген жазбаларын тыңдаған адам ақыл-есінен айырылуы мүмкін» екенін ескертті. Осы жалпы стильге қарсы, Уиттстровтың бірден танылатын ерекшеліктері болды. Ол пианинода ойнаған көптеген жазбаларында, соның ішінде басқа әншілерге сүйемелдегенде де, сегіз тактік кіріспе қолданатын. Оның вокалдық стилі одан да ерекше болды, көбінесе бос артикуляциясының арқасында «еркелейтін» деп сипатталды, бірақ Тони Расселл оны «қатаң» және «құйылған» деп дұрыс атады. Ең ерекшесі – оның жартылай фальцеттегі «О, жарайды, жарайды» (әртүрлі нұсқаларымен) дауысы, ол блюз өлеңінің үшінші шумағының арасында естілетін. Тедди Дарбидің сөзіне сүйенсек, бір әйел: «Құдай-ау, неге ол ән салып, бірден бітірмейді?» - деп бәңгіі болған.
Wheatstraw operated in a community of musicians in St. Louis and East St. Louis who knew and performed with each other. He was also a recording star subject to the demands of record producers and the challenges of other stars. These forces created a consistency in his instrumental styles, which later critics have found uninteresting. Samuel Charters, in The Country Blues, dismissed Wheatstraw and other recording stars of the period as tending to "a repetitious use of clichés and a monotonous accompaniment that was as unimaginative as their singing". Tony Russell, while much more appreciative, warned that "anybody listening to long stretches of his recordings is likely to go stir crazy". Against this generic style Wheatstraw had some instantly recognizable characteristics. Most of the records on which he played piano, including his accompaniments of other singers, begin with the same eight bar introduction. Much more distinctive was his vocal style, often described as "lazy" because of his loose articulation, but better represented by Tony Russell as "gruff" and "clogged". Most distinctive of all was his strangled semi falsetto cry "Ooh, well, well" (with variations) interjected in the break of the third line of a blues verse. According to Teddy Darby, one woman listener exclaimed, "Good God, why doesn't that man yodel and be done with it?"
Ықпал
1930 жылдары Уитстроудың ықпалы зор болды. Оның әсерінің ең айқын мысалы – Роберт Джонсонның өлеңдері мен ән айту стилі, ол сол дәуірдің ең маңызды блюз орындаушысы саналады. Джонсонның көптеген жазбалары сол кездегі басқа танымал әртістердің әндерін өңдеу болып табылады, ал ол Уитстроудың репертуарынан көп нәрсе алды. Мысалы, Уитстроудың "Полиция бөлімі блюзі" Джонсонның "Терраплейн блюзінің" негізіне жатты. Оның "Ібілістің күйеу баласы" деген лақап аты Джонсонның ұқсас бейнесімен үйлеседі. Уитстроу, Леррой Каррмен бірге, блюзді орындаған алғашқы пианиношылардың бірі болды. Оның стилінің элементтерін кейінірек шыққан Чемпион Джек Дюпри, Мун Мулликан және Джерри Ли Льюис сияқты әртістерде көруге болады. Ол сонымен қатар "Milk Cow Blues" блюз стандартын жазған ықпалды Кокомо Арнольдпен көптеген жазбалар жасады. Руди Рей Мурдың "Пити Уитстроу" фильмі – Ібілістің қызына үйленуге уәде берген, сол себепті Уитстроудың хит әндерінің бірі сияқты "Ібілістің күйеу баласы" аталған ойыншы туралы.
Wheatstraw's influence was enormous in the 1930s. Perhaps the most obvious example of his impact is in the lyrics and vocal stylings of Robert Johnson, often considered the most important blues figure of the era. Many of Johnson's recordings were reworkings of songs by other popular artists of the time, and he drew heavily from Wheatstraw's repertoire. For example, Wheatstraw's "Police Station Blues" forms the basis for Johnson's "Terraplane Blues". His nickname "Devil's Son in Law" also resonated with Johnson's similar image. Wheatstraw, along with Leroy Carr, was one of the earliest blues singers who played the piano. Elements of his style can be seen in later artists, like Champion Jack Dupree, Moon Mullican and Jerry Lee Lewis. He also made many recordings with the influential Kokomo Arnold, who wrote the blues standard "Milk Cow Blues". The Rudy Ray Moore film Petey Wheatstraw is about an entertainer who promises to marry the Devil’s daughter, making him "Devil’s son in law" like one of Wheatstraws’s hit songs.
Өлім
Уитстров сәттілігінің шыңында тұрғанда, өмірі мерзімінен бұрын аяқталды. "Мистер Ливингуд" және "Өмірде тұрғанда гүлдер әкел" әндері оның соңғы жазылған туындылары еді, олар 1941 жылғы 25 қарашадағы соңғы жазу сессиясынан алынған. Олар Уитстровтың досы, блюз әншісі Тедди Дарбиді де шақыруға тырысты, бірақ Дарбидің әйелі оны жібермеді. Уитстров Үлкен Джо Уильямс және тағы екі досымен бірге машинаға отырды, олардың біреуі рульде болды. Оның сәтіне орай, Уильямс Сент-Луиске қарайтын трамвайға отыру үшін қала орталығында түсіріп тастауды сұрады. Уитстровтың үйінен бір блок қашықтықта, жоғары жылдамдықпен келе жатқанда, олар отырған "Буик" машинасы тұрған жүк вагонына соқтығысып, үш ер адамды да машинадан шығарып жіберді. Уитстровтың екі серігі дереу қаза тапты, ал ол бес сағаттан кейін ауруханада бас жарақатынан көз жұмды. Уитстров Арканзас штатындағы Пахта өсіру зауытының жанындағы Краудер зиратында жерленген.
Wheatstraw was riding the crest of his success at the time of his premature death. The songs "Mister Livingood" and "Bring Me Flowers While I'm Living" were his last known recordings, from his final recording session, on November 25, 1941. They tried to entice Wheatstraw's friend, the blues singer Teddy Darby, to come with them, but Darby's wife refused to let him. Wheatstraw got into the car with Big Joe Williams and two other friends, one of whom was driving. Luckily for him, Williams asked to be dropped off downtown to catch a streetcar to his home in St. Louis. Traveling at a high speed just a block from Wheatstraw's house, the Buick they were riding in struck a standing freight train, throwing all three men from the car. Wheatstraw's two companions were killed instantly, and he died of head injuries in the hospital five hours later. Wheatstraw was buried in Crowder Cemetery, near Cotton Plant, Arkansas.