Кіріспе

Математикада, Гротендик-Кац p қисықтығы болжамы — сызықтық қалыпты дифференциалдық теңдеулерге қатысты жергілікті-жаһандық принцип, дифференциалдық Галуа теориясымен байланысты және шамамен, полиномдық жағдай ретінде қарастырылатын Чеботарёв тығыздық теоремасының нәтижесіне ұқсас. Бұл болжамды Александр Гротендик 1960 жылдардың соңында айтқан, бірақ ол оны ешқандай түрінде жарияламаған. Жақындағы жетістіктерге қарамастан, жалпы жағдай әлі де шешілмеген күйде, және ол алгебралық жапырақтарды зерттеуді қамтитын геометриялық зерттеулермен байланысты.

Кацтың Галуа тобының формуласы

Николас Кац танакиандық категориялық әдістерді қолданып, бұл болжамның мәні бойынша Галуаның дифференциалдық тобы G (немесе дәлірек айтқанда, алгебралық топтың Лай алгебрасы g, бұл жағдайда монодромиялық топтың Зариски жабылуы) белгілі бір кең ауқымды дифференциалдық теңдеулер класы үшін p модулі бойынша алынған мәліметтермен анықталады екенін көрсетті.

Алға қарай

Бенсон Фарб пен Марк Кисин жағдайлардың кең класын дәлелдеді; бұл теңдеулер жергілікті симметриялық X сортында белгілі бір топтық-теориялық шарттарға бағынады. Бұл жұмыс Кацтың Пикард-Фукс теңдеулері бойынша алдыңғы нәтижелеріне (Гаусс-Манин байланысының қазіргі түсінігінде) негізделген, және Андре оны Таннакиан бағытында одан әрі дамытты. Ол сонымен қатар арифметикалық топтарға тән супержұтықтықтың бір түрін қолданады. Басқа да табыстар арифметикалық әдістермен қол жеткізілді.

Тарих

Николас Кац 1972 жылы болжамды жариялаған мақаласында деформация теориясымен байланысты бірнеше жағдайды келтірді. Содан бері оның түрлендірілген нұсқалары жарияланды. Айырмашылық теңдеулері үшін q-аналогы ұсынылды. 2009 жылғы Grothendieck Colloque-інде Кисиннің осы жұмысы туралы баяндамасына жауап бергенде Кац болжамның қалыптасу тарихын жеке білуі бойынша қысқаша айтып берді. Гротендик оны 1969 жылдың көктемінде ашық талқылауға ұсынған, бірақ осы тақырыпта ештеңе жазбаған. Ол бұл идеяға кристаллдық кохомология саласындағы негізгі түсініктер арқылы келді, сол кезде оның шәкірті Пьер Бертело осы саланың дамуымен айналысып жатқан еді. Бір жағынан, байланыстар теориясындағы "нильпотенция" ұғымын кристаллдық теорияда қалыпты қолданылатын бөлінген қуат құрылымы әдісімен салыстыруды көздеген Гротендик осы болжамды соның нәтижесі ретінде жасады.