Альберто Савинио: Суретші, жазушы және философ-ойшыл

Кіріспе

Италиялық суретші (1891–1952)

Альберто Савиньо, туған аты Андреа Франческо Альберто де Кирико (25 тамыз 1891 – 5 мамыр 1952) – грек-итальян жазушысы, суретші, музыкант, журналист, эссеші, драматург, декоратор және композитор. Ол «метафизикалық» суретші Джорджо де Кириконың кіші інісі болды. Оның туындылары көбінесе философиялық және психологиялық тақырыптарды қамтиды, сонымен қатар ол өнер философиясына да үлкен қызығушылық танытты. Өмірі бойы Савиньо бес опера жазды және кем дегенде қырық жеті кітаптың авторы болды, оның ішінде бірнеше автобиография және естеліктер кірді. Ол театр үшін де көптеген шығармалар жазып, қойды. Оның туындылары өмірінде әртүрлі бағалауларға ие болды, бұл көбінесе оның модернистік тәсілдерді кеңінен қолдануымен байланысты болды. Ол Аполлинер, Пикассо, Жан Кокто, Макс Якоб және Фернан Лежердің ықпалына түсті және сюрреализм қозғалысына елеулі әсер етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Савинио мен оның інісі Италия әскеріне қатысу үшін Италияға оралды. Әскерге шақырылғаннан кейін, екеуі Италияның Феррара қаласындағы әскери госпитальға жіберілді, онда олар Карло Каррамен танысты. Джованни Папинидің ықпалымен, бұл үш адам Scuola Metafisica (Метафизикалық сурет) көркемдік қозғалысын құрды. Scuola Metafisica ХХ ғасырдағы Италияның ең маңызды көркемдік тәжірибелерінің бірі ретінде танылды. 1917 жылы Савинио Италия әскерлеріне аудармашы болып Грекияға жіберілді. Сол жерде ол балалық шағындағы Грекиядағы ойын әлемін қайта ашты, және бұл әсер оның алғашқы жарияланған романында көрінеді. "Гермафродито" 1918 жылы жарық көрді, және "Менің өлімнің әндері" сияқты, ол көп тілді туынды болды, тілдерді, сондай-ақ проза мен поэзияны өріп ұштады. "Гермафродито" – автобиография, көркем әдебиет, ойлар мен қиялдардың қосындысы; ол тіпті соғыс күнделігі деп те аталады, себебі ол көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты нақты оқиғаларды қамтиды. Савинио романмен тығыз байланыс бар екенін айтты, бірде ол: "Tutto che io sono nasce da lì. Tutto che ho fatto viene da lì" ("Менің барлығым сол жерден туды. Менің барлық істегенім сол жерден келді") деді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Савинио Римге көшті. 1920 жылы ол "Трагедия дельль'инфанция" (Балалық шақтың трагедиясы) атты туындысын аяқтады, бұл ересектер мен балалық шақ арасындағы қарым-қатынастың үзілуін көрсететін, әлемді қабылдау мен сезінудегі айырмашылықты бейнелейтін эпизодтардан тұратын, негізінен автобиографиялық жинақ. "Трагедия дельль'инфанция" әрбір эпизоды ересектер әлемін және "көркем" шығармашылықты балалық шақтың қиялымен салыстыратын жағдайды ұсынады. "Трагедия дельль'инфанциа" 1937 жылы жарық көрді. 1925 жылы оның екінші романы "Ла Каса Испирата" (Қасіретті үй) жарық көрді. 1910 жылғы Париж қаласында өтетін оқиғада, роман баяндаушының, басты кейіпкердің, типтік буржуазиялық үйден бөлме жалдап алған оқиғасын айтады, Савинио бұл үйді "періштелер мекендейтін" деп сипаттайды. Роман, көп жағынан, қазіргі заманғы өмірдің қараңғы, комедиялық және гротесктік шолуы болып табылады. Романның көріністері бірден өте шынайы да, фантастикалық түрде абстрактілі, санасызға ерекше назар беріледі. Дегенмен, кейінірек олардың қарым-қатынасының ушығып кеткенін көрсететін деректер бар. Олардың қайтыс болған қарындасы Адель Савинионың естеліктері мен автобиографиясында жиі еске алынса да, Джорджио олардың ешқайсысында кездеспейді.

