Кіріспе
Мұстафа Акадтың исламдық драмалық фильмі "Хабар" (الرسالة, Ar Risālah; бастапқыда "Мұхаммед, Құдайдың елшісі" деп аталған) – Мұстафа Акадтың 1976 жылы түсірген эпикалық фильмі. Ол Мұхаммедтің өмірі мен заманын көрсетеді, бірақ Мұхаммедтің өзі тікелей бейнеленбеген. Араб және ағылшын тілдерінде жеке-жеке түсірілген "Хабар" исламның ерте тарихымен таныстырады. Халықаралық актерлік құрамында Энтони Куинн, Айрин Папас, Майкл Ансара, Джонни Секка, Майкл Форест, Андре Морелл, Гаррик Хагон, Дэмиен Томас және Мартин Бенсон бар. Бұл Ливия, Марокко, Ливан, Сирия және Ұлыбританияның бірлесіп түсірген фильмі. Фильм 50-ші "Оскар" сыйлығының "Үздік түпнұсқа музыкасы" номинациясына ұсынылды, музыка авторы – Морис Жарр, бірақ жүлде "Жұлдызды соғыстар" (Джон Уильямс) фильміне бұйырды. Ливияның сол кездегі басшысы Муаммар әл-Қаддафи фильмнің қаржылық қолдауын қамтамасыз етті.
The Message (الرسالة, Ar Risālah; originally known as Mohammad, Messenger of God) is a 1976 epic film directed and produced by Moustapha Akkad that chronicles the life and times of Muhammad, who is never directly depicted. Released in separately filmed Arabic and English language versions, The Message serves as an introduction to the early history of Islam. The international ensemble cast includes Anthony Quinn, Irene Papas, Michael Ansara, Johnny Sekka, Michael Forest, André Morell, Garrick Hagon, Damien Thomas, and Martin Benson. It was an international co production between Libya, Morocco, Lebanon, Syria and the UK. The film was nominated for Best Original Score in the 50th Academy Awards, composed by Maurice Jarre, but lost the award to Star Wars (composed by John Williams). Then Libyan leader Muammar al Gaddafi provided the majority of the financial support.
Сюжет
Фильм Мұхаммедтің исламды қабылдауға шақыруларын таратуымен басталады: Византия императоры Гераклий, Александрия патриархы Мукаукис, Сасани императоры Кисра. Бұрын, Мұхаммедті Жәбірейіл періште келіп, оны терең қыңырқалды. Періште оған Құранды бастап, таратуға бұйырады. Бірте-бірте Мекке қаласындағы аздаған адамдар исламды қабылдай бастайды. Соның салдарынан, оларға қарсы жаулар келіп, Мұхаммедті және оның Меккедегі серіктерін қуғынға салып, мүлкін тартып алады. Олардың кейбіреулері Әбіссинияға қашып, ондағы патшаның қорғауына ие болады. Олар солтүстікке беттейді, онда Медина қаласында жылы күтіп алынып, алғашқы ислам мешітін салады. Олардың мүліктері Меккедегі базарда сатылып жатыр екені белгілі болады. Мұхаммед қысқа уақытқа бейбітшілік орнатып, содан кейін шабуыл жасауға рұқсат сұрайды. Оларға шабуыл жасалады, бірақ Бадр шайқасында жеңіске жетеді. Мекеліктер кек алуды қалап, Үхуд шайқасында үш мың әскермен шайқасып, Хамзаны өлтіреді. Мұсылмандар мекеліктердің соңынан қуады, ал лагерьті қорғаусыз қалдырады. Осының салдарынан, олар артынан келген атты әскерлердің шабуылына тап болып, шайқасты жеңіледі. Мекеліктер мен мұсылмандар 10 жылға бітімге келеді. Бірнеше жыл өткен соң, көптеген мұсылмандарды өлтірген мекелік генерал Халид ибн Валид исламды қабылдайды. Ал осы уақытта, шөлдегі мұсылман лагерьлеріне түнгі шабуылдар жасалады. Мұсылмандар бұл оқиғаға мекеліктер кінәлі деп санайды. Әбу Суфян жазадан қорқып Мединаға келеді және бұл шабуылды мекеліктер емес, бітімді бұзған қарақшылар жасады деп мәлімдейді. Мұсылмандардың ешқайсысы оны қабылдамайды, оның "келісімді сақтамайтынын және уәдесіне адал болмайтынын" айтады. Мұсылмандар көптеген әскерлермен және "әр тайпадан келген" адамдармен Меккеге шабуыл жасайды. Әбу Суфян шабуылдан бұрын Мұхаммедпен кездесуді сұрайды. Мекеліктер қатты қорқып, бірақ үйлерінде, Қағбаның маңында немесе Әбу Суфянның үйінде болғандардың қауіпсіздігіне сенім білдіреді. Олар басылып тапсырады, ал Мекке қан төгілмей мұсылмандардың қолына көшеді. Қағбадағы пұттар жойылды, ал Меккедегі алғашқы азанды Билал ибн Рабба Қағбаның үстінен шақырады. Сонымен қатар, қоштасу үнқатысы айтылады. Фильмнің соңында баяндаушы исламның мұрасы туралы айтады, содан кейін қазіргі заманда Қағбаны тәуап ететін адамдардың түсірілімдері көрсетіледі. Финалдық титрлерде әлемнің әртүрлі мешіттерінен алынған кадрлар көрсетіледі, ал әзан мешіттерде жаңғырып, мұсылмандар жиналып намаз оқып тұрады.
Шығару
1976 жылдың шілдесінде, фильмнің Лондонның Вест-Эндінде көрсетілуіне бес күн қалғанда, кинотеатрға жасалған қатерлі телефон қоңыраулары Акадты 50 000 фунт стерлингке «Мұхаммед, Алланың елшісі» деген атауын «Хабар» деп өзгертуге мәжбүр етті. Фильм Мысыр, Кувейт және Сауд Арабиясында көрсетілуіне тыйым салынды. Фильмнің АҚШ-тағы тұсаукесері жоспарланған кезде, «Ислам ұлты» қозғалысының бір тобы – «Ханафи қозғалысы» Вашингтондағы Бнай Б’рит ұйымының бөлімшесін қоршап алды. Фильмде Мұхаммедті Энтони Квин сомдады деген жаңылыс пікірге ие болған топ, фильмнің көрсетілуі тоқтатылмаса, ғимаратты және ішіндегілерді жарылысқа ұшырататындарын мәлімдеді. Аққад «Ханафи» мұсылмандарына фильмді көрсетуге келісіп, олар оны туысызданса, фильмді жоятынын айтты. Журналист пен полицейдің қазасына байланысты оқиға тарап кетті, бірақ «фильмнің американдық кассадағы табыс перспективалары осы өкінішті даудан кейін ешқашан қалпына келмеді». 2008 жылдың ақпанында Хайдерабадтағы «Рама Кришна» театрында көрсетілген кезде, жергілікті «Танзием Ислах е Муашра» исламдық тобы мен «Меджлис и Иттехадул Муслимин» исламдық саяси партиясы фильмге қарсылық көрсетті. Андхра-Прадеш штатының заң шығарушы жиналысының фракция жетекшісі Акбаруддин Овайси фильмді исламды жаман жарықтан көрсеткені үшін тыйым салуды талап етті. Бұл қалада фильм көрсетілуінің тоқтатылуына әкелді, бірақ дистрибьютор «Маверик Продакшнс» фильмде наразылық тудыратын көріністер жоқ екенін айтып қорғады, бірақ олар туысызданса, көріністерді кесуге дайын екенін мәлімдеді. Фильмнің 4K ажыратымдылығында жаңартылған нұсқасы 2017 жылдың желтоқсанында Дубай халықаралық кинофестивалінде көрсетілді және Сауд Арабиясында кинотеатрларда көрсетілді.