Shortly after the outbreak of World War I, Savinio and his brother returned to Italy in order to enlist in the Italian army. After enlisting, the pair was sent to the military hospital in Ferrara, Italy, where they met Carlo Carrà. This group of three, under the influence of Giovanni Papini, then proceeded to found the artistic movement Scuola Metafisica (Metaphysical Painting). Scuola Metafisica became known as one of the most significant artistic experiences of twentieth century Italy. In 1917, Savinio was sent to Greece as an interpreter for Italian troops. While stationed there, Savinio gained the chance to rediscover his childhood play world of Greece, and the influence can be seen in his first published novel, Hermaphrodito. Hermaphrodito was published in 1918, and like Les Chants de la mi mort, was a multilingual piece, intertwining languages as well as prose and poetry. Hermaphrodito was also a meld of autobiography, fiction, thoughts and fantasies; it has even been called a war journal, as it often deals with specific experiences from World War I. Savinio claimed a very personal connection to the novel, once stating, "Tutto che io sono nasce da li. Tutto che ho fatto viene da li" (Everything that I am springs from there. Everything that I have done comes from there.). After World War I, Savinio relocated to Rome. In 1920, he completed Tragedia dell'infanzia (Tragedy of Childhood), a primarily autobiographical collection of episodes illuminating the disconnect between the adult and juvenile experience and perception of the world. Each of the episodes in Tragedia del l'infanzia presents a situation in which the world of adults and "artistic" creativity is contrasted with the world of childhood imaginings. Tragedia del l'infanzia was finally published in 1937. 1925 saw the publication of his second novel, La Casa Ispirata (The Haunted House). Set in 1910 Paris, the novel tells the story of the protagonist narrator, who is apparently renting a room from a typical bourgeois house, which Savinio describes as being "inhabited by Ghosts". The novel is, in many ways, a darkly comic and grotesque revue of modern life. The scenes of the novel, are at once hyper real and fantastically abstract, with great attention being given to the unconscious. There is evidence to suggest, however, that their relationship frayed in later life. Although their deceased sister Adele appears in and is mentioned frequently in Savinio's memoirs and autobiographies, Giorgio fails to appear at all in any of them.

Санаулы қарау

Савинионың туындыларына қатысты пікірлер оның өмірінің кезеңіне және рецензентке байланысты күрт өзгерді. Савинионың көптеген сыншылар жоғары бағалаған туындылары, сонымен бірге, ең ұнамайтын және дұрыс түсінілмеген туындыларының қатарында. Бұл, көбінесе, Савинионың шығармашылық өрнек беру үшін модернистік тәсілдерді жиі және даулы түрде қолдануына байланысты. Савинио өте жас кезінен бастап пианинода ойнағанда сыншыларды бірауызды түрде таң қалдырды. Гийом Аполлинер осы туралы былай деді: text=Мен таңғалып, қызықтым; Савинио аспабына соншалықты қиындық туғызды, әр пьесадан кейін пернетақтадан сынықтар мен ұсқындыларды тазарту қажет болды. Ол екі жыл ішінде Париждегі барлық пианиноларды қиратуы мүмкін деп болжаймын. Савинио содан кейін әлемдегі барлық пианиноларды жояды, бұл нағыз азаттық болуы мүмкін. Оның барлық туындыларын бағалау 1954 жылы Венеция биенналесі Савинионың көркемдік мұрасына арналған жеке бөлме ашқанда көрінді. Өнер тарихшысы Жан Клердің сөзіне сәйкес, Савинио мен оның інісі Джорджо де Кириконың туындылары сюрреализм және сиқырлы реализм қозғалыстарының негізін құрады.