Қабылдау
Фильмге 35 миллион доллар жинау қажет болды, бірақ прокатта 5 миллион доллар ғана жинады, оның 2 миллионы АҚШ-тан түсті. Sunday Times газетінің киносыншысы Диллис Пауэлл фильмді "Батыс пен ерте христиандық" деп сипаттады. Ол алғашқы діни фильмдерде Исаның тікелей бейнесі көрсетілмегенін атап өтті және "көркемдік тұрғысынан да, діни тұрғысынан да фильм толыққанды дұрыс" деді. Variety журналы "көрнекті" түсірілім, "тамаша орындалған" шайқас көріністері мен "күшті және сенімді" актерлік құрамды жоғары бағалады, бірақ фильмнің екінші жартысы "ыңғайсыз және әсері жоқ" деп сипатталды. Лос-Анджелес Таймс газетіне жазған Чарльз Шамплин шайқас сахналарының "көрнекті түрде жасалғанын" және Энтони Квинннің "абыройы мен беделінің" оның рөліне сай келетінін айтты. Chicago Tribune газетінің шолушысы Джин Сискел төрт жұлдыздың екісін беріп, оны "жақсы, үлкен бюджетті діни фильм" деп атады. "Артық емес, кем емес". Evening Standard газетіне жазған Александр Уокер фильмді мақтап, "Мен өзімді толыққанды оның ішінде сезіндім" деді. The New York Times газетінің авторы Ричард Эдер Мұхаммедті көрсетпеудің әсерін "қиындық тудыратын" деп сипаттап, оны "Музыка Минус Онда бір" тасбаларына теңеді, сондай-ақ актерлік шеберлікті "Сесил Б. Демилдің ертедегі діни эпопеяларының қарапайымдылығы деңгейінде, бірақ режиссура мен қарқыны әлдеқайда баяу" деді. The Monthly Film Bulletin журналының авторы Джон Пим былай деп жазды: "Бұл он миллион долларлық жобаның (алғашқы 'мұнай долларымен' түсірілген фильм деп есептелетін) аяқталмаған шаршаңқылығының басты себебі – декорациялардың жалпысымен сахналаушылық әрекетсіздігі және Мустафа Аккадтың екі өлшемді емес, басқа да жазықтықтарда үлкен топтарды жинауға келмейтін көрінетін қабілетсіздігі". The Guardian газетіне жазған Дерек Малкольм фильмді ұзақтығы үшін сынады. Мұна Васефтің араб тіліндегі нұсқадағы Хинд рөлі оған халықаралық танымалдылық әкелді.
Марапаттар мен ұсыныстар
Фильм 1977 жылы Морис Жардың музыкасы үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік түпнұсқа музыкасы" номинациясына іліккен.
Танымал мәдениетте
"Хабар" фильмінің қиын өндірісі 1983 жылы американдық жазушы Ричард Греньердің "Маракеш бірі екі" атты әзіл-қалжың романына шабыттандырды.
Мүмкін қайта жасау
2008 жылдың қазан айында продюсер Оскар Зогби IMDb және World Entertainment News Network сайтына сәйкес, "1976 жылғы фильмді жаңартып, оған қазіргі заманғы түс беру" жоспарларын жариялады. Ол "Бейбітшілік елшісі" деген атпен арнайы түсірілген қайта түсіруді Сауд Арабиясының Мекке және Медина қалаларында түсіруді үміттенеді. 2009 жылдың ақпан айында "Матрица" және "Сақиналардың иесі" трилогияларының продюсері Барри М. Осборн Мұхаммед пайғамбар туралы жаңа фильмді өндіруге келісті. Фильмді Қатарлық медиа компания қаржыландыратын болды және шейх Юсуф әл-Қарадави қадағалап бақылайтын еді